VOV4.K’ho – Bulah mìng kis jo\ tàm tơngai ờ hềt tus 30 nam, mơya rài Tây Sơn neh lời wơl uă phan kah yau ai rơnàng tơ nơ\ do in. Tàm hơ\, nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar, tam klac bal jơi bơtìan kòn cau geh sền là phan lời wơl kah yau dờng ngan rlau jơh. Bơta niam rlau là ù tiah Tây Nguyên là dùl tàm ală tiah cèng bềng ală tềl kah kir bè do. Phan lời wơl kah yau Tây Sơn tàm Tây Nguyên geh bơtàu tơnguh jat nam nhai, bơt bơtàu tam klac jơi bơtiàn kòn cau ngai sơlơ kơ\ kơljap:

Tây Sơn thượng đạo là ù tiah đah mattơngai lik càr Gialai, rềp mờ càr Bình Định, geh tiah tờm là thị xã An Khê mờ ală tiah rềp bal là ală kơnhoàl Đăk Pơ, Kbang mờ Kong Chro tu\ do.

Jat Phó Giáo sư Nguyễn Khắc Sử, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, rài Tây Sơn là rài sơn đờm, lơh bơnàng jă ai broă cau yoan lòt tus tây Nguyên nàng ơm kis, lơh broă. Bơh Tây Sơn thượng đạo, tiah mờ oh mi hìu Tây Sơn dê tơr gùm mpồl ling, cau yoan hời rơ hời rề ơnàng bă tiah ơm kis, kis tam klac, đềt mềr mờ làng bol ală kòn cau Tây Nguyên, crơng gơs dùl ù tiah Tây Nguyên li la bè niam chài, jơi bơtiàn kòn cau bè tu\ do:

“Ală jơi bơtiàn kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm do, tàm hơ\ geh kòn cau Bơnhàr, khi là cau tờm tàm dùl tơngai jo\ jòng ngan ai niam chài tàm tiah do in. Bơh cau yoan bol he dê tu\ tus do neh geh bơta tàm bơrlu\ bal, lơh gơs tàm do in bơta tam klac bal đah cau yoan mờ cau kòn cau. Digơlan do là khà tơl ai nùs nhơm tam lac bal đah cau yoan mờ cau kòn cau tàm tơngai sơn rờp mơkung là bơta pràn nùs nhơm tàm gùt dơ\ ntàu tam lơh hìu Tây Sơn dê.”

Ù tiah Tây Sơn thượng đạo tu\ do gam wơl 17 tiah tềl kah yau bơh rài Tây Sơn dê, tơr gùm uă ngan tàm thị xã An Khê. Bơh nam 1991, ală tiah tềl kah yau do neh geh Bộ Văn hoá-Thể thao mờ Du lịch dờp là tiah tềl kah yau niam chài dà lơgar.

Jat Giáo sư, cau pơgru làng bol, ồng Phan Huy Lê, Chủ tịch danh dự Mpồl Khoa học Lịch sử Việt Nam, ală tiah tềl kah yau do là ală phan lời wơl kuơ màng ngan, kờ` pal geh sền gròi uă nàng prap gàr. Bulah bè hơ\, hơ\ mìng là ală phan lời wơl phan bơna, geh rùp să, gam uă phan lời wơl kah yau ờ di phan bơna ndai kuơ màng ngan bơh rài Tây Sơn dê lời wơl ai tiah do in. Tàm hơ\, nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar mờ nùs nhơm tam klac dờng jơi bơtìan kòn cau là 2 phan lời wơl kuơ màng ngan rlau jơh mờ rài Tây Sơn lời wơl ù tiah Tây Nguyên in đơs is, dà lơgar he in đơs bal:

“Tây Sơn thượng đạo lời wơl bol he in dùl phan lời wơl kah yau kuơ màng ngan. Tàm hơ\, geh bơhìan nùs nhơm mờ tu\ do ờ huan geh cau đơs tus, mơya jat a` den gơ kuơ màng ngan. Tàm hơ\, pơn rơ ngan là 2 bơhìan niam ngan. Lài ngan là bơhìan kờ` gơboh dà lơgar, a` ngui jơnau đơs là khin cha jak chài. Kờ` gơboh dà lơgar bơh jo\ là bơhìan bal bơh jơi bơtìan Việt Nam dê, mơya làng bol ơm kis tàm Tây Nguyên, he hòi là cau kòn cau den do là nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar khin cha jak chài, cèng pơn rơ is Tây Nguyên dê, bơh làng bol kòn cau dê, gơ krơi mờ tiah ring.

Bơhìan dơ\ 2 mờ a` kờ` đơs uă, hơ\ là bơhìan tam klac jơi bơtìan kòn cau. Nguyễn Nhạc là cau bơt bơtàu geh nùs nhơm tam klac do mờ ală broă lơh mùl màl ngan, ngan ngồn mờ rài kis, hơ\ sồng ngui bal mờ bơta pin dờn, jat yàng. Pal đơs là, Nguyễn Nhạc là cau geh màng dờng ngan tàm broă bơt bơtàu bơhiàn hơ\.”

Tơnơ\ rài Tây Sơn, nùs nhơm tam klac dờng jơi bơtiàn, nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar pơn jat tai geh bơt bơtàu, bơtàu tơnguh uă tàm làm gùt ù tiah Tây Nguyên, dong làng bol ală kòn cau tàm Tây Nguyên lơh geh ală bơta pha lin kuơ màng tàm broă lơh bơt bơtàu, sền gàr dà lơgar kung bè bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn.

Pha lin tàm ală dơ\ tam lơh sră wơl bol sò tơm Tây mờ Mỹ là ală cơng tàng loh làng ngan ai nùs nhơm tam klac dờng hơ\. Mò Nguyễn Thị Thanh Lịch, Bí thư Thị ủy An Khê, càr Gialai đơs tờm, tam klac dờng là bơta kuơ tờm ngan nàng thị xã gơtùi bơtàu tơnguh bè tu\ do mờ gam geh thị xã sền gròi uă ngan nàng sền gàr, bơtàu tơnguh:

“Bơh tơngai kah yau kung bè ală sră nggal, bol he go\ là, ù tiah An Khê là ù tiah sơn rờp cau Yoan dê tus Tây Nguyên. Mờ rài Tây Sơn gơtùi lơh geh cồng nha, hơ\ kung là bơta pơ gồp bal bơta pràn, dùl nùs bal dờng ngan bơh mpồl bơtìan ală kòn cau Tây Nguyên. Tu\ do, nùs nhơm tam klac bal đah cau Yoan mờ cau kòn cau kung gam geh bơngă dờng ngan tàm broă bơtàu tơnguh lơh sa, mpồl bơtìan ai tiah do in.

Bol a` sùm sền gròi broă do, lơh bè lơi nàng gơtùi tam klac bal đah cau yoan mờ cau kòn cau mờ kơp kờ` là, bơh tam klac bal den bol a` geh bal mờ gơp bơtàu tơnguh lơh sa dùl bă kơ\ kơljap, ai bơta niam chài lơh tờm, bơtàu tơnguh mờ prap gàr niam ală bơta kuơ niam chài bơh kòn cau Bơnhàr, Jarai dê đơs is, ală kòn cau Tây Nguyên dê đơs bal tàm ù tiah do.”

Sơrlèt gan rlau 2 rài mờ gùl, bơh rài Tây Sơn, cau yoan hời rơ hời tus Tây Nguyên kis gơ rờm bal, đềt mềr, tam klac  bal mờ mpồl bơtìan kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm [òn lơgar. Tây Nguyên tu\ do gam hời rơ hời gơ gơs là ù tiah pas sơm, bơtàu tơnguh bè tơl bơta. Tàm hơ\, ală bơta kuơ bè tam klac jơi bơtiàn kòn cau, nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar ngai sơlơ geh bơtàu tơnguh bơh tơngai sơn rờp rài Tây Sơn tus, gơ gơs là phan lời wơl kah yau kuơ màng ngan rlau jơh ai ù tiah Tây Nguyên brê bơ nơm dờng in.

Cau cih mờ yal tơng^t K’ Duẩn