VOV4.K’ho- Nam do, tềng đăp bơta kòp Covid-19 gơbàn kal ke ngan tàm ù tiah ƀòn lơgar Tây Nguyên dê, gơ jăt tàm broă gơlik geh mờ bơta geh ngan, kuang bàng đơng lam bồ mpồl cau mờ gơnoar ătbồ ală càr Tây Nguyên kơlôi sơnơng lam lơh broă lơh tơngkah kir sơnrai 52 nam Ngai Chủ tịch Hồ Chí Minh sang rài gơ in dipal, ai lài broă lơh pờ tơlik tơn tàm internet. Broă lam lơh ală broă lơh pal sền gàr lơh jăt niam ală broă lơh rơcăng sơndră kòp Covid-19 bơh anih lơh broă, mờ bơh ƀòn lơgar dê. Bulah bè hơ̆, làng bol ală jơi bơtiàn Tây Nguyên sùm kah kơlôi tus Bác Hồ bal mờ nùs nhơm song dơ pă rềp mềl ngan rlau jơh bè dà kơlhề dờng ơnàng ngan bè trồ bè dà lềng bơh Ồng dê gơwèt mờ làng bol Tây Nguyên.

Mò H’ Dung Du (deh nam 1960), kis tàm ƀòn Yukla 1, xã Dăk Liêng, kơnhoàl Lăk, càr Dăk Lăk gơlơh chờ hờp ngan mờ pơn yờ să ngan tài neh geh tŭ tus tàm tiah đah tô dà lơgar bơsram sră. Mò H Dung Du yal, nam 1972, tàm tŭ tam lơh cui rơcai ngan, mò mờ ờ uă cau bơyô tàm ƀòn geh lòt tus tiah đah tô dà lơgar nàng bơsram sră tàm hìu bơsram kơnòm bơsram đah jum sồ 3 tàm càr Bắc Thái (Thái Nguyên tŭ do). Do kung là dơ̆ kơnòm bơsram hờ đah jum dà lơgar dŭt ndơl geh tus hờ đah tô dà lơgar bơsram sră lài mờ ngai đah jum dà lơgar geh tơnklàs. Tơnơ̆ mờ rơlao 3 nam bơsram sră tàm tiah hờ đah tô dà lơgar, tus nhai 9 nam 1975, dà lơgar geh tơnklàs, mò geh rê mờ ƀòn lơgar mờ pơn jăt tai bơsram sră tàm hìu bơsram nội trú càr Dăk Lăk (tŭ do là Trung tam giáo dục thường xuyên càr Dăk Lăk).

Mò H'Dung Du (nggui lài đah ma) mờ ală bơyô tàm ơdŭ bơsram tŭ bơsram tàm hìu bơsram kơnòm bơsram tiah đah jum dà lơgar sồ 3, nam 1972

Tàm tơngai bơsram sră hờ tiah đah tô dà lơgar, bŭ lah tàm bơta kal ke, glar bòl tài tiah đah tô pa bơ̆t bơtàu mờ sền gàr cồng nha kăc màng mờ pal dong kờl uă ngan ai tiah tam lơh hờ đah jum dà lơgar in, mơya nùs nhơm bal mờ broă tam pà bal bơh ală kuang bàng, cau ling bal mờ làng bol gơwèt mờ ală kơnòm bơsram bơh tiah đah jum gam sùm ram mhŭ. Kuơ màng, tàm broă bơsram sră tàm hìu bơsram, mò geh iăt uă jơnau yal bè Bác Hồ mờ ală nùs nhơm bơh Bác Hồ ai dà lơgar bal mờ làng bol in. ală cau pơgru sùm bơto bơtê kơnòm bơsram pal tam klăc bal, gơboh bal mờ dong kờl bal bè jơnau Bác Hồ neh geh tŭ bơto: “Bŭ lah ờ hềt tŭ lơi tìp mờ Bác Hồ dơ̆ lơi, mơya gơwèt mờ nùs nhơm bơh Bác Hồ den Bác Hồ neh ai oh kòn bơh tiah đah jum tus tiah đah tô bơsram sră. Nùs nhơm do mùl màl kuơ màng, nùs nhơm do pơgồp bal bè mhàm mờ poăc. Jơh ală oh kòn ală jơi bơtiàn kòn cau bơh tiah đah jum do tus tàm tiah đah tô hơ̆ geh bơsram sră tus gùng tus dà nàng tơnơ̆ do gơs cau geh kuơ. Bơh tŭ hơ̆, kơnòm bơsram bơh tiah đah jum bol añ chờ hờp ngan”.

Mò H'Dung Du rê còp wơl Hà Nội tàm nam 1982

Bác Hồ sùm mpờl gŏ pah ngai tàm tơl bơta mờng quèng, rềp mềr mờ cau Tây Nguyên, hơ̆ là suơn mìr, là tơl nơm hìu. Mò Khuen, 79 sơnam ơm tàm ƀòn Tơ Lơ, xã Ea Na, kơnhoàl Krông Ana, càr Dăk Lăk sùm kah bè rùp hin yô zep kau su, hìu rơng anih Bác Hồ ơm, gơ jat bal mờ rài kis, broă lơh bơh Bác Hồ dê, sền git bơta pơn dềt să, bal hiă mơya dờng màng bơh dùl nă kuang đơng lam bồ dê, nùs nhơm bol he cau lơi kung bềng lìu kah ưn ngài Bác Hồ mờ nùs nhơm ki ngàm, sền ngềr tài pơn dềt să is. Mò Khuen yal: “Añ sùm kah bè dà kơl hề bơh Bác Hồ dê. Ală broă mờ Bác Hồ neh lơh ai jơi bơtiàn in, dà lơgar in. Bơh rài tam lơh tus tŭ dà lơgar tơngklàs, ring lơngai, Bác Hồ sùm lòt bal mờ dà lơgar tus jơh rài. Tàm ngai sa tềp lơngap lơngai is nam hơ̆, bol hi kung gam là ală kơnòm dềt, rùp hin Bác Hồ bềng lìu nùs nhơm kờñ gơboh. Jơh ală làng bol ndrờm kah ưn ngài Bác Hồ uă ngan”.

Bal mờ làng bol gùt lơgar wă rò satềp khăt gơboh krơi is, tàm ală ngai do, làng bol kòn cau Bơnhàr kis tàm ală ƀòn rềp, ƀòn ngài ngài càr Gia Lai tơlik nùs nhơm kah Bác Hồ, cau neh cèng geh bơta khăt gơboh krơi is lơgar Việt Nam in. Bi K Pui Hgom, kòn cau Bơnhàr, kis tàm ƀòn Thong B, xã Ia Hrú, kơnhoàl Chư Pưh, càr Gia Lai đơs: “Añ gam kơnòm, di gơlan ờ git bè Bác Hồ bè rơnàng mò ồng dê, ală rơnàng lài do dê. Tŭ gam dềt, añ geh git Bác Hồ bơh ală pang rùp, tơnơ̆ do dờng rơlao den añ git Bác Hồ bơh ală lơma, mờ bơh ală lơma do neh dong kờl añ wă bè Bác Hồ uă rơlao tai. Añ gam kơnòm, mơya añ ưn ngài Bác Hồ tài geh Bác Hồ den tàng dà lơgar hơ̆ sồng geh bơta khăt gơboh krơi is bè ngai do. Tus tŭ do, rài kis làng bol geh hờm ram, cau lơi kung geh tơl bơta kis niam là kơnòm geh bơh ală broă lơh Bác Hồ dê. Ờ mìng is dùl nă añ, mờ làng bol kòn cau Bơnhàr ndrờm sền kuơ Bác Hồ lơm”.

Ƀòn Sa Pa, xã Thuận An, kơnhoàl Dăk Mil, càr Dăk Nông geh rlau 90% làng bol kòn cau M’nông ơm kis. Ală nam do, kơnờm geh Đảng, dà lơgar sền gròi, tă priă lơh ồs đèng, gùng lòt, hìu bơsram, hìu sơnơm den tàng rài kis làng bol dê ngai sơlơ tam gơl, bơtàu tơnguh. Ồng Y Blinh Ding ơm tam ƀòn Sa Pa, xã Thuận An, kơnhoàl Dăk Mil pà git: “Làng bol tàm ƀòn sùm kah ưn ngài dà kơl hề Bác Hồ tŭ ai wơl lơngap lơngai is, khat gơboh jơi bơtiàn in. Kơnờm geh Đảng, dà lơgar sền gròi tă priă lơh ồs đèng, gùng lòt, hìu bơsram, hìu sơnơm den tàng rài kis làng bol dê ngai sơlơ tam gơl pa. Oh kòn geh lòt bơsram tàm ală hìu bơsram dờng niam. Làng bol kòp jê lòt tus hìu sơnơm nàng sơm geh dà lơgar dong kờl thẻ bảo hiểm y tế. Gùng lòt neh geh tuh bê tông tus ală ƀòn, dong làng bol lòt rê ƀuơn ƀuài. Uă ƀòn ngai sơlơ tam gơl, lơh sa bơtàu tơnguh, rài kis nùs nhơm bơh làng bol dê geh tơnguh niam”.

Tus càr Kon Tum mut tàm khăt ală ƀòn lơi bơh kòn cau Sơdàng, Bơnhàr, Jêh Triêng, Jarai, Brâu, Rơ Măm dê... kung gŏ lơm bồng bi Đảng, bồng bi Dà lơgar mờ rùp Bác Hồ geh yồng tàm ală tiah kuơ màng tàm hìu rông ƀòn dê. Rùp hơ̆ kung ƀuơn gŏ, ƀuơn tìp tŭ tus còp hìu làng bol tàm ƀòn. Mờ làng bol ală kòn cau kis bơh yau tàm càr Kon Tum, Đảng, Bác Hồ neh cèng wơl ală bơta niam bơnĕ ngan làng bol in. Tŭ dà lơgar gơtìp tam lơh, tam cah is tài tam lơh, Đảng, Bác Hồ hòi jà tơrgùm ală cau nàng ñă ntào tam lơh jai pha. Tŭ dà lơgar ring lơngai, Đảng, Bác Hồ drơng gàr rài kis làng bol in. Ồs đèng, gùng lòt, hìu bơsram, hìu sơnơm tŭ do neh geh lơh tàm ală tiah ngài, tiah kal ke ngan. Kung kơnờm bơh bơta do, làng bol ală kòn cau kis tàm càr Kon Tum dùl nùs, dùl nhơm jăt Đảng, jăt Bác Hồ. deh tàm rơnàng ring lơngai, khăt gơboh krơi is, bi A Đi, dùl nă cau kòn cau Sơdàng nam do neh 39 sơnam, tŭ do lơh Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đăk Tờ Re, kơnhoàl Kon Rẫy pà git, geh bơsram sră, geh Đảng drơng gàr, bơto bơtê bi hơ̆ tàng geh dờng pràn bè ngai do mờ sùm git ưn ngài bè bơta do. Bi A Đi kung pin dờn tềng đăp mờ broă đơng lam bơh Đảng, Dà lơgar tàm tơngai tus, kòp Covid-19 geh gơtìp kơrian: “Bơh ngai dà lơgar tơrgùm bal, kơnờm geh Đảng, Bác Hồ, ngai do jơh ală làng bol bơh cau dềt tus mờ cau kra sùm tơnguh nùs nhơm tam klăc bal, sùm tàm gơboh bal, gơboh mờ ƀòn lơgar, dà lơgar, sền kuơ broă lơh sa, tơnguh bơtàu broă lơh sa hìu nhă, rài kis bơh làng bol geh hờm ram, gơgoh gơbài. Să tờm añ geh lam sồr làng bol pơn jăt tai tơnguh nùs nhơm niam do, lơh ngan rơlao tai tàm broă lơh sa, chồl pràn broă tơnguh bơtàu lơh sa hìu nhă, bañ lời làng bol gơtìp kal ke, jơgloh rơƀah. Tơl jơi nòi, tơl hìu pal lơh ngan bơto bơtê oh kòn tơriang tơriồng bơsram sră nàng git wă, git ngui ală broă lơh niam, bơta niam să tờm in, hìu nhă mờ mpồl bơtiàn in. An pin dờn tàm broă đơng lam bơh Đảng, mờ bơhiàn tam klăc bal ờs mờng bơh làng bol tàm gùt lơgar bal mờ ală lơgar tàm dunia, tàm tơngai tus, kòp Covid-19 geh mhar gơtìp kơrian mờ tơn jơh”.

Cau mblàng K’Duẩn mờ Ndong Brawl