VOV.K’ho-Nam 2017 neh jơh, sơrlèt gan uă bơta kal ke, bơta lòng, ală càr tàm tiah Tây Nguyên neh lơh geh ală cồng nha dờng ngan tàm jơh ală broă. Lơh sa bơtàu tơnguh wơl, sền gàr dà lơgar mờ bơta lơngăp lơngai kơ\ kơl jăp lơh geh ală bơta niam nàng lơh geh cồng nha broă rơndăp lơh 5 nam bơh nam 2015- 2020.

“Tây Nguyên: Pràn chồl mờ bơta pin dờn” bơh Lê Xuân Lãm dê, cau ai tơngi\t jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên yal wơl broă lơh sa- mpồl bơtiàn Tây Nguyên dê tàm nam 2017.

Nam 2017, lơh sa bơh jơh ală càr tàm Tây Nguyên dê ndrờm geh bơta tam gơl să pràn kơldang ngan. Cồng nha pơnrơ ngan rlau jơh gơ wèt mờ 5 càr Tây Nguyên tàm nam 2017 là khà gơguh tai lơh sa ală càr geh mờr 8%, pơndrờm mờ gơguh tai lơh sa bal bơh gùt lơgar dê là 6,7%.

Càr Lâm Đồng lam bồ tă dia dà lơgar tàm tiah do, mờ rlau 6.800 tơmàn priă, càr Daklak tơnơ\ 4 nam sùm tă dia dà lơgar ờ lơh geh jat di jơnau sồr, nam 2017 neh sơrlèt khà 4.600 tơmàn, geh 104% broă rơndăp lơh. Do là cồng nha tơngo\ bơta bơtàu tơnguh wơl, bơtàu tơnguh bơh broă lơh sa tiah Tây Nguyên dê.

Kung tàm nam 2017 sơl, jơh gùt ù tiah Tây Nguyên crơng gơs pa 3.265 mpồl lơh sa kă bro, tơnguh jơh khà mpồl lơh sa kă bro gam lơh broă gơguh tus 23 rbô 328 mpồl lơh sa kă bro, gơguh 14,9% pơndrờm mờ nam 2016; gơhòi gơ jà 325 rơndăp broă lơh bơcri priă mờ kờp jơh priă cih mat là rlau 103 rbô tơmàn priă.

Bơta bơtàu tơnguh mhar bè lơh sa neh tơnguh priă lơh geh kờp bal dùl nă cau tàm Tây Nguyên gơguh tus khà 40 tơlak 500 rbô đong. Dilah pơndrờm mờ priă lơh geh kờp bal dùl nă cau 50 tơlak tàm jơh gùt lơgar den gam ờ ndrờm bal uă ngan.

Mơya, Tây Nguyên geh bơh bơta ờ bơtàu tơnguh ngan. Den tàng bè hơ\, 3 tơlak 400 rbô đong priă lơh geh kờp bal pah nhai bơh dùl nă làng bol Tây Nguyên dê, neh là dùl cồng nha lơh geh dờng ngan. Tài bơh uă kơnhoàl ù tiah tàm Tây Nguyên, làng bol pa tam gơl bơh lơh sa lơh is sa is tus lơh gơlik phan kă bro.

Bơh sơnrờp nam lơi làng bol kis tàm tiah sar lơgar ngài tàm ală càr: Kontum, Gialai, Daklak mờ Daknông kung pal dờp phe dong kờl bơh Chính phủ dê. Den tu\ do, làng bol ờ mìng lơh geh tơl phan sa gùt nam sùm mờ neh, gam tam gơl gơs lơh sa dờng.

Ồng Trâng, cau kra [òn Đăk H’lá, xã Lơ Pang, kơnhoàl Mang Yang, càr Gialai pà gi\t bè ală tam gơl tàm Lơ Pang là xã kal ke bơh kơnhoàl Mang Yang, càr Gialai dê bơh tu\ làng bol tam kòi tam gơl đềt mềr mờ ală tờm chi tam bè kơphê, tiêu, bời lời. Ồng Trâng, đơs bè do.

Lài do den làng bol tàm [òn mìng gi\t tam bùm blàng, tam kòi lơm, priă lơh geh ờ uă. Tu\ do, geh lùp bơsram, bơto pơlam bơh kơnhoàl, bơh xã, làng bol neh tam bời lời, kơphê, tiêu den tàng lơh sa bơtàu tơnguh ngan. Làng bol he neh blơi geh rơndeh nàng lòt rê, măy mok ngui tàm broă lơh sa mờ uă hìu bơnhă neh lơh hìu niam đam hàng, rài kis bơtàu tơnguh.

Tàm tiah lơh sa sươn sre dờng bơh càr Kontum dê, làng bol kơnhoàl Đăk Hà, càr Kontum tàm nam 2017 kung neh tơnguh priă lơh geh tus mờr 39 tơlak priă dùl nă cau, gơmù rlau 600 hìu bơnhă r[ah. Mò Y Thọ, Kuang atbồ Mpồl Dân vận Huyện ủy Đăk Hà, pà gi\t:

Nam 2017, làng bol tàm kơnhoàl Đăk Hà lơh sa kung neh bơtàu tơnguh rlau. Uă hìu bơnhă gi\t wa\ bơta chài ròng sur, iar, rơpu, kơnrồ…Kuơmàng là làng bol neh gi\t ngui ală măy mok lơh broă sa sươn sre nàng lơh sa, ngui rơndeh nàng lơ òr, sơkam sre, sih kòi.

Ală kơnă kuang đơng lam bồ kơnhoàl, xã, [òn tus bơto pơlam làng bol gi\t wa\ uă rlau tai bè broă chài lơh sa, ngan là tam ală tờm chi tam jo\ nam, ròng phan, lơh bè lơi nàng geh cồng nha lơh sa uă ngan rlau jơh.

Ală sươn kơphê tơ\t mbòr ngan plai, sươn tiêu kis tơlir niam ngan halà ală sươn kau su ơnàng bè brê dờng ơning ơnàng ngan tơngo\ bơta tam gơl să jan pràn kơldang ngan tàm kơnhoàl ù tiah Tây Nguyên.

Nam do, trồ tiah kung gơ niam sơl, tu kòp ờ huan lơh aniai, den tàng ală tờm chi tam jo\ nam ndrờm geh tơnhàu uă, cồng nha mờ bơta niam gơguh rlau pơndrờm mờ ală nam lài.

 Lơh sa geh tơnhàu, mơya cau lơh broă sa ờ go\ geh bơta chờ hờp wil tơl tài bơh phan lơh geh bơh sươn sre  tờm ngan bơh Tây Nguyên dê tăc ờ yòm, bè: kơphê, tiêu sùm gơmù.

Mơya, gùng dà ai măy mok ngui tàm broă lơh sa sươn sre neh crơng gơs mpờl go\ ngan. Uă tiah lơh sa sươn sre công nghệ cao neh crơng gơs, lơh geh cồng nha uă ngan. Mờ tàm làng bol kòn cau tơn, bơcri priă blơi măy mok neh gơ gơs là bơta sền gròi uă ngan.

Bi Blunh, kis tàm [òn Jút 1, xã Ia Der, kơnhoàl Ia Grai, càr Gialai đơs nền, tàm nam pa, rơcang blơi tai bàr pe nơm măy mok nàng ngui tàm broă lơh sa sươn sre. Bi Blunh, đơs bè do:

A` rơcang sền sơnơng tai bè ală măy mok jak chài pa nàng blơi ngui tàm hìu bơnhă, nàng dong tơrmù [à cau lơh broă. Tài bơh rài yau tus tu\ do, cau Jarai uă ngan là ngui pràn bơnus nàng lơh broă, ờ hềt chài ngan ngui măy mok jak chài pa, tu\ do kờ` lơh sa bơtàu tơnguh, den pal ngui, ngui măy mok tàm broă lơh sa là geh cồng nha uă rlau.

Nam 2018, a` rơcang blơi tai bàr pe nơm măy mok nàng lơh sre, bè toès kòi, lơ òr sre…bơdìh hơ\ tai, a` kung kờ` blơi tai măy òt, koh, măy klài nàng drơng tàm broă bơ\t bơtàu bơh he dê.

Mìu càl rbu\t dờng sồ 12 lơh aniai tàm bồ nhai 11 pa do lơh uă hìu bơnhă tàm tiah đah mat tơngai lik càr Gialai, ngan là tiah đah mat tơngai lik càr Daklak hoàc hươr uă ngan. Cau chơ\t, hìu tơrlah tơr lơm, sươn sre gơprah gơ preng jơh.

Dơ\ mìu càl rbu\t dờng lòt gan, bơta jê sồt gam wơl. Mơya bơta jê sồt, bơta kal ke kung gơmù [à sơl tu\ gi\t nđờ rhiang mpồl cau, mpồl lơh sa kă bro, kuơmàng là ală mpồl ling klàng neh geh mat di tu\ dong làng bol bơ\t bơtàu wơl hìu đam, lơh niam wơl sươn rhàng, bè ờs wơl rài kis.

Bơta jê bồ jê tơngoh ngan bơh Tây Nguyên dê nđờ nam do hơ\ là jơnau koh kơl brê tìs mờ kơrnoat boh lam kung gam geh uă ngan sơl, brê kung gam ờ hềt lơngai sơl, bulah neh tơnơ\ rlau 1 nam Thủ tướng Chính phủ geh kơrnoat sồr kơryan gùng lik mu\t tàm brê geh is.

 Kung gam geh sơl tàm tiah do tiah neh ală jơnau tam pìt tam phà ù tiah, koh kơl aniai bă brê bơh bơta ai gơnoar bơh ală cau geh kơnòl dê, mơya bal mờ bơta lơh ngan jơh nùs tàm tu\ đơng lam atbồ bơh Dà lơgar tus [òn lơgar, bơta krà` cê jơh nùs tàm tu\ lơh glài mờ pơnrơ ngan tàm nam 2017, neh geh gi\t nđờ jơ\t nă kuang đơng lam bồ tàm ală công ty lơh broă brê bơnơm tàm ù tiah Tây Nguyên gơtìp ờ ai lơh broă tai, lơh glài đảng, tơn jơh at gơnoar, geh tu\ là gơtìp yă, ku\p jàm tài bơh gơtìp yă lơh tìs koh kơl aniai brê, sơgràm ù brê.

 Mìng is tàm Daknông, nam 2017 neh geh rlau 200 nă kuang bàng, cau geh đảng gơtìp lơh glài mờ ku\p jàm. Jơnau do tơngo\ bơta lơh bal jơh nùs bơh ală kấp ủy Đảng, lơh sàng goh mpồl kuang bàng đơng lam bồ, lơh kơ\ kơl jăp wơl bơta pin dờn bơh ală rơnàng làng bol dê tàm bơta đơng lam bơh Đảng dê.

Dùl nam lòt gan bal mờ gi\t nđờ bơta lòng, mờ gam ală bơta ờ hềt pràn jak sơl mơya, cồng nha lơh geh tơl làm tàm jơh ală broă: chính trị, lơh sa- mpồl bơtiàn là bơnàng jă kuơmàng nàng mu\t tàm nam pa 2018 lơh geh ală cồng nha dờng rlau tai.

 Bơtàu tơnguh jo\ jòng kơ\ kơl jăp ngan là gùng dà dipal bè jơnau đơs nền bơh Thượng tướng Tô Lâm dê, ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Kuang àng, Kuang atbồ Mpồl đơng lam Tây Nguyên:

Lài do geh uă ngan jơnau kơlôi rơcang bè bơta mpồl bơtiàn, bơta rơndăp tăp sèng, bơta sền gàr dà lơgar, bơta lơngăp lơngai. Den tàng geh jơnau ờ huan geh uă broă lơh, lòt rê, jòi sơnơng bè drà kă bro Tây Nguyên. Mơya, tu\ do pal đơs ngan là mpồl bơtiàn kơ\ kơl jăp. Bơta kơ\ kơl jăp hơ\ lơh geh tơl ală bơta ai bơtàu tơnguh in.

Jơnau đơs lài do bơh bol he dê là kơ\ kơl jăp nàng bơtàu tơnguh den tu\ do tam gơl wơl 2 gah kuơmàng ngan bơh Tây Nguyên dê là bơtàu tơnguh nàng lơh geh tơl ală bơta ai kơ\ kơl jăp jo\ jòng in.

Ơi! Tây Nguyên geh brồ guh, ngui bơta pràn bơh he dê tơn ru\c lơyah bơta ờ ndrờm bal mờ ală kơnhoàl ù tiah [òn lơgar tàm gùt lơgar.

Mờ tàm ală ngai do, tu\ neh pa mut tàm kàl prang lơm, mơya jơh ală tơnau dơng dà bơh ală hìu măy pờ tơlik ồs đèng, bơtơ\t rbòng dà dê ndrờm bềng ngơr lơm dà, jơnau mờ jơh jơ\t nam do ờ hềt tu\ lơi geh tàm Tây Nguyên bè là bơta tềl tơngo\ yal bè dùl kàl lơh sa geh tơnhàu uă, bè rài kis kơ\ kơl jăp mờ bơtàu tơnguh.

Tây Nguyên neh geh pràn chồl mờ kơ\ kơl jăp bơta pin dờn!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’Yến