VOV4.K’ho- Bè bol añ neh đơs tàm ală jơnau đơs lài, jơnau mus kơl aniai brê tàm Tây Nguyên gam jê bồ jê tơngoh ngan tŭ mờ uă cau tờm brê gam ờ jai tai, mờ pờ tê ờ jai tềng đăp mờ bol mus kơl kơñau brê. Tàm tŭ hơ̆, dùl bơnah ờ dùl êt nă kuang bàng den lòt mus kơl wơl brê, sơgràm ù brê. Sơlơ pal kơlôi rơcăng rlau tŭ bơta sa kuề sa kuà tàm gah broă lơh ătbồ, sền gàr brê gơlơh bè kơn jơ̆, gơ lơh tus ală bơta pràn, broă lơh, broă rơndăp lơh sền gàr brê digơlan ờ geh kuơ tai, mờ geh tŭ là ờ gơtùi. Lùp sền, lòt sền, lùp khàu, lơh glài kràñ ală broă lơh tìs, tềl tơngŏ lơh tìs là jơnau sồr jal mhar ngan tŭ do nàng rơndăp tăp sèng wơl tàm gah broă lơh ătbồ sền gàr brê. Mơya, lùp khàu, lơh loh broă lơh tìs mờ bơsong geh broă lơh tìs tŭ do gam kal ke mờ gơkòl tàm uă broă.

Kuang àng càr Dăk Lăk gam lùp khàu jơnau yal geh tềl tơngŏ lơh tìs gơlik geh tàm 4 công ty lơh broă brê bơnơm, tàm hơ̆ geh: Cư M’lan, Rừng Xanh, Ia Lốp mờ Ia Mơ, gơwèt kơnhoàl Ea Súp, càr Dăk Lăk. Jăt mờ hơ̆, tơngai bơh nam 2006 tus nam 2016, tàm 4 công ty do lời roh rlau 22 rbô lồ brê. Do là broă geh tềl tơngŏ kơn jơ̆ ngan. Dilah mìng tàm pơndrờm jăt broă jàu brê ờ geh chi che (khà chi che geh bơh 10- 50 khối tàm dùl lồ) den 22 rbô lồ brê gơtìp roh kờp gơlik geh êt ngan rlau jơh kung là bơh 220 rbô khối dơm chi neh gơtìp kơl. Ồng Nguyễn Đức Tin- Trung tá, Phó Kuang ătbồ Phòng Kảnh sát Lơh sa (PC03), Kuang àng càr Dăk Lăk dê pà gĭt, anih lơh broă lùp khàu gam jơh nùs ngan lùp khàu, lùp nàng gĭt nền. Mơya, ală tŭ lùp khàu kung geh sơl ală bơta kal ke ngan ngồn tŭ tơngai gơlik geh neh jŏ. Ồng Nguyễn Đức Tin, đơs: Bol añ dờp bơsong den neh gơlik geh tàm tŭ tơngai neh jŏ jòng ngan, tiah lơh aniai neh gơtìp tam gơl tài gơrềng bơh trồ tiah geh is dê, mờ kòn bơnus dê lơh. Den tàng broă lơh lòt jòi wơl là kal ke ngan. Bol añ gam tơrgùm jòi tơrgùm ală sră pơ àr, cơng tàng mờ pơgồp bal mờ Viện Kiểm sát sền swì ală sră pơ àr, cơng tàng. Bal mờ hơ̆, bol añ gam ai kuang bàng tus bal tàm mpồl lơh broă 1169 bơh Ủy ban Nhân dân càr dê crơng gơs nàng kờp sền, gĭt nền khà dơm chi gơtìp kơl gơwèt mờ 4 công ty lơh broă brê bơnơm do. Tơnơ̆ tŭ geh cồng nha kờp sền kung bè gĭt nền khà dơm chi gơtìp kơl, den bol añ geh tus sền swì wơl anih mus kơl, gĭt nền jơnau gơlời wơl hoàc hươr mờ bơsong kràñ jăt jơnau cih bơh kơrnoat boh lam dê.

Broă lùp khàu, bơsong broă lơh tìs gơrềng tus broă lơh ătbồ, sền gàr brê tàm Tây Nguyên gam tìp uă kal ke

Tus dì tŭ do, Gia Lai là càr gŏ uă ngan ală broă lơh tìs geh tềl tơngŏ sa kuề sa kuà tàm broă ătbồ mờ sền gàr brê. Mùl màl, tàm tơngai bơh nam 2016 tus nam 2020, Gah lùp sền càr Gia Lai dê neh gŏ tàm 9 Mpồl ătbồ brê geh tềl tơngŏ lơh tìs, mờ kờp jơh bă brê gơtìp mus kơl là mờr 10 rbô lồ, kờp jơh priă lơh tìs là rlau 27 tơmàn đong, geh tềl tơngŏ sa kuề sa kuà. Sră nggal 9 broă lơh tìs neh geh pơyua tus Anih lơh broă kảnh sát lùp khàu, gơwèt Kuang àng càr Gia Lai in mơya tus tŭ do, rơ̆p mìng pa geh 2 broă lơh tìs jơh lơh sir broă lùp khàu mờ yal yă. Tŭ tơngai lùp khàu uă broă lơh tìs lơyài ngan, geh ală broă lơh tìs pơyua sră ngal bơh nam 2017 mơya tus tŭ do kung gam ờ hềt lùp khàu jơh sơl. Ồng Nguyễn Văn Thắng- Phó Kuang ătbồ Ban Nội chính Tỉnh ủy Gia Lai pà gĭt, bơh nam 2018, broă sa kuề sa kuà tàm ală mpồl ătbồ brê rơcăng gàr bồ tô dà, công ty lơh broă brê bơnơm neh geh đal gĭt mờ geh Ban Nội chính Tỉnh ủy Gia Lai ai tơmŭt tàm broă tờm nàng sền swì, jăt sền, sồr ngan mờ sồr lơh. Mơya, ală tŭ lùp khàu, bơsong uă broă lơh tìs gam gơtìp gơkòl, gơlam tus gơ dŏ jòng, kal ke bơsong.

Ồng Nguyễn Văn Thắng, đơs: Ban bol añ dê lơh broă mờ ală anih lơh broă geh gơrềng, den tŭ do broă kal ke ngan là gĭt nền kơnòl tơl tŭ tơngai lời hoàc hươr chi che brê bơnơm, lơh tìs bè broă lơh ătbồ sền gàr brê, bă brê gơtìp mus kơl tơl tŭ tơngai, kơnòl gơ rê mờ cau lơi. Bơta do kuơmàng ngan rlau jơh, cồng nha gròi sền gĭt nền brê gơtìp mus kơl aniai, kờp priă jền bè đah phan bơna den tŭ do gam gơkòl ngan. Tài bơh là anih lơh broă gròi sền gĭt nền pal là anih lơh broă brê bơnơm dê mờ geh gơnăp gơnoar là anih lơh broă kấp hơđang. Dơ̆ bàr là priă jền tă gròi sền gĭt nền den anih lơh broă lùp khàu gam kal ke ngan. Ờ lơh geh gròi sền gĭt nền den anih lơh broă lùp khàu kal ke ngan geh tơl cơng tàng nàng yal yă broă lơh tìs, yal yă cau lơh tìs mờ sền swì bè đah lơh glài kŭp jàm.

Sơlơ lời jŏ den broă bơsong gơwèt mờ ală broă lơh tìs geh gơrềng tus roh brê, sa kuề sa kuà sơlơ kal ke. Tài bơh jăt jơnau cih bơh Adat Hình sự dê, tơngai gơtùi bơsong mìng geh 20 nam lơm. Tàm tŭ geh ală broă lơh tìs neh mờr tus tơngai do. Mơya kal ke mờ gơkòl den gam gơtùi kơlôi sơnơng tă bơsong sơl. Broă lùp khàu, bơsong ală broă lơh tìs gơrềng tus broă lời roh brê gơrềng tus ală rơndăp broă lơh bơh mpồl lơh sa kă bro làng bol dê tŭ do ală càr ờ hềt lơh gơtùi geh tài bơh ờ tơl kơrnoat.

Tàm càr Dăk Nông, Gah lùp sền Chính phủ dê neh sơñio rlau 6 rbô 700 lồ brê gơtìp mus kơl tàm 44 rơndăp broă lơh bơh 43 mpồl lơh sa kă bro dê. Bàr pe mpồl lơh sa kă bro gơlik geh broă lơh tìs, brê gơtìp mus kơl aniai bal mờ khà gơguh tus bơh 90 tus 100% mơya ờ hềt geh bơsong jăt jơnau cih bơh kơrnoat boh lam dê. Ồng Lê Quang Dần- Phó Kuang ătbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn càr Dăk Nông pà gĭt, càr kung sền gŏ sơl bơta ờ hềt niam tàm ală broă lơh tìs lời roh brê tàm rơndăp broă lơh bơh ală mpồl lơh sa kă bro dê. Mơya, ờ hềt bơsong lơh glài kŭp jàm geh mpồl lơh sa kă bro lơi là tài bơh kal ke bè đah kơrnoat boh lam. Ồng Lê Quang Dần, đơs: Gơwèt mờ Dăk Nông kung gơ ơm tàm bơta bal sơl mờ ală tiah ndai. Ală tŭ bơsong broă lơh tìs bơh ală công ty dê kung kal ke ngan sơl. Kuơmàng, tŭ ai ală anih sa làng bol dê in apah brê mờ lời roh brê den kơrnoat bơsong hình sự gơwèt mờ ală anih lơh sa do là kal ke ngan.

Kal ke ngan là gròi sền gĭt nền hoàc hươr chi che brê gơtìp roh jăt tơl tŭ tơngai

Bơta geh ngan pà gŏ, geh tŭ lùp sền lòt sền, lùp khàu, bơsong broă lơh tìs ờ gŏ di là kal ke tài bơh tŭ tơngai jŏ jòng, tài bơh ờ tơl kơrnoat boh lam ờ mờ kal ke mờ gơkòl là tài bơh ờ geh bơta pơgồp bal, gơtìp să tờm tơn ală anih lơh broă, gah sơnah lơh broă tàm tiah hơ̆ lơh kal ke. Bè broă lơh tìs sền gŏ geh tềl tơngŏ sa kuề sa kuà tŭ ùr bơklau ồng Tưởng Tín- lài do là Kuang ătbồ Mpồl ătbồ brê rơcăng gàr bồ tô dà đah tô Biển Hồ dê geh pà 2 sră ngui ù ai 2 bă “ù sươn” bal mờ kờp jơh bă ù ơnàng tus 857 rbô thơk vuông, hơ̆ là mờr 86 lồ, tàm ƀòn dờng Pleiku, càr Gia Lai dê tơn. Ờ mìng sơrlèt uă rlau ir uă dơ̆ pơndrờm mờ bơta ai gơnoar bơh dà lơgar dê ai, Gah lùp sền càr Gia Lai gam gŏ ù do geh dùl bơnah geh ai bơh ù bă brê bơh Mpồl ătbồ brê dê tơn. Mơya, Ủy ban Nhân dân ƀòn dờng Pleiku là anih pà sră ngui ù, yal jơh ală sră nggal neh gơtìp roh tĕ, ờ geh nàng yal. Gah lùp sền càr sồr Sở Tài nguyên mờ Môi trường càr Gia Lai tus lơh broă, pơgồp bal, mơya bal mờ uă jơnau đơs krơi is, broă lơh tìs do tus tŭ do kung gam ờ hềt geh lơh loh sơl. Mờ do ờ gŏ di mìng là broă lơh tìs dùl lơm broă lùp sền lòt sền, lùp khàu, bơsong tềl tơngŏ lơh tìs, sa kuề sa kuà gơtìp ơm ờ lơh, geh tềl tơngŏ “ờ lùp khàu tai” tài bơh ờ geh bơta pơgồp bal, mờ geh tŭ là bơta lơh broă ờ geh kơnòl bơh anih lơh broă, gah sơnah lơh broă tàm tiah hơ̆ dê.

Cau cih VOV Tây Nguyên- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến

Làng bol mờ gơ̆p bơyô kờñ pờ sền ală jơnau cih lài bơh ròt jơnau cih do dê, dan pờ jăt gùng link do: https://vov4.vov.gov.vn/Kho/chuyen-muc/tay-nguyen-bal-mo-bota-koloi-rocang-rongot-roh-bre-go-lot-jat-bal-mo-bota-koloi-c162-379646.aspx