VOV4.K’ho-Roh mờr 200 rbô lồ brê tàm 5 nam mờ bă brê gam wơl roh mhar ngan, pơn jat bal mờ hơ\ là ală jơnau gơlời wơl chơt\ cau tài bơh tam pìt tam phà ù brê…do là bơta geh ngan pal đơs lài uă ngan gam gơlik geh tàm ală càr Tây Nguyên.

Càr lơi tàm Tây Nguyên kung geh lơm dùl ròt ală sră nggal sồr sơlơ tơnguh tai broă sền gàr brê, kơryan gùng lik mu\t tàm brê geh is, sồr tơnguh uă gơnoar broă bơh ală kấp ủy Đảng dê gơ wèt mờ broă lơh sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê. Mơya, bơta geh ngan roh brê sền bal ờ go\ geh kơryan sơl.

Lòt sền ngan ngồn tàm ală rơndăp broă lơh jàu brê, ai apah brê, ală rơndăp broă lơh sươn sre brê bơnơm tàm Tây Nguyên, gơtùi sền go\, roh brê geh bơh jơnau tờm ngan rlau jơh lài bơt ờ kơ\ kơl jăp, lơh broă ờ jơh kơnòl bơh ală anih lơh broă atbồ dê.

Tu\ lòt sền ngan ngồn ală rơndăp broă lơh apah brê tàm xã Ea Bung, kơnhoàl Ea Súp, càr Dak Lak dê bol a` cih wơl jơnau yal bơh làng bol tàm do dê.

Do geh công ty tus là bă brê đah do ờ gam tai chi che tơn…

Khi ku\p he mơya gơlik wơl là mìr khi dê.

Làng bol mu\t ơm kis tàm do, hìu lơi dilah jak ngan den mìng geh bơh 1 tus 2 lồ lơm

Dilah lơh ờ jơh den khi cèng tăc. Den den tài, khi gam tăc 40 tơlak priă dùl lồ…

Ea Bung là xã geh brê uă ngan rlau jơh tàm kơnhoàl, mơya broă bơh xã dê tu\ do, ờ go\ di là bol mus kơ`au brê tai ờ, mờ là cau kơ`au ù sơgràm uă ngan ù brê nàng tam phan halà nàng tăc.

Broă Ea Bung geh uă rơndăp broă lơh ai apah ù brê uă ngan rlau jơh, bal mờ pơgăp 10 rbô lồ, kung ờ go\ tă pơgồp lơi uă nàng sền gàr brê, ù brê. Geh tu\ là ală rơndăp broă lơh do gam sơlơ lơh broă gơlik geh kal ke rlau, tu\ kung kờ` tam gơl pa brê nàng tam tai ală tờm chi ndai. Jat ồng Phạm Văn Tư, Phó Kuang atbồ Công ty 27-7 yal, geh rơndăp broă lơh ròng mờ sền gàr mờr 800 lồ brê tàm do. Dilah mìng ròng mờ sền gàr bè jơnau kờ` bơh sơnrờp, den công ty digơlan gơtìp hoàc hươr, lơh ờ geh cồng nha.

Bơh ngai dờp rơndăp broă lơh, den bol a` ờ hềt dờp geh cồng nha lơi. Ală cau tàm mpồl lơh sa kă bro pal tă pơgồp priă jền nàng gàr broă lơh. Bol a` kờ` lơ òr ù brê, tờ uă rbòng dà nàng pơr dô dà nàng tam tờm keo, tờm tếch, tờm phan sa, den gơ hơ\ sồng gơtùi kis dờng niam. Mơya càr ờ hềt ai, tài bơh chính phủ sồr kơryan gùng lik mu\t tàm brê. Mờ dilah mìng ròng mờ sền gàr brê geh is lơm, den ờ gi\t\ nđờ nam tai den hơ\ sồng gơguh tai geh 1 khối chi tàm dùl lồ.

Jat ồng Nguyễn Đình Toản, Phó Chủ tịch UBND kơnhoàl Ea Súp yal, Ea Súp là tiah tơrgùm uă rơndăp broă lơh ai apah brê uă ngan rlau jơh tàm Dak Lak. Mơya, ờ mìng 10 rơndăp broă lơh tàm xã Ea Bung lơm mờ jơh ală 26 rơndăp broă lơh tàm jơh gùt kơnhoàl tơn, ndrờm là jơnau mpờl go\ ờ geh cồng nha, lơh jơnau roh brê, tam pìt tam phà ù tàm kơnhoàl sơlơ kal ke ngan bơsong.

Bơta niam brê tàm jơh bal 26 rơndăp broă lơh do dê là gơmù uă ngan pơndrờm mờ lài do. Gơbàn jơnau do là tài bơh bơta pràn jak bơh ală cau tờm mpồl lơh sa kă bro dê ờ huan geh ngan, ờ go\ lam lòt sền gàr brê mờ lơh ală jơnau kờ` bè rơndăp broă lơh neh ki\. Geh rơndăp broă lơh mìng apah dùl, bàr nă cau drơng sền hìu đơng lam lơm. Kơnhoàl sồr là pal ki\ kơrnoat pơgồp bal mờ anih lơh broă geh gơnoar bơh kơnhoàl mờ ală xã geh rơndăp broă lơh, mơya, ală mpồl lơh sa kă bro ờ go\ lơh. Kuơmàng ngan rlau jơh là priă jền khi ờ geh, gơlam tus ală rơndăp broă lơh ờ geh cồng nha, halà dùl êt ngan, chi che tàm brê gơtìp mus kơl jơh.

Jơh gùt càr Dak Lak tu\ do geh 84 rơndăp broă lơh, tàm hơ\ ai apah brê mờ bơtàu tơnguh lơh sa sươn sre brê bơnơm pơgồp bal, lời ai ală mpồl lơh sa kă bro is mờ công ty cổ phần in, kờp jơh bă brê pơgăp 60 rbô lồ. Mơya, jơh ală rơndăp broă lơh ndrờm gơ ơm tàm bơta kal ke ngan. Tàm dơ\ tìp mat bơh 84 cau tờm rơndăp broă lơh dê mờ UBND càr Dak Lak pơgăp mờ do ờ hềt jo\, ala mat ală mpồl lơh sa kă bro dê pà gi\t, broă apah brê nàng atbồ mờ sền gàr, mìng gơcèng tus ală bơta à` ơnòng kơn jơ\ kơn ju\t ngan bè priă jền. Jơnau do là rlau ir mờ bơta pràn bơh mpồl lơh sa kă bro dê, den tàng jơnau digơlan gơtìp roh brê gam gơ ơm tơn tềng đap mat. Ồng Bùi Mạnh Hùng, Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu mờ đầu tư Hải Hà, pà gi\t, do là bơta ờ di ngan gơ wèt mờ ală mpồl lơh sa kă bro.

Tàm broă jàu brê do, den ală oh mi jàu brê mờ ờ geh dùl đong dùl kak priă lơi ai broă sền gàr brê in. Mơya, tu\ do mbơh bol a` ai taih? Bè hơ\ den niam rlau là ba` jàu brê ai mpồl lơh sa kă bro in tai. Jàu ai mpồl lơh sa kă bro in, cau kung ờ gơtùi sền gàr geh. Bè đah mpồl lơh sa kă bro bol a` den kung gam tìp uă ngan kal ke. Bè do sùm, den mìng dùl nam, gùl nam, mờ geh tu\ là dùl nhai, gùl nhai tai là brê digơlan ờ gam tai.

Sền jơh bal tàm gùt ù tiah Tây Nguyên, Dak Lak, Dak Nông mờ Lâm Đồng là 3 càr geh khà rơndăp broă lơh ai apah brê uă ngan rlau jơh, pơgăp 500 rơndăp broă lơh, kờp jơh bă brê pơgăp 160 rbô lồ. Tu\ lơh sră rơndăp broă lơh kơlôi sơnơng jak chài ai apah brê, den càr lơi kung đơs ngan là: “Ai apah brê, geh gơ jat bal geh mờ broă sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê mờ bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn mờ tơn jơh jơgloh tơrmù r[ah”, “pơgồp bơnah mu\t lơh tus geh Broă lơh bơtàu tơnguh broă lơh brê bơnơm càr dê mờ bơh Đảng mờ Dà lơgar dê”. Mơya, bơta geh ngan gam gơlik geh krơi is wơl.

Tàm Lâm Đồng, rơndăp broă lơh bơh Công ty Gia Linh dê tàm xã Lộc Phú, kơnhoàl Bảo Lâm, mìng tàm pơgăp bàr pe nhai jàu ai mpồl lơh sa kă bro in, neh lơh gơlik uă dơ\ tam lơh gơtuh uă mhàm. Tàm kơnhoàl Ea Súp, càr Dak Lak dê, broă jàu ù ai ală rơndăp broă lơh in neh gơ jat bal jơnau mus brê, sơgràm ù, tam pìt tam phà ù tàm uă tiah. Geh dơ\ neh lơh 7 nă cau chơ\t jê. Ngòt rơngơ\t ngan rlau jơh là tàm Dak Nông, rơndăp broă lơh bơh Công ty Long Sơn dê, tàm xã Quảng Trực, kơnhoàl Tuy Đức, neh lơh roh gi\t nđờ rhiang lồ brê. Công ty gam ngui ală broă lkơh gơ jat bè bol ờ niam tàm tu\ tam pìt tam phà ù gơlam tus jơnau tam lơh ngòt rơngơ\t ngan, lơh 13 nă cau chơ\t mờ sồt să. Jat ồng Trương Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND càr Dak Nông yal, đơs ngan là ờ go\ mpồl lơh sa kă bro lơi tàm càr kờ` ngan mờ broă apah brê. Jơnau mờ mpồl lơh sa kă bro sền gròi ngan mìng là ù brê lơm.

Jat jơnau sồr den pal rồn bơklơn ală mpồl lơh sa kă bro apah brê hơ\ mờ sră pơrgon. Mơya, khi mìng apah ù lơm, mờ apah brê den là khi ờ bài ki\, tài bơh ki\ là pal tơm priă. Bè công ty Phú Riềng den tài, khi atbồ 2 rbô lồ brê geh is, tu\ lơi kung kung dan jàu wơl, mơya càr jòi ờ geh mpồl lơi nàng dờp wơl bă brê do. Den tàng bè hơ\, bol a` gam dan mờ chính phủ, Bộ Nông nghiệp mờ Phát triển nông thôn là sang te\ priă apah brê hơ\.

Ờ ngòt jơnau gơlời wơl bơh ală rơndăp broă lơh gam lơh dê, kung gam sơl uă rơndăp broă lơh ai apah brê bal mờ gi\t nđờ jơ\t rbô lồ, pơn jat tai geh ală càr ai tơmu\t tàm tu\ tơngai “lơh gơs sră nggal” nàng ai apah. Tàm Dak Lak, tiah geh 7 rơndăp broă lơh gam tàm tơngai sền swì ki\ mờ lơh gơs sră nggal, ồng Nguyễn Hoài Dương, Kuang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn đơs là, ală rơndăp broă lơh ai apah brê ờ geh cồng nha, mơya ba` mhar tuh kơnòl bơh mpồl lơh sa kă bro dê, mờ lài ngan pal lùp jòi wơl ală bơta tìs ờ hềt di bè gùng dà broă lơh.

Ờ hềt geh dùl kơrnoat lơi bơh dà lơgar dê là mpồl lơh sa kă bro sền gàr brê ờ geh cồng nha ờ, lời roh brê den pal tơm wơl. Tài bơh bol he gi\t bơta geh ngan tu\ do là gơlik geh tàm gùt lơgar mờ tàm tiah Tây Nguyên. Broă do den bol a` neh yal mờ Dà lơgar dan tam gơl wơl, bơtơl wơl mờ ờ go\ di là khat bè jàu khi in ờ, tơnơ\ hơ\ sồng lời chơ\t kis khat bè khi dê. Kal ke kòl yan uă ngan bè hơ\ mơya ờ go\ geh bơsong bơta lời. Mơya, tu\ brê roh den sồr wơl khi pal tơm.

Ờ go\ jòi bàn kơrnoat lơi sồr mpồl lơh sa kă bro apah brê pal tơm wơl tu\ brê tàm rơndăp broă lơh gơtìp roh, den tàng ală mpồl lơh sa kă bro khat gơboh lik te\ bơh ală rơndăp broă lơh apah brê neh gơtìp mus jơh. Jơnau gơlời wơl neh loh làng ngan, mơya brê kung gam geh sơl ală càr jàu ai mpồl lơh sa kă bro in, tàm hơ\ ală jơnau ờ hềt wil tơl tàm gùng dà broă lơh, kơrnoat boh lam kung gam sơl tềng hơ\. Apah brê ờ geh bơta kuơ lơi, mơya mpồl lơh sa kă bro kung gam dờp sơl rơndăp broă lơh nàng hơ\\ sồng đơs là kal ke. Do ngan là ală jơnau krơi sơbơi ngan tàm tu\ lam lơh ală rơndăp broă lơh brê bơnơm tàm Tây Nguyên.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến