VOV4.K’ho- Nam 2022 neh tus, tơl nă bol he kơp kơnờm tàm dùl nam pa ring niam rlau, rài kis bè ờs gơ rê wơl mờ kờp dŭ ală jơnau rơcang lài ai hìu bơnhă, ƀòn lơgar Tây Nguyên in bơtàu tơnguh.

Bŭ lah kòp Kovid-19 gơtìp kal ke, mơya tàm nam 2021, càr Gia Lai kung gam geh uă tàm broă tă priă tàm kes priă mờ rơlao 7 rơbô tơmàn đong. GDP tơl nă cau geh 56 tơlăk 31 rơbô đong. Tàm nam do, neh geh tai 17 xã geh khà ƀòn lơgar pa, rài kis làng bol rơhời geh gơguh. Ồng Wut, Kwang atbồ broă lơh đah Mặt trận ƀòn Đơk Rơng, xã Đak Gla, kơnhoàl Đăk Đoa kơ̆p kờñ tàm nam pa 2022, kòp gơtờp geh sền gròi niam, làng bol pơn jăt tai dờn mờ lơh jăt ală broă lơh bơh Đảng mờ Dà lơgar nàng klàs mờ rơƀah kơl jăp, kung bè gàr geh sùm khà bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa mờ càr pa lơh geh: “Ƀòn lơgar neh tam gơl pa, gùng neh geh, hìu đam kloh niam, làng bol tam klăc bal. Tus do kờñ làng bol lơh ngan tàm broă lơh sa, bañ ờ sền gròi, lơh broă pal nền nòn, tŭ do he pal lơh ngan wơl tàm ală cau ờ lah lơh broă, tơrgùm ñô sa uă ir. Añ kờñ làng bol lơh ngan tàm broă lơh sa, lơh ngan brồ guh, bŭ lah kòp gơtờp bè lơi, kung kơ̆p kờñ làng bol he bañ ờ sền gròi tềng đăp mờ kòp gơtờp, rài kis ngai sơlơ tơnguh bơtàu, ờ gơtìp jơgloh rơƀah bà lài do tai”.

Bi A Nhưng, kuang bàng cơldŭ lơh broă xã Chư Đăng Ya, kơnhoàl Chư Păh, càr Gia Lai pà git, xã Chư Đăng Ya tiơng pơn rơ mờ gơ hòi gơ jà nac nhơl chờ tàm càr mờ bơdìh càr kơnờm geh bơnơm ồs mờ bơkàu blàng lì rơmit jơh gùt ƀòn. Mơya nam 2021, kòp Kovid-19 neh lơh khà nac lòt tus ndo gơmù uă ngan. Bulah bè hơ̆, kơnờm geh bơta lơh ngan bơh gơnoar atbồ mờ gah lơh sơnơm dê, bal mờ bơta tam klac bal bơh làng bol dê, den tàng tŭ do kòp bơtờp neh gơtùi sền gròi, làng bol kơp gơn nhơl chờ mpồl bơtiàn geh bơtàu tơnguh wơl pràn kơldang tàm dơ̆ sa tềp mờ tàm nam 2022: “Tàm nam 2021, kòp bơtờp pơn jat tai bơtờp uă lơh gơbàn kal ke làng bol in, mơya kơnờm geh Đảng, dà lơgar dong kờl làng bol geh piang sàu àu soh, iang nùs tàm ală ngai ơm yah ngài, wàng se tŭ xã geh kòp. Tàm nam 2022 do, añ kơp kờñ jơh tơl nă làng bol geh pơn jat tai iat jơnau pơlam tàm broă lơh rơcang sơndră kòp, mờ kung jơh nùs tàm broă lơh sa nàng bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă, nàng rài kis sơlơ hờm ram, gơboh gơbài.”

Nam 2021 pa do, Dăk Ndrung là tiah tờm gơtìp kòp Kovid-19 sơnrờp ngan tàm kơnhoàl Dăk Song, càr Dak Nông. Kơnờm mờ broă đơng lam pràn kơl dang bơh kấp ủy, gơnoar atbồ kơnhoàl, bal mờ broă chồl pràn broă lam sồr, den tàng kòp gơtờp neh geh kơrian. Tàm broă lơh sa kung geh uă bơta gơguh, tàm hơ̆ uă ngan là khà priă kơphe mờ tiêu geh gơguh uă, den tàng rài kis làng bol geh gơguh. Ồng Điểu Minh, Củ tịc Ủy ƀan Mặt trận dà lơgar Việt Nam xã Dăk Ndrung kơnhoàl Dăk Song đơs: “Kơ̆p kờñ bơh làng bol dê tàm nam pa, bơta lài ngan kơ̆p kờñ Đảng, Dà lơgar chồl pràn broă rơcang sơndră mờ kòp Kovid-19. Lơh bè lơi geh cit sơnơm jơh ală làng bol in ờ mìng is tàm Dak Ndrung do bal mờ Dak Song, mờ geh cit jơh gùt lơgar, làng bol lòt tàm tiah lơi kung di lơm, añ iang nùs neh cit sơnơm vaccine. Dơ̆ bàr tai là nam 2022, cao su, kơphe làng bol dê geh tơnhào uă mờ geh priă rơlao. Tàm ală nam lài khà priă kơphe, tiêu gơmù ngan, làng bol gơtìp kal ke, mơya tŭ do, khà priă kung neh gơguh đao, làng bol kung chờ”.

Nam 2021 kơnờm lơh ngan bơcri phơng sih, sơngka sền gàr di mờ bơta chài geh pơlam den tàng 500 tờm kơphe bơh hìu bơnhă bi A Thiếu, 27 sơnam mờ bi Y Chạp, 23 sơnam ơm tàm ƀòn Đăk Ka Long, xã Đăk Hring, kơnhoàl Đăk Hà, càr Kon Tum ai cồng nha tơnhàu uă rlau mờ nam lài. Bơh priă tac kơphe mờ priă lơh geh bơh broă lơhndai, ùr bơklau kơnòm să neh lơh geh dùl nơm hìu kơ̆ kơljap, hàng niam tàm bă ù rlau 200 thơk vuông blơi bơh nam lài. Bi A Thiếu pà git, nàng bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă, bi neh cribơyai nền nòn mờ pơ ùr mờ lơh nền là tàm nam pa geh lòt lơh broă hờ lơgar ndai: “Nam lài, kòp bơtờp uă, lơh gơbàn kal ke tàm broă lơh sa. Bulah bè hơ̆, añ kung chờ hờp tài bơh kơphe tac yòm đau. Nam lài añ lơh ngan sơngka sền gàr kơphe mờ bă ù dùl êt tàm suơn, tac kơphe geh 2, 3 jơt tơlak đông lơh dùl nơm hìu. Nam pa geh hìu pa nàng ơm là chờ hờp ngan bloh. Bulah bè hơ̆, kòp bơtờp bè do ờ git tus tŭ lơi den hơ̆ sồng jơh, gơ lơh gơ rềng uă ngan tus rài kis. Dilah kòp ờ huan kal ke den añ mờ làng bol tàm do kung sơnơng digơlan bol hi geh lòt lơh broă tàm Sài Gòn, Bình Dương, ngài rlau tai den lòt lơh broă hờ lơgar ndai bè Đài Loan, Hàn Quôk, Nhờk... tŭ hơ̆ hơ̆ sồng gơtùi tơnguh rlau tàm broă bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă.”

Xã Dà Sar, kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng gam là tiah tơlir ờ do ờ dă, mơya broă rơcang sơndră mờ kòp Kovid-19 sùm geh Đảng ƀộ, gơnoar atbồ bal mờ làng bol kis tàm do sền gròi ngan. Jăt ồng Liêng Jrang Ha Rô Ky, Củ tịc Ủy ƀan Ñân zân xã Dà Sar yal, bơdìh mờ broă tơnguh uă jơnau git wă tàm broă rơcang sơndră mờ kòp gơtờp, làng bol gam tus bal niam tàm broă lơh sa, tơnguh uă cồng nha broă lơh sa hìu nhă. Kơnờm mờ hơ̆, bŭ lah kòp Kovid-19 gơtìp kal ke mơya broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn bơh xã kung gam geh cồng nha uă. Mờ broă tus bal, tam klăc bal bơh làng bol, broă lơh jăt dơ̆ lĕ bal broă tơnguh bơtàu lơh sa mờ rơcang sơndră mờ kòp gơtờp tàm bơta bè ờs pa di gơlan geh cồng nha uă rơlao tàm tơngai tus. Ồng Liêng Jrang Ha Rô Ky pà git: “Kàl lơh sa 2020-2021, kòp Kovid-19 neh lơh gơrềng uă ngan tus mờ gùt lơgar đơs bal mờ xã Dà Sar đơs is, bŭ lah bè hơ̆, làng bol ală kòn cau kis tàm xã kung gam pơn jăt tai gàr niam broă lơh sa mờ tơnguh bơtàu kơphe. Nam 2021 do, khà kơphe gơmù, bơtơl wơl den khà priă kơphe gơguh uă rơlao pơn drờm mờ lài den tàng rài kis làng bol pơn jăt tai geh ring niam, lơh sa mpồl bơtiàn xã dê pơn jăt tai tơnguh bơtàu, làng bol chờ hờp ngan. Xã kung gam chồl pràn lơh jăt Nghị quyết sồ 128 bơh Cíñ phủ tàm bơta bè ờs pa. Bal mờ ală broă lơh jăt mờ jơnau kờñ dơ̆ lĕ bal là tơnguh bơtàu lơh sa, mờ rơcang sơndră mờ kòp Kovid-19 geh cồng nha”.

Nam pa, hìu bơnhă bi H’Hẹ Niê ơm tàm ƀòn Pan B, xã Ea Yông, kơnhoàl Krông Păk, càr Dăk Lăk chờ hờp ngan tŭ geh mut ơm hìu pa. Hìu nùs nhơm ơnàng rlau 43 thơk vuông bơh Tỉnh đoàn Dăk Lăk tơrbŏ bal dong kờl lơh mờ priă tă lơh rlau 80 tơlak đông, tàm hơ̆ hìu bơnhă tă 20 tơlak đông. Đoàn ơruh pơnu xã Ea Yông dong kờl lơh ƀlàng bê tông ơnàng 20 thơk vuông tềng hờ đap hìu. Bi H’Hẹ pà git, hìu bơnhă bi gơ wèt hìu bơnhă rƀah, ờ geh ù lơh sa, broă lơh sa hìu bơnhă dê gơ wèt tàm priă lòt lơh ơpah bơh 2 nă ùr bơklau dê den tàng kung mìng tơl priă nàng kơlôi rơcang rài kis pah ngai mờ ròng 2 nă kòn bơsram sră.

Bơta kơp kờñ geh hìu ơm kơ̆ kơljap bơh uă nam do tŭ do neh gơ gơs ngan ngồn. Do là bơta pơn jờng dờng ngan ai jơh hìu bơnhă in tàm nam pa nàng pơn jat tai lơh sa, brồ guh tàm rài kis: “Chờ hờp ngan tài nam do geh rò nam pa tàm hìu pa. Kơp kờñ là tàm nam pa kòp bơtờp gơtùi sền gròi, pràn kơldăng să jan tơl nă cau dê geh gàr niam, ală cau tàm hìu bơnhă ndrờm pràn kơldăng, ring lơngai kơlôi rơcang lơh sa. Să tờm añ kung kơp kờñ geh pràn kơldăng, geh broă lơh nàng geh priă tơm jơh dồs hơ̆ sồng iang nùs lơh sa, brồ guh.”

Cau mblàng K’Duẩn mờ Ndong Brawl