VOV4.K’ho – Tàm rài tam lơh dră wơl bol sò tơm Mỹ, làng bol [òn Ea Mdroh, xã Ea Mdroh, kơnhoàl Cư M’gar, càr Dak Lak dùl nùs jat Đảng, ròng, dong ai ơm pồn, pà phan sa kuang bàng in. {òn neh geh tu\ sơr lèt gan bơta jê sồt tài bơh bơta jà` bơsak bơh bol sò tơm dê tu\ chu ồs sa jơh hìu đam, phan bơna. 44 nam tơnơ\ ngai tơngklàs, bal mờ bơta dong kờl bơh Đảng mờ dà lơgar dê, làng bol [òn Ea Mdroh neh tam klac bal mờ gơp bơt bơtàu rài kis pa bơh tàm gơnru bùh ồs sa lời wơl.

44 nam neh rlau, mơya rùp [òn lơgar tàm ală ngai gơtìp bol sò tơm chu aniai, tơr gùm làng bol crơng gơs [òn ling nguỵ, gơnoar atbồ nguỵ dê kung gam kah bè ờs ngan tàm bồ tơngoh bơh uă cau tàm [òn Ea Mdroh.

                                           Tam gơl pa [òn Ea Mdroh

Ơm kềng bơdĩh hìu rơng, ồng Y Dơng Niê Kđăm, ơm tàm [òn Ea Mdroh kah wơl, ngai bol sò tơm tus chu [òn, ồng mìng là kơnòm dềt pa rơp 10 sơnam. Tu\ hơ\, ơruh pơnu ndrờm lòt jat kac màng lơm, tàm [òn mìng gam cau kra mờ kơnòm dềt gời. Bol sò tơm git làng bol Ea Mdroh ròng, pồn kuang bàng kac màng den gơ jra` ngan, hơ\ sồng jà` bơsak chu jơh [òn. Bol khi tơmut làng bol tàm [òn tam lơh. Ờ kong mờ bơta krơ\ jàm, làng bol [òn Ea Mdroh dô pồn mut tàm brê ơm kis.

Ồng Y Dơng Niê Kđăm pà git, tơnơ\ tu\ gơtìp bol sò tơm chu jơh, [òn Ea Mdroh gam geh hòi là [òn ồs sa:

“Lài do [òn Ea Mdroh là [òn kac màng, ròng mờ pồn kuang bàng kac màng tàm [òn. Tu\ bol sò tơm git là [òn dong pồn kuang bàng kac màng den khi neh sồr ling khi dê chu jơh [òn Ea Mdroh, nđờ nơm drap yang, cing mồng, phan bơna ndrờm gơtìp bol khi chu ồs sa jơh. Bơh hơ\ [òn ồs sa kung sơn đờm geh sơnđan”.

Tơnơ\ ngai 30/4/1975, dà lơgar tơr gùm dùl, làng bol [òn Ea Mdroh rê jòi wơl hờ [òn yau nàng ơm kis, bơt bơtàu rài kis pa bơh gơn ru bùh ồs sa lời wơl. Bơh sơn rờp, gùt [òn mìng geh rlau 30 nơm hìu, rơkàng tìm mờ ja, kơlik hìu sơling lơh mờ gle đơr, rài kis jơgloh r[ah, bòl glar kal ke ngan. Nam 1994, mpồl ling Dak Lak bal mờ gơnoar atbồ càr tus lơh 66 nơm hìu rơng pà làng bol in. Ală broă lơh pơlam lơh sa suơn sre bơh kơnhoàl, xã lam lơh neh dong làng bol kòn cau hời rơhời ngui khoa học - kỹ thuật, công nghệ tàm broă lơh sa, khin cha tam gơl bă ù tam phan lơyah ngai nàng tàm ală bơta chi tam công nghiệp geh cồng nha lơh sa uă bè kơphe, điều, tiêu. {òn Ea Mdroh tu\ do neh geh 259 hìu bơnhă mờ mờr 1 rbô 500 nă cau, uă ngan là làng bol kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm [òn lơgar.

                                Bơta chờ hờp bơh kơnòm bơsram Ea Mdroh dê

At bồ [òn Ea Mdroh, ồng Y Kang Niê Kđăm pà git, rài kis làng bol dê neh tam gơl pa, geh đèng, geh hìu bơsram mầm non, geh broă lơh ai dà sàng. Jơh ală là ndrờm geh kac màng lơm:

“Pơndrờm mờ ală nam lài, den rài kis bơh làng bol tàm [òn dê neh tam gơl uă ngan, kơnờm bơh bơta dong kờl, bơcri priă dà lơgar, ồs đèng, gùng lòt, hìu bơsram, hìu sơnơm neh geh tơl jơh. Làng bol tàm [òn kung git bơtàu tơnguh nùs nhơm kac màng, tam klac bal mờ gơp sơr lèt gan kal ke, brồ guh tàm rài kis. Tu\ do rài kis neh tam gơl uă ngan bloh”.

Lơh sa bơtàu tơnguh, làng bol Ea Mdroh lam sồr kòn sau tus hìu bơsram. Tu\ do, jơh ală kơnòm dềt tàm [òn ndrờm lòt bơsram di sơnam, khà cau bơsram jơh kấp 3 mờ bơsram tus cao đẳng, đại học ngai sơlơ uă. Làng bol kung sền gròi tus broă sền gàr mờ bơtàu tơnguh ală bơta kuơ niam chài bơhìan yau kòn cau dê.

Bal mờ broă lơh niam wơl, sền gàr ală hìu rơng geh lơh bơh jo\, làng bol gam jòi blơi ală bòr cing mồng, drap yang mờ lơh wơl ală broă lơh bơhiàn yau. Kềng ală drap tơr nờm pa [e\ jơh, bi Y Náp đơs, kơp kờ` cèng tơr nờm Ea Mdroh ngai sơlơ bơtàu tơnguh rlau, tus mờ làm gùt bă tiah.

                                  Y Náp kềng ală drap tơr nờm pa [e\ jơh

Tu\ do pah nhai bi tac tàm drà kă bro mờr 30 drăp tơr nờm geh mat kă bro Ea Mdroh. Bi gam kờp du\ rề ơnàng broă lơh [e\ tơr nờm mờ jòi tai drà kă bro nàng tac:

“Bơta kơlôi rơcang ngan rlau jơh a` dê là lơh dùl bơta lơi hơ\ nàng niam chài [òn lơgar dê gơtùi bơtàu tơnguh rlau tai, tus mờ uă tiah rlau. Tàm hơ\ geh cing, drap yang, hìu rơng, tơr nờm den a` sơ nơng tus tơr nờm. Tơr nờm den tàm [òn ồs sa [e\ bơkah ngan, a` sơnơng là `chi bơh tài he geh tu\ [uơn tìp mờ uă cau [e\ tơr nờm bơkah bè hơ\ den nđan lah he ờ gơtùi bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă. Kơp kờ` cèng bơta bơkah tơr nờm [òn ồs sa dê bơtàu tơnguh rlau nàng tơl nă cau git tus [òn ờ mìng là [òn kac màng mờ gam là [òn geh tơr nờm bơkah ngan”.

Ồng Trần Viết Lai, Chủ tịch UBND xã Ea Mdroh pà git, gùng dà broă lơh xã dê tàm tơngai tus là geh bơt bơtàu [òn Ea Mdroh gơ gơs là [òn nhơl chờ [òn lơgar. Xã geh jơnau kờ` lơh ngan tus lồi nam 2020 geh dong [òn Ea Mdroh ờ gam hìu bơnhă r[ah tai; mơkung pơn jat tai bơcri priă bơt bơtàu phan bơna, mblàng yal làng bol in tơnguh jơnau git wă sền gàr mờ bơtàu tơnguh bơta niam chài kòn cau dê:

“Rơndap broă bơh càr mờ kơnhoàl dê là bơt bơtàu [òn Ea Mdroh gơ gơs là [òn nhơl chờ [òn lơgar. Đảng ủy mờ gơnoar atbồ xã neh tơr gùm mblàng yal, lam sồr làng bol tơnguh jơnau git wă. Lài ngan là git wă bè [òn lơgar pa hơ\ sồng bơt bơtàu bơta niam chài tàm [òn làng bol kòn cau. Pa do xã neh dan mờ kơnhoàl bơcri priă lơh gùng lòt, bơcri priă lơh niam wơl tiah tờm [òn dê mờ ngan là bơta tiah ơm kis pal geh ơn lài ngan. Bơta lơh sa pal lam lơh nàng gơtùi tơn jơh hìu bơnhă r[ah bơh tu\ do tus nam 2020”.

Làng bol kòn cau Rơđê [òn Ea Mdroh ngai do gam pơn jat tai bơtàu tơnguh bơhìan kac màng, pơgồp bal bơta pràn, dùl nùs bal mờ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa dà lơgar, nàng rài kis ngai sơlơ hờm ram, chờ hờp, ngap lơngai.

                                                                                  Cau mblàng K’Duẩn