Jơnau dơ\ dùl clik tềng do: http://vov4.vov.vn/Kho/chuyen-muc/tonguh-gonoar-broa-loh-broa-o-joh-konol-mo-jonau-roh-bre-tam-tay-nguyenjonau-ci-c162-225178.aspx

          Jơnau dơ\ bàr clik tềng do: http://vov4.vov.vn/Kho/chuyen-muc/tonguh-gonoar-broa-loh-broa-o-joh-konol-mo-jonau-roh-bre-tam-tay-nguyenjonau-ci-c162-225315.aspx

            VOV4. K’ho - Tàm 2 jơnau đơs lài,  bol a` neh mblàng bơh tài mờ bơta mùl màl lơh roh git nđờ rbô lồ brê. Bơta hơ\ geh ai go\ broa\ sền gàr mờ  bơtàu tơngguh brê neh gơ gơs la bơta jal mhar ngan tàm Tây Nguyên jơh bal mờ ba\ ù, khà brê gam gơmù mhar ngan, geh ua\ bơta  mpồl  bơtìan, tiah kis gam gơlik geh, lơh geh ua\ bơta gơbàn aniai. Ngan la, tàm ala\ rơndap broa\ lơh ai ơpah brê, ala\ bơta sơlơu\ wơl bơh brê gơbàn roh slơ aniai ngan. Broa\ Ban Bí thư Đảng dà lơgar lơh gơs chỉ thị sồ 13 nam 2017, bè tơngguh bơnga\ bơh Đảng tàm broa\ lơh sền gàr mờ bơtàu tơngguh brê, gam lơh geh ala\ càr pal tam gơl tơl làm mờ mùl màl tàm broa\ lơh atbồ lam sồr, mờ lơh geh ala\ gah, sơnah lơh broa\ kơnòl loh làng bè lơh geh adat boh lam  mùl màl nền nòn.

            Dùl tàm ala\ càr Tây Nguyên  gờ` ngan ai bơta ‘’tơngguh jơnhua bơnga\  bơh Đảng tàm broa\ sền gàr mờ bơtàu tơngguh brê’’ la Dak Lak, tu\ Tỉnh uỷ lơh  gơs chỉ thị sồ 34 bơh nhai 1 nam 2015, lài  mờ geh Chỉ thị sồ 13 nam 2017 bơh Ban Bí thư. Mơya,  tơnơ\ mờr 4 nam mut  ngui chỉ thị bơh Tỉnh uỷ, mờr 2 nam mut ngui chỉ thị bơh Dà lơgar,  Dak Lak   hơ\ sồng lơh geh, ua\ ngan la ròt sra\ nggal lam sồr. Tàm ala\ xã mờ bol a` jòi  git,  atbồ gơnoar atbồ [òn lơgar drờm ờ lơh geh bơnga\ kờ` ngan mờ ờ lơh loh kơnòl he dê. Bè tàm kơnhoàl Ea Súp,  tiah geh bơna\ ua\ ngan ba\ brê neh jào ai tus mpồl lơh sa ka\ bro, Chủ tịch UBND xã Ea Bung ai git,  jơnau xã ờ rgơi lơh broa\ mờ mpồl lơh sa ka\ bro neh geh yal bơh jo\ ngan:

             Bol a`  ờ rgơi lơh broa\ mờ neh yal mờ kơnhoàl bal hơ\. Tu\ geh ala\ bơta gơlik geh kòl yan kal ke,  jà cau tờm brê rê pơrjum nàng  bơyai ala\ broa\ lơh bơsong, khi gam ờ bài iat hòi điện thoại. bè hơ\ den he pal lơh lơh bè lơi? Khi sền gơnoar atbồ ờ gơlik  lơ\.

             Ồng Chủ tịch UBND xã Ya Tờ Mốt kung dờp ờ gơtùi  kơryan geh broa\ mus brê  sơ gràm ù:

             Brê gơbàn kơl mus, ù brê gơbàn sơ gràm, mờ bơh ala\ cau bơh tiah ndai tus, ờ di la cau tàm do. Den tàng, mờ ala\ cau do,  bol a` ờ gơtùi sền  mờ bơsong geh.

            Jòi git wa\ bè bơta do tàm kơnhoàl,  bơta ờ rgơi lơh broa\ kung neh geh dờp. Ồng Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch UBND  kơnhoàl Ea Súp ai git,  kơnhoàl  neh lơh gơlik geh  jơh rhiang sra\ nggal lam sồr,  mơya cồng nha sền gàr  bơtàu tơngguh brê gam ờ lơh geh. Mo tơn broa\ ho jơnau lùp,  [a\ brê mùl màl tàm [òn lơgar la nđờ, neh la bơta kal ke mờ kung  ờ loh kơnòl tus mờ cau lơi:

            Kờ` ai git geh den bol a` pal tus was. Bulah bè hơ\, broa\ đo was mùl màl gam ờ hềt geh. Do la bơta gam gơbàn ua\ nam mờ  ua\ ngan ala\ ba\ ù  gơ ơm tàm broa\ lơh  ơpah ù brê. Den tàng, kờ` ai git loh den pal đo was, mờ đo was den jơh ua\ pria\ ngan, tu\ do  la bơdĩh mờ geh jai bơh kơnhoàl dê.

            Jat chỉ thị sồ 13/2017 bơh Ban Bí thư, bè tơngguh bơnga\ bơh Đảng tàm sền gàr mờ bơtàu tơngguh brê, tàm nam 2018 do ala\ càr ‘’neh pal lơh niam mờ bơsong jơh bơta gơbàn tam phà, sơ gràm ù tìs adat boh lam,  pal lơh gơs jơh bro jào ù, jào brê,  lơh sra\ ù la ù chi brê ai mpồl bal,cau dùl na\ sa\, hìu nha\ mờ mpồl bơtìan’’. Bulah bè hơ\,  do la broa\ lơh gơ lơh bè ờ gơtùi lơh geh, tài nàng tơlik broa\ lơh, ala\ càr pal sền wơl geh gơ tam gơl bơh  phan bơna brê.

            Tàm tu\ hơ\, ờ mìng ala\ mpồl lơh sa ka\ bro ơpah brê, ala\ Ban atbồ brê, ala\ kong ti lâm nghiệp dà lơgar kung lơh gơmù cồng nha lam sồr, đơng pơlam bơh  gơnoar atbồ mờ ala\ khà sồ yal ờ ngan ngồn. ua\ mpồl neh bal mờ bol kơnhau chi brê nàng koh kơl kơnhau brê, lời  ai cau kơl mus brê, sơ gràm ù, lơh ù brê gơs la ù lơh sa, ù ơm bơh hìu nha\, cau tờm. Tơnơ\ ala\  broa\ lơh blơ\ blac dờng geh git,  Gia Lai neh sồr thanh tra jơh 22 Ban atbồ brê bồ tô càr, Dak Lak sồr ala\ cau tờm brê mhar mut lơh lòt sền wơl brê geh is gam mờ yal cồng nha. Dak Nông neh lơh glài 55 na\ cau kuang, ua\ cau kuang ndai gơbàn tơmù bậc pria\ nhai, jào nàng yal ya\...

            Jat Phó  Giáo sư- Tiến sĩ Bảo Huy, Atbồ bộ môn atbồ phan bơna brê mờ tiah kis, Hìu bơsram đại học Tây Nguyên, nàng sền gàr bơtàu tơngguh brê jat bàn mùl màl gơbàn, atbồ ala\ tiah pal lik jơh ala\ khà sồ yal tơnggit mờ khà sồ kờp mìng geh lơh  5 nam dùl dơ\. Ơla tàm hơ\ la bơta lơh lài,  bơta kờ`  niam, ngui công nghệ pa nàng geh yal tơnggit di pal gơbàn bơh phan bơna brê:

            Tu\ do mờ công nghệ sền gròi bơh ngài ngan, rùp vệ tinh den  gơtùi bơsong geh bơta do, hơ\ la gơtùi jat sền geh gơ tam gơl brê dê tàm ba\ dềt. Dunia gam dong kờl pràn ngan he in bè bơta do mờ gam geh ngui tàm Tổng cục lâm nghiệp. Bulah bè hơ\,  tàm lơgar he,  bè ờs nàng  dờp dữ liệu hơ\ den pal bơh dùl bro lơh sra nggal, hơ\ la pal ring bal broa\ ky\ sra\, pal geh dờp. Bơta do gơ lam tus dữ liệu ờ geh cập nhập sùm, ờ gam di pal  nàng geh kơrnuat tai.

            Bal mờ gơ kòl bơta kỹ thuật  bè  broa\  ờ song dơpa\ tàm ala\ Ban atbồ brê, kong ti lâm nghiệp mờ  bơta ờ lơh broa\ tàm ala\ mpồl lơh sa ka\ bro apah brê, broa\ lơh sền gàr  bơtàu tơngguh brê tàm Tây Nguyên gam gơ kòl bơh ròt broa\ lơh geh gơ rềng bal. Jat ồng Trương Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND càr Dak Nông, tàm gơnoar broa\ he dê, càr neh lơh geh  ala\ geh cih bơsong kràn ngan mờ neh mùl màl kràn ngan tus mờ ala\ cau lơi lơh tìs tàm sền gàr -bơtàu tơngguh brê, mơya broa\ lơh do mìng mùl màl geh cồng nha tu\ geh bơta ring bal bơh dà lơgar:

             Kờ` pal geh ala\ chính sách drờm bal bơh dà lơgar, geh broa\ lơh glài kràn ngan tus mờ bơta tìs kơl mus chi brê, kờp bal lơh glài hình sự kung bè kinh tế,  ai dilah bol he mìng lơh hình sự lơm den la ờ hềt tơl.  Lơh tàm kinh tế den  geh tu\ la geh cồng nha ngan ngồn rlau. Pal tơngguh gơnoar bơh cau kuang kiểm lâm,  mơ kung pal bơsong kràn ngan  cau kuang do tu\  geh gơlik bơta ờ niam.

            Jat geh cih, brê la phan bơna geh is,  di la phan bơna dà lơgar, bơh dà  lơgar la cau lơh tờm ơla mat. Tàm Tây Nguyên, phan bơna do gam geh git nđờ rhiang mpồl lơh sa ka\ bro  jat ala\ broa\ lơh apah brê. Mơya,  adat mìng geh cih ‘’Dà lơgar geh kơnòl tơm pria\ ai ala\ cau tờm brê gơbàn ai wơl brê’’, ờ geh cih la cau tờm  rơndap broa\ pal tơm dà lơgar in di lah lời roh brê. Bơta  gơ aiai la broa\ ‘’geh bal kơnòl  bơh cau tờm brê mờ cồng nha sền gàr brê’’ jat Chỉ thị sồ 1685/2011 bơh Thủ tướng Chính phủ, neh ờ gơtùi lơh jat tai. Git nđờ rhiang mpồl lơh sa ka\ bro neh khat sang broa\ sền gàr, lời brê gơbàn mus kơl aniai ngan,  hoàc hươr di gơlan geh tus git nđờ rbô tơmàn, mơya broa\ tơm wơl phan bơna den ờ geh cồng nha.

             Tơngguh bơnga\ bơh Đảng tàm broa\ sền gàr  mờ bơtàu tơngguh brê, bè Chỉ thị sồ 13-CT/TW geh đơs la bơta tơngguh kơnòl tơl làm lơh loh geh kơnòl bơh tơl mpồl, cau dùl na\ sa\ bơhdà lơgar tus [òn lơgar, lơh gơs chính sách tus mờ ngui geh kuơ bơta atbồ. Kờ` lơh geh cồng nha ngan ngồn, tàm broa\ lơh lam sồr, atbồ ờ mìng kờ` pal khoa học, nền nòn mờ kờ` pal kràn song dơpa\, ờ geh tiah kơryan. Tơnggu bơnga\ pal loh kơnòl. Bè hơ\,  brê bơh Tây Nguyên hơ\ sồng gơ gơs dơr wơl, gàr niam  ai tiah do bơtàu tơngguh kơljap.

            Cau mblàng K’ Brọp