VOV4.K’ho - Tus tu\ do, làng bol tàm ală [òn Tây Nguyên neh lơh jơh ală broă dut ndơl nam yau dê, rơcang tơl làm nàng wă rò sơnam pa. Kờ` dong làng bol wă rò 1 sa tềp ram mhu\, tơl làm, gơ noar atbồ ală càr Tây Nguyên neh bơyai lơh uă mpồl lòt lùp còp, pà phan mờ nting sap sa tềp làng bol. Cau ai tơnggit jơnau đơs VN tàm TN neh rê tus ală bòn Tây Nguyên, cih wơl nùs nhơm rơcang wă rò sơnam pa bơh làng bol dê.

             Càr Kon Tum neh bơyai lơh sền gròi wơl trơ gùm kờp gùt càr geh mờr 11.400 hìu nha\ mờ rlau 43 rbô na\ cau mờ pơgap di 34.500 hìu nha\ rbah, hìu nha\ mờr drờm mờ cau rbah kờ` geh dong kờl tàm tu\ sa tềp. Mờ bơta lơh ngan ba` lời hìu nha\ lơi jơ gloh ờ tơl phan sa tàm tu\ sa tềp Mậu Tuất 2018, bal mờ bơta dong kờl bơh Dà lơgar mờ càr dê, 10 kơnhòal, [òn dờng tàm càr neh lơh lài broa\ trơ gùm lài, hòi jà ala\ gah drơng sa tềp làng bol in. Ồng A Vượng, Bí thư Huyện ủy Đak Hà ai git:

            Rcang sa tềp ai làng bol ala\ kòn cau tàm kơnhòal Đak Hà wa\ rò sa tềp nam pa Mậu Tuất 2018, Ban thường vụ Huyện ủy neh geh sra\ nggal lam sồr ala\ mpồl lơh broa\ Đảng, lam sồr UBND kơnhòal geh lơh bal mờ ala\ anih lơh broa\,  mpồl bal mut lơh niam broa\ lơh bơta kuơ mpồl bơtìan tàm kơnhòal. Lơh ngan sền wơl,  sền mờ git sra\ mat ala\ hìu nha\ rbah, hìu ndra\ mờr drờm bè cau rbah, hìu nha\ làng bol kòn cau, hìu nha\ chính sách, hìu nha\ geh sra\ dong kờl bơh dà lơgar, hìu nha\ kis is dùl na\ sa nàng sền sơnơng, sền sơ wì dong kờl  làng bol in drờm  geh sa tềp chờ hờp, ram mhu\. Bal mờ hơ\,  Ban thường vụ Huyện ủy neh lam sồr mờ UBND, UB mặt trận Việt Nam kơnhòal kung neh geh sra\ nggan pơyua tus ala\ mpồl lơh sa ka\ bro dà lơgar, ala\ mpồl lơh sa dùl na\ sa\, ala\ mpồl cau geh nùs nhơm dong kờl lơh broa\ tàm kơnhòal lơh ngan dong  kờl  hìu rbah, hìu ndrờm mờ hìu rbah. Kơnhòal kung lam sồr tàm cau kuang,  cau lơh broa\ dà lơgar tơl na\ cau dong kờl êt ngan la pal bơh 50 rbô nàng bơyai lơh ngai chờ klơm mbar tàm ala\ [òn, tiah làng bol kòn cau geh sa tềp.

 Xã Dà Sar, kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng neh geh kàh priă lơh geh kờp bal tàm 1 nam cau rlau 35 tơlak priă tàm nam pa do. Bulah bè hơ\, tu\ do gùt xã kung gam mờr 6% hìu bơnhă r[ah. Ồng Liêng Jrang Ha Rô Ky, Phó Chủ tịch UBND xã Dà Sar pà git, bal mờ broă bơyai lơh ală broă lơh niam chài, đơs crih tamya, gàr niam làng bol in geh chờ hờp wă rò sa tềp bơhìan yau, gơ noar atbồ xã neh lòt sền, dan mờ kơnă hơđang di tu\ dong kờl ală hìu bơnhă kal ke in. Bal mờ hơ\, xã kung hòi jà ală bơnah dong kờl, dong ală hìu ală hìu bơnhă r[ah geh tai bơta nàng sa tềp:

“Làng bol ală [òn tàm xã kung neh git lơh sa, bè tam kơphe, tam biap, tam tơ ngời,… git ngui khoa học kỹ thuật tàm broă lơh sa. Bulah bè hơ\, xã lơh ngan sền gròi sa tềp làng bol r[ah in, ờ lời 1 hìu bơnhă lơi gơtìp jơgloh tàm dơ\ sa tềp. Xã bol a` neh đơng lam ală [òn kờp sền wơl ală hìu bơnhă lơh sa kal ke, ală hìu bơnhă jơgloh, dan dong kờl tàm 1 nă cau là 200 rbô priă, 15 ki\ phe, nàng kờ` tàm gùt xã ờ geh hìu bơnhă lơi jơgloh tàm dơ\ sa tềp.”

 Bal mờ ua\ tiah ndai tàm gùt lơgar, gơnoar atbồ xã Kdang, kơnhòal Đak Đoa, càr Gia Lai gam nhap nhar mut lơh ala\ broa\ lơh drơng sa tềp tus làng bol in, ngan la ala\ hìu nha\ chính sách, hìu rbah. Xã lơh ngan ba` lời hìu lơi jơgloh, ba` lời hìu lơi ờ geh sa tềp. Ồng Đinh Guin, Phó kuang atbồ UBND xã Kdang, kơnhòal Đak Đoa, càr Gia Lai đơs:

            Sa tềp nam 2018 do gơnoar atbồ xã neh mut lơh broa\ lơh  sền wơl tàm 8 thôn, [òn, sền wơl ala\ hìu nha\ rbah, kal ke, di gơlan gơbàn jơ gloh tàm tu\ sa tềp. Bơh hơ\, xã geh mut  lơh dong kờl mo di pal nàng  gàr niam ala\ hìu nha\  geh sa tềp chờ hờp, niam bơne\.Xã lơh ngan ờ lời hìu lơi jơngoh, ờ hìu lơi ờ geh sa tềp. Kung di tus sa tềp, dan pơyua jơnau nting sap  làng bol gùt lơgar kung bè làng bol xã Kdang đơs is jơnau nting sap pràn kơldang, boh gơbài, nting sap ala\ hìu nha\ sa tềp  chờ hờp, ram mhu\.

{òn Trang, xã Ia Bia, kơnhoàl Phú Thiện, càr Gialai geh mờr 1/3 là hìu bơnhă r[ah mờ hìu bơnhă ndrờm bè cau r[ah. Phó kuang atbồ [òn, ồng Rơ Mah Hưng pà git: 1 nhai do, uă mpồl bal mờ cau dùl nă să geh nùs nhơm niam neh bal mờ gơnoar atbồ tàm [òn lơgar tus lùp còp, pà phan, dong kờl nàng jơh ală hìu bơnhă ndrờm geh sa tềp. Ồng Rơ Mah Hưng pà git:

“Rơcang sa tềp bơhìan yau 2018 do, bol a` neh kờp sền ală hìu bơnhă jơgloh nàng gơtùi dong kờl di tu\, kờ` tơl nă cau, tơl hìu bơnhă ndrờm geh tu\ tơngai kuơ màng mờ ngan ngồn chờ hờp. Bal mờ hơ\, bol a` kung lùp còp hìu bơnhă cau ling chơt màng, hìu bơnhă geh màng mờ dà lơgar nàng jơh tơl nă cau wă rò sa tềp, wă rò sơnam pa chờ hờp mờ hờm ram.”

 Bal mờ bơta dong kờl bơh gơnoar atbồ [òn lơgar, làng bol tàm Tây Nguyên  kung neh bơka wơl hìu đam, blơi ala\ phan ngui phan sa  nàng wa\ rò sa tềp. Tàm Daklak, làng bol tàm [òn Ea Khít, xã Ea Bhôk, kơnhòal Cư\ Kui` gam nhap nhar ngan rcang tus dơ\ sa tềp bơhìan dà lơgar. Bèp Phước kis tàm [òn Ea Khít, xã Ea Bhôk, kơnhòal Cư\ Kui` càr Daklak boh bơr, tàm ala\ ngai do, tơl na\ cau tàm [òn neh pơs was [òn kloh niam, bơkah hìu đam niam:

Rcang tus ala\ ngai chờ, ngai sa tềp, jơh ala\ cau tàm [òn drờm gơlơh bè ờ cau lơi lòt lơh broa\, geh ơm jơh tàm hìu nàng rcang tus ngai sa tềp, geh klơm mbar bè oh mi cau Yoan. Tàm ngai sa tềp den geh  gal ngan  cau oh mi jơi nòi lòt nting sap sa tềp, kơp kờ` nam pa, geh hùc dà ce yal brê bal, den tàng ua\ hìu nha\ rcang ce, ba` kèo w\a nac, jơi nòi lòt nting sap sa tềp. Ua\ hìu nha\ kung neh rcang sur, iar nàng lơh poac tàm ala\ ngai sa tềp.

Tàm hìu nha\ lo\ H’ Thoay Hra kis tàm [òn Tul A, xã Ea Wer, kơnhòal Buôn Đôn bulah lơh sa ờ hoan niam,  tu sa aniai ua\ den tàng  hìu nha\ lo\ mìng geh 35  bào kòi mờ  30 bào tơngời. Bulah bè hơ\,  lo\ H’ Thoay Hra gam tềm pềr,  tểm pềr nàng blơi ngui hìu nha\ in dùl sa tềp tơl sir:

Nam pa do den trồ tiah ờ hoan niam, kơp kờ` tàm nam tus trồ tiah niam rlau nàng lơh broa\ sa geh tơnhàu ua\ rlau. Sa tềp nam do, a` blơi geh ti vi pa nàng oh kòn khi in sền, a` klơm mbar, blơi ba` kèo mờ ào mpha pa kòn in. Sa tềp den tìp bơtòm jơi nòi, tìp oh mi mờ làng bol chờ ngan. Nam pa kơp kờ` Đảng, Dà lơgar sền gròi rlau tai, ala\ oh kòn geh lòt bơsram  tus gùng tus dà. Kơp kờ` tàm nam pa sa\ ja` pràn kơldang rlau nàng gơtùi lơh broa\,  lơh geh tai pria\ jền hìu nha\ in.

                        Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp mờ K’ Duẩn