VOV4.K’ho- Bè Anih Jơnau jơnau đơs Việt Nam dê neh yal, brê prăp gàr brê bơnơm geh is Ea Sô, kơnhoàl Ea Kar, càr Dăk Lăk rềp nhàr bal mờ 2 càr: Gia Lai mờ Phú Yên gam gơtìp sơgràm aniai tus pal yal lài tơn. Pah ngai geh tus gĭt nđờ jơ̆t nă bol mus kơl kơñau brê tàm tiah rềp nhàr bal mŭt tàm brê Ea Sô kơl dơm chi kuơ, ting cuh phan brê. Bơta pơgồp bal đah ală càr gam pà gŏ geh ală bơta ờ hềt niam, mờ geh tŭ là ờ hềt kràñ, lơh tus broă lơh ătbồ, sền gàr brê ờ geh cồng nha.

Do là ù Gia Lai dê gơ ih.

Ală bi gam lơh tìs mờ ală bi đơs bè hơ̆ wơl?

Kŭp tàm dơlam Tiah prăp gàr ne den bol oh ờ gŏ pơndang chi lơi ờ, lòt tong priă lơh glài tơn, lơh glài kàr lơi añ kung tong sơl. Ai tàm do, Gia Lai kŭp là bol oh lơh broă mờ càr Gia Lai tơn.

Do, añ kŭp mờ geh lòt jun tus Gia Lai tơn do.

Ờ gŏ di là ù bơh Dăk Lăk dê ờ.

Añ kŭp tìs bi den là añ geh kong kơnòl.

Den, bi kŭp añ tìs den tài. Do là ù Gia Lai dê mờ bi kŭp chi lơi hah, bi lơh tàm tiah Gia Lai hah?

Mus kơl kơñau dơm chi brê geh bơta pràn là khi gal ngan cau tàm ală dơ̆ tam dră bồ mờ mpồl cau sền gàr brê mìng bàr pe nă cau lơm

Dơ̆ tàm pơndang đah mpồl cau sền gàr brê bơh Tiah prăp gàr brê bơnơm geh is Ea Sô (càr Dăk Lăk) mờ dùl mpồl cau mus kơl kơñau brê càr Gia Lai dê gơlik geh kal ke ngan. Ală cau mŭt tàm brê prăp gàr Ea Sô kơl dơm chi brê kuơ mờ gơtìp mpồl cau sền gàr brê gŏ, ting kŭp mơya neh thàn dô lòt tus ù tiah rềp nhàr bal, gơwèt xã Ia Hdreh, kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai dê. Bol mus kơl dơm chi brê geh bơta pràn là geh uă cau, mờr 20 nă tơn, tàm tŭ mpồl cau sền gàr brê bơh tiah prăp gàr dê mìng geh 5 nă lơm. Mpồl cau mus kơl kơñau dơm chi brê tàm pơndang tŭ neh lòt dô tus ù tiah càr Gia Lai dê, ờ gam gơwèt ù tiah càr Dăk Lăk dê tai, tiah prăp gàr ờ geh gơnoar kŭp cau mờ phan bơna kơñau. Tơnơ̆ hơ̆, bol khi hòi tai gĭt nđờ jơ̆t nă cau ndai, tus dong kờl ai ndrang gơ̆p khi in.

Bi Trần Văn Khánh là dùl nă cau lơh broă tàm Trạm Kiểm lâm sồ 2, Tiah prăp gàr Ea Sô, geh ai tus lơh broă tàm anih sền gàr brê 616, rềp nhàr bal mờ càr Gia Lai pà gĭt, broă sền gàr brê tàm tiah rềp nhàr do là kal ke ngan gĭt lơh. Bol mus kơl kơñau dơm chi brê sùm sơmờm broă mpồl cau lơh broă tàm tiah prăp gàr mìng dùl êt nă cau lơm nàng mŭt kơñau mờ kơl kơñau dơm chi kuơ, phan brê. Mờ tàm tiah rềp nhàr bal, broă kŭp cau lơh tìs gơtìp kal ke bè bơta dipal mờ kơrnoat boh lam. Tàm tŭ hơ̆, tàm đah càr Gia Lai ờ geh mpồl cau tus sền gàr tàm tiah he dê, mìng pơgồp bal tŭ mpồl cau prăp gàr brê kŭp, gàr bol mus kơl kơñau dơm chi brê mờ hòi điện thoại sồr dong kờl lơm. Kung tài bè hơ̆ den tàng kal ke ngan bơsong geh bol mus kơl kơñau dơm chi brê. Bi Trần Văn Khánh, đơs: Đơs bal là khi geh uă ngan broă nàng tam dră wơl. Khi đơs là tiah prăp gàr brê ờ gŏ di kŭp tàm ù tiah đah Gia Lai dê. Añ lòt lơh broă tàm do geh uă ngan cau, khi lòt ờs mờng bơh 15 tus 20 nă, ai mpồl sền gàr brê den mìng geh 3 nă lơm, dùl êt ir den tàng bol mus kơl kơñau dơm chi brê bơsak bơjrơ ngan, khi lòt sùm mus kơl kơñau sùm, he ờ gơtùi kŭp gàr geh, ờ rơgơi gơtùi kơryan geh. Anih lơh broă geh gơnoar càr Gia Lai den tŭ kŭp geh, hòi điện thoại ai đah kuang đơng lam bồ đah hơ̆ in pơgồp bal, mơya mŭt tús ndo kung jơh rlau dùl jiơ tơn, bol mus kơl kơñau dơm chi brê kung neh tơn mpồn jơh phan bơna rao.

Brê rềp nhàr bal gơwèt ù tiah càr Gia Lai gam gơtìp mus kơl uă ngan

 Ală tŭ mŭt sền tàm ƀòn lơgar, bol añ gŏ, brê rềp nhàr bal gơwèt ù tiah kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai neh gơtìp mus kơl uă ngan. Brê gơwèt bơta ătbồ bơh xã dê, brê bơh Công ty lơh broă brê bơnơm dê halà brê bơh mpồl ătbồ brê rơcăng gàr bồ tô dà jơh ală neh gơtìp mus kơl trak jơh, sơgràm ù nàng tam phan tus rềp kềng tơn tiah prăp gàr Ea Sô. Ồng Lê Minh Tiến- Kuang ătbồ tiah prăp gàr brê bơnơm geh is Ea Sô, pà gĭt: tiah rềp nhàr bal tiah prăp gàr rềp nhàr bal mờ càr Gia Lai gơguh tus mờr 50 kơi sồ. Bơta sơgràm aniai brê neh gơbàn sùm uă nam, mơya tơngai rềp ndo gơlik geh wơl uă ngan, bol mus kơl kơñau dơm chi brê ur ar mŭt kơñau tàm brê prăp gàr pah ngai. Nàng sền gàr geh brê Ea Sô, tŭ do kờñ pal geh bơta tus bal jơh nùs kràñ cê rlau bơh ală gah lơh broă geh gơnoar càr Gia Lai dê tàm broă lòt sền, kờp sền, jòi kŭp bol mus kơl kơñau dơm chi brê tàm tiah rềp nhàr bal. Ồng Lê Minh Tiến- Kuang ătbồ Tiah prăp gàr brê bơnơm geh is Ea Sô, pà gĭt: Bol añ kung neh yal mờ kấp hơđang sơl, Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn, geh jơnau sồr mờ ală ban, ngành lơh broă geh gơnoar bơh càr Gia Lai dê, lơh jăt broă lơh mblàng yal, hòi jà làng bol tàm tiah rềp nhàr bal lơh jăt kơrnoat boh lam bè lơh broă brê bơnơm kung bè lòt sền, jòi kŭp tàm ală gơl gùng làng bol ù tiah càr gơ̆p bơyô mŭt kơñau tàm Tiah prăp gàr brê bơnơm geh is Ea Sô. Kơ̆p kờñ ngan là ală gah lơh broă geh gơnoar càr gơ̆p bơyô dê sơlơ tơnguh tai broă lòt sền, lơh anih kơryan nàng ală cau do ờ gơtùi mŭt kơñau tàm hơ̆ hơ̆ tai. Dilah mŭt kơñau ndơ̆p mpồn den kung ờ gơtùi jun pơrdŭ phan bơna lik dô bơh brê ờ.

Ồng Nguyễn Quốc Hưng- Kuang ătbồ Chi cục Kiểm lâm càr Dăk Lăk pà gĭt, bơh nam 2017, 3 càr: Dăk Lăk, Gia Lai mờ Phú Yên neh kĭ kơrnoat pơgồp bal tàm broă ătbồ, sền gàr brê tàm tiah rềp nhàr bal. Mơya, bơh ală dơ̆ broă mus kơl brê, sơgràm aniai brê tàm Ea Sô tàm tơngai do pà gŏ, broă pơgồp bal kung gam geh sơl ală bơta ờ hềt dipal. Uă dơ̆ broă jòi kŭp bol mus kơl dơm chi brê mơya mpồl cau sền gàr brê càr Dăk Lăk mìng gam gĭt ơm sền lơm tŭ bol mus kơl kơñau dơm chi brê neh dô lik bơh ù tiah he dê. Chi cục Kiểm lâm càr Dăk Lăk gam bơto pơlam ai Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn mờ Ủy ban Nhân dân càr Dăk Lăk in lơh jăt kơrnoat pa mờ ală càr rềp nhàr bal. Ồng Hưng đơs, geh cau kờñ den hơ̆ sồng geh cau tăc, dơm chi kuơ brê Ea Sô gơtìp bol mus kơl kơñau dơm chi brê mus kơl kơñau ngan ngồn geh cau tờm blơi kơñau tàm tiah rềp nhàr bal blơi jơh. Mìng kờñ geh ală càr sồr ală gah lơh broă geh gơnoar, ngan là Kuang àng tus lùp khàu, lơh glài kràñ cau tờm blơi dơm chi kơñau tàm ală tiah rềp nhàr do den bơta sơgràm aniai brê prăp gàr geh gơmù gơ dê. Ồng Nguyễn Quốc Hưng, đơs: Pal là anih lơh broă kảnh sát lùp khàu kuang àng, mờ tŭ do là he lơh ờ gơtùi ờ, ngan là đah Gia Lai. Gơ pal geh cau tăc, cau blơi ih, den tŭ do đah hơ̆ lơh, gĭt geh ală cau tờm blơi dơm chi kơñau, lùp khàu, lơh glài den gơ geh gơmù. Mờ tŭ mờ pơgồp bal mờ he kŭp geh, bol he lơh kràñ cê kơ̆ nùs bàr pe dơ̆, ai tơlik cah rña làm bă tiah tơn tàm ƀòn lơgar den là rơngòt tơn gơ. Mờ bol he lơh ờ gơtùi den là khi sền ờ sô, ờ rơngòt. Broă tàm do là lơh jăt kơrnoat boh lam tàm ƀòn lơgar tơn.

Dơm chi brê Ea Sô gơtìp bol mus kơl kơñau ngan ngồn geh bol blơi dơm chi  kơñau tàm tiah rềp nhàr bal blơi jơh. Kuang àng ală càr pal mŭt lùp khàu bal, bơsong kràñ bol blơi dơm chi kơñau, tơn jơh broă tăc mờ blơi dơm chi kơñau

Brê prăp gàr brê bơnơm geh is Ea Sô đơs is, brê rềp nhàr bal ală càr Dăk Lăk, Gia Lai, Phú Yên đơs bal gam gơtìp sơgràm aniai uă ngan. Sền gàr brê ờ gơtùi khăt bè lời is ai dùl mpồl cau lơi in halà dùl tiah lơi in ờ, mờ kờñ pal geh bơta đơng lam bồ, sồr lơh, pơgồp bal kơ̆ kơl jăp, dùl ròt bal mờ sùm sùm đah ală ban, ngành, ală tiah. Tŭ do, bơta pơgồp bal đah ală càr jal mhar ngan geh kuơ ngan pal tơrgùm tàm ală tơngume broă tờm, bè: lơh anih kơryan, mpồl cau kơryan tàm ƀòn lơgar nàng lòt sền, kờp sền, jòi kŭp bol mus kơl kơñau dơm chi brê; lùp khàu, kŭp kơryan cau tờm blơi dơm chi kơñau, tơn jơh cau tăc mờ cau blơi dơm chi kơñau. Tŭ dilah kơrnoat boh lam bè lơh broă brê bơnơm geh lơh jăt kràñ bal mờ bơta mŭt lơh bal kràñ cê jơh nùs bơh ală tiah dê, bol mus kơl kơñau dơm chi brê geh ờ gŏ rơgơi bơcrì bơcrà, brê rềp nhàr bal geh sền gàr gơtùi.

Cau cih Công Bắc- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến