VOV4.K’ho- Tơnơ\ 9 nhai Anih pờ tơlik jơnau đơs Việt nam mờ ală anih lơh ba\o đơs bè bơta kal ke bơh làng bol ơm tàm [òn “5 ờ” tàm bơnơm Cheng Leng, gơnoar atbồ mờ ală mpồl ling bơh càr Gia Lai dê neh ntrờn làng bol mù  hơđơm bơnơm. Tiah ơm pa niam rlau uă  ngan pơn drờm mờ tiah tờm tàm brê Cheng-Leng tài bơh geh tơl phan bơna kuơ màng, gàr niam làng bol geh sền gròi sơnơm tơm ba, kơnòm dềt geh lòt bơsram. Mơya, tơngume pơn jat tai bơh rơndap broă lơh do là- ai ù lơh sa nàng làng bol in gàr niam rài kis, kung gam là broă lơh kuơ màng ngan kờ` pal geh mhar bơsong.

 {òn Hek, xã Chư A Thai, kơnhoàl Phú Thiện, càr Gia Lai ală ngai do chờ hờp  ngan tu\ gam wă rò ală hìu bơnă bơh tàm bơnơm Cheng-Leng mù ơm kis. Ală hìu lơh mờ mpàn tàm bơnơm neh geh tă wơl niam ngan hơ\ sồng pơn diang bơh gơl gùng brê mờr 5 kơi sồ, tơnơ\ hơ\ geh lơh tàm bơnah ù ơnàng, ring niam, tiah đah lồi du\t [òn Hek.

Jơh ală broă lơh kơn jơ\ do geh ală cau ling Gah đơng lam mpồl ling klàng càr Gia Lai dong mut lơh. Bi Nay Bhing neh geh uă nam ơm kis tàm bơnơm Cheng-Leng pà g^t, tàm tiah ơm pa, hìu bơnhă bi geh pà ù ơm, geh sră hộ khẩu, lơh kimta mờ chờ hờp ngan là ală kòn bi dê, bol khi geh lòt bơsram sra\:

4 nă kòn, 3 nă kòn klau, 1 nă kòn ùr, lài do ơm tàm bơnơm Cheng-Leng oh kòn ờ geh lòt bơsram, tu\ do mù ơm tàm do là geh lòt bơsram bloh. Oh kòn lòt bơsram den geh cau dong kờl uă ngan, bè rơndeh rơndồ do, sră ma\y, sră cih, ào mpha do, khi dong kờl uă ngan, a` chờ hờp ngan. Kòn a` dê ngai do đơs là, bèp lơi, kòn kờ` lòt bơsram ngan, sền go\ oh mi, gơ\p bơyô lòt bơsram là khi kờ` lòt bơsram, a` chờ hờp ai oh kòn a` in.

 Mpồl ling dong làng ntrờn hìu 

Drờm bè hìu bơnhă bi Nay Bhing, 13 hìu bơnhă ơm kis tàm bơnơm Cheng- Leng neh mờ gam geh ntrờn, ơm kis mờ lơh sa tàm [òn Hek mờ bơta dong kờl bơh mpồl lơh broă geh gơnoar, gơnoar atbồ [òn lơgar.

Tàm [òn ơm pa, tơl hìu bơnhă geh pà 600 thơk vuông ù ơm, geh lơh sổ đỏ, lơh kimta, sră hộ khẩu. Bal mờ ală bơta geh tơl bè gùng che ồs đèng, gùng lòt, hìu sơnơm, pơgap 20 nă kơnòm dềt tàm [òn bơh 7 tus 15 sơnam, ndrờm g^t akhar lơm, kung neh geh rơndap tap sèng jat bơsram tàm hìu bơsram Phổ thông Dân tộc Bán trú  kấp một Nay Der, xã Chư A Thai.

Klau pơgru Hoàng Minh Thái, Hiệu trưởng hìu bơsram pà g^t, jơnau kờ` tềng đap mat là dong ală kơnòm in g^t sền sră, g^t cih, geh dờp bơta chờ hờp tàm sơnam kơnòm să:

          Broă ròng siam ală kơnòm tàm hìu bơsram geh đơs là, do là broă kung kal ke ngan sơl, tài bơh ală kơnòm ờ geh bơsram mẫu giáo lơi, bơh dềt ờ hềt g^t mờ mpồl bơtìan bơdìh den mù tàm do ală kơnòm dềt gơlơh kwi kuơ, ngòt, kal ke ngan nàng kơnòm in tàm nhơl bal mờ gơ\p bơyô tàm hìu bơsram. Den tàng, Hìu bơsram kung neh bơt bơtàu broă lơh is ai ală kơnòm dềt in, mơkung bơto pơlam, bơyai lơh ai kơnòm in nhơl chờ, mut gơ rờm bal mờ ală gơ\p bơyô ndai.

Tiah [òn Hek mờ làng bol Cheng Leng ntrờn ơm kis 

 Bơta chờ mờ kơnòm dềt mơkung là bơta kơlôi bơh cau dờng dê. Ală làng bol Cheng-Leng ntrờn [òn mơya kung gam kwi kuơ ờ g^t bơta lơi. Tài bơh tơnơ\ ală bơta niam bơne\ tềng đap mat, den broă tờm ngan là broă lơh sa den ờ hềt geh bơsong.

Neh ơm uă nam tàm bơnơm Cheng-Leng, ồng Ksor Kair pà g^t, rê ơm tàm [òn pa, mơya ờ hềt pà ù lơh sa den ồng kung gam guh tàm bơnơm Cheng-Leng lơh mìr. Pơgap 4 tus 5 kơi sồ bơh tiah ơm pa tus tàm mìr là ngài ngan, lòt jơng guh tàm bơnơm pal roh bàr pe jiơ, broă lơh broă, lơh sa kung gơtìp uă ngan kal ke.

Lài do, ơm tàm bơnơm den kal ke uă ngan. ờ geh ồs đèng, ờ geh dà, kờ` lòt tàm trạm xá, lòt drà… ndờm ngài ngan, bòl glar ngan. Tu\ do, geh ntrờn mù tàm do kis, geh ồs đèng, geh hìu bơsram, hìu sơnơm, geh drà kung rềp ngan sơl mờ làng bol, den làng bol chờ hờp ngan.

Kơnòm dềt Cheng Leng neh geh lòt bơsram tàm hìu bơsram  

Ơm kis ờ hềt pơgồp bal mờ ù tiah lơh sa kung là bơta kơlôi sơnơng uă ngan bơh gơnoar atbồ tiah do dê. Ồng Phùng Trung Toàn, Chủ tịch UBND xã Chư A Thai, pà g^t, làng bol Cheng- Leng lài do kis tàm bơnơm. Tài bơh ờ tơl ù lơh sa mờ khi neh guh tàm bơnơm nàng jòi broă lơh sa, mờ jơh ù mìr ndrờm ai bơh brê rcang gàr bồ tô dà. Tu\ do rê ơm tàm tiah ơm pa, ală bă ù do gam geh hòi jà nàng tam wơl brê rcang gàr bồ tô dà. Broă lơh lơh sa, lơh broă, priă lơh geh ờ hềt geh bơsong geh là dùl bơta kòlyan dờng ngan, gơ ơm bơdìh mờ bơta  bơsong bơh xã dê:

 Tu\ do, xã den ờ gam ù tiah nàng ai làng bol in tai den là ai làng bol rê tàm tiah ơm pa kung kal ke ngan. Kơ\p kờ` là kơnă hơ đang sền gròi, dong kờl ai làng bol in ù tiah lơh sa.

Ală kơnă gơnoar atbồ càr Gia Lai ntrờn làng bol Cheng-Leng mù bơh bơnơm ơm tàm tiah pa, dong làng bol geh rài kis niam rlau tai, kơnờm geh gàr niam bè sơnơm tơm ba, bơto bơtê, gùng lòt. Mơya, ù lơh sa kung là broă geh làng bol kơp kờ` uă ngan. Bơsong gơtùi broă do, lơh ngan ntrờn làng bol Cheng- Leng pa geh cồng nha, dong ală hìu bơnhă geh rài kis kơ\ kơl jap mờ jo\ jòng.

Cau mblàng K’ Hạnh