VOV4.K’ho-Kàl prang rơ\p pa sơnđờm tus mơya tàm hiòng dà dờng Ba, càr Gia Lai dê neh ờ tơl dà uă ngan. Kàl prang tàm tiah do digơlan gam jo\ jòng tus 3 nhai tai, den tàng bè broă bơta trồ prang digơlan ngai sơlơ gơbàn dờng ngan, aniai uă ngan tus rài kis, broă lơh sa bơh gi\t nđờ rhiang hìu làng bol dê.

Trồ tơngai jroh duh tơ àl ngan bơh kàl prang dê neh lơh ro rơđò jơh bă tàu dờng tàm [òn Đáp, xã Kông Lơng Khơng, kơnhoàl Kbang dê sùm 2 nhai do. Bă tàu bơh hìu bơnhă ồng Đinh A Lếch dê neh tus tơngai tơnhàu mơya tàu mìng jơnhoa rlau mờ bồ cau lơm. Tờm tàu croăn ngan, ro ra` ngan. Ồng Lếch pà gi\t, 2 nhai trồ tơngai prang dờng, 6 nhai ờ huan geh mìu lơh cồng nha tơnhàu tàu kàl do gơmù uă ngan. Geh tu\ là tơnơ\ dơ\ tơnhàu do, bồ măt tàu kung kal ke ngan hòn căt wơl, kàl tơnơ\ digơlan là pơn jat tai gơtìp hoàc hươr tài bơh trồ prang dờng.

Tu\ mờ lơh den trồ prang dờng ngan, tus tu\ tơnhàu den lơh geh dùl êt ngan. Tu\ do, den ù neh ro ra` ngan, làng bol kung kơ\p kờ` ngan ală kấp gơnoar atbồ kơlôi sơnơng dong làng bol.

Tơnau dà Kang Nak gam soăt uă ngan

Tàu là tờm chi tam tờm ngan bơh làng bol tàm tiah đah mat tơngai lik mờ đah jum mat tơngai lik càr Gia Lai dê mờ do kung là tiah tam tàu uă ngan rlau jơh gùt lơgar dê bal mờ pơgăp 40 rbô lồ. Tờm tàu là tờm chi tam gơdờp mờ trồ prang niam ngan mơya neh gơtìp aniai uă ngan tu\ trồ prang neh jo\ jòng tàm sùm 8 nhai do. Ồng Nguyễn Hoàng Phước, Phó Kuang atbồ Hìu măy sơdàng An Khê, càr Gia Lai pà gi\t, jơh bal làng bol mờ mpồl lơh sa kă bro gam ờ jai kong ngan mờ trồ prang.

Bơh gùl nam 2018 tus tu\ do, bulah hìu măy kung mblàng yal sơl, gơnoar atbồ mờ làng bol tàm do kung jơh nùs ngan sơl tàm broă sơngka sền gàr tàu mơya ờ jai kong tai. Tơngai duh jo\ jòng sùm bơh 7-8 nhai lơh aniai uă ngan tus broă kis dờng tàu dê tàm tơngai dờng jơnhoa, tơngai lơh nền tus cồng nha tơnhàu. Cồng nha lơh geh nam do gơtìp roh te\ pơgăp 30% pơndrờm mờ nam lài, khà phan lơh geh roh tàm dùl bă ù bal den pơgăp bơh 450 tus 500 rbô tấn.

Ờ mìng geh broă lơh sa, rài kis mờ bơta ơm kis bơh làng bol jat kềng hiòng dà dờng Ba dê kung gam gơtìp aniai uă ngan sơl tài bơh trồ prang. Hìu măy lơh dà Sài Gòn-An Khê geh rơndăp lơh drơng mờr 15 rbô hìu làng bol tàm thị xã An Khê, kơnhoàl Đăk Pơ mờ kờp du\ gơtùi ai dà tàm khà lơyah rlau 2 thơk pơndrờm mờ khà dà lơyah ngan rlau jơh ală nam lài do bơh tơnau dà Hìu măy pờ tơlik ồs đèng An Khê dê. Mơya, trồ prang neh lơh tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng soăt uă ngan dilah pơndrờm mờ lài do, hìu măy lồi du\t pal ơm te\ ờ lơh broă tai, làng bol ờ geh dà ngui sa tàm 4 ngai sùm.

Ồng Nguyễn Vĩnh Thi, Phó Kuang atbồ Hìu măy dà Sài Gòn- An Khê pà gi\t, hìu măy mìng gơtùi lơh broă wơl tu\ UBND càr Gia Lai geh sră nggal sồr tơnguh dà yuh bơh tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng bơh bồ tô dà tus. Mơya, sră nggal do mìng geh ai ngui tus jơh ngai 28/2 do lơm, den tàng đah hìu măy gam jòi gùng dà broă lơh ndai nàng sơndră wơl.

Trồ prang neh lơh dà tàm tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng soăt uă ngan den tàng trạm ai dà bơh hìu măy dê ờ gơtùi lơh broă. Bơh hơ\, kơnờm mờ UBND càr Gia Lai sồr mpồl lơh broă bơtơ\t dơng dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng Kang-Nak yuh dà hòr tus tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng An Khê, pal gàr dà ơm tàm bơta jơnhoa 427 thơk pơndrờm mờ mat dà lềng den hìu măy hơ\ sồng gơtùi lơh broă.

Tus ngai 28/2 do, den tàm bơtơ\t dơng dà Kang Nak khi geh ờ go\ yuh dà hòr tus ai he in tai. Den tàng hìu măy tu\ do gam rơndăp lơh mờ rcăng lơh dùl trạm jồp dà pa, lơh tàm gùl tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng An Khe.

Jat ồng Trần Trung Thành, Phó Kuang atbồ Anih yal tơngi\t lài trồ tiah dà ia tiah Tây Nguyên dê yal, dà mìu nam 2018 tàm hiòng dà dờng Ba mìng lơh geh pơgăp 60% mờ kàl mìu den jơh gờ` den tàng dà soăt neh gơbàn tơn tàm kàl mìu nam lài jo\ jòng tus nam do tơn.

Tus tơngai lồi nam 2018 neh geh jơnau ờ tơl dà uă ngan tàm hiòng dà dờng Ba. Mờ tu\ do, bol he gam kong bơh gơrềng bơh El nino dê bal mờ khà pơndrờm rlau 70%, den tàng bè hơ\ ală nhai 2,3 mờ 4 tus do dà mìu ờ di kàl, dơ\ mìu kung dùl êt rlau pơndrờm mờ bơta mùl go\ bơh trồ tiah dê. Dơ\ bàr tai là kàl mìu nam 2019 kung tus jơla rlau pơndrờm mờ bơta mùl go\ bơh trồ tiah dê. Den tàng bè hơ\, jơnau digơlan ờ tơl dà tàm tiah đah mat tơngai lik mờ đah jum mat tơngai lik càr Gia Lai digơlan là uă ngan.

Trồ prang jo\ jòng gam lơh dà tàm hiòng dà dờng Ba ờ tơl dà uă ngan. Ồng Đỗ Đức Hoài, Phó Kuang atbồ Hìu măy Pờ tơlik ồs đèng An Khê- Kang Nak pà gi\t, dà tàm tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng tu\ do gam soăt uă rlau pơndrờm mờ dà ngơr ờs mờng mờr 22 thơk, dà dơng mìng gam pơgăp 10% lơm jat broă rơndăp lơh.

Ală nhai rềp ndo, dà gơ hòr tus hờ tơnau dà kung dùl êt ngan sơl. Den tàng bè hơ\, Hìu măy pờ tơlik ồs đèng An Khê neh ơm ờ pờ đèng tai bơh bồ nam 2019, ai Hìu măy pờ tơlik ồs đèng Kang Nak den lơh broă tu\ lơh tu\ ơm. Jơnau digơlan gơtìp ro kơnra` digơlan dơ\ sơnrờp gơbàn tus mờ hìu măy pờ tơlik ồs đèng do tàm kàl prang nam do.

Tu\ do, jơnau sồr bơh Tập đoàn Ồs đèng dê kung bè Bộ Công thương dê là ơm te\ broă pờ đèng uă ngan rlau jơh nàng drơng dà ai tiah đah jum in. Hìu măy Kang Nak bol a` dê lơh broă kung là nàng ai dà ai tiah đah jum An Khê in, ai Hìu măy An Khê ơm ờ lơh tai, mìng tu\ lơi ồs đèng ờ tơl ngan den hơ\ sồng sồr pờ bơh 10 tus 15 phuk lơm mờ ơm tơn. Tu\ do, dà uă ngan là nàng ai dà tiah đah jum in lơm mờ ờ go\ kơlôi tus jơnau pờ đèng tai.

Hiòng dà dờng Ba là hiòng dà dờng dờng ngan rlau jơh tàm tiah Tây Nguyên gam pal kong mờ dơ\ trồ prang dờng ngan kờp bơh lài tus tu\ do. Tàm tu\ tơngai, tơngai do rơ\p sơnđờm mu\t tàm tơngai kàl prang dờng, trồ prang digơlan geh gam gơlik geh dờng ngan tai tàm tơngai jo\ jòng tus do. Den tàng bè hơ\, ală kấp gơnoar atbồ ală tiah pal rcăng lài ală gùng dà broă lơh nàng sơrlèt gan mờ trồ prang, tơrmù [à hoàc hươr digơlan gơlik tus.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến