VOV4.K’ho- Tàm ală tiah sar lơgar ngài, broă sền gròi pràn kơl dang să jan ai làng bol in đơs bal mờ pràn kơl dang să jan cau cau ùr mờ kơnòm dềt in đơs is sùm gơtìp uă ngan bơta ờ tơl pràn mờ kal ke. Bơh nam 2010 tus tu\ do, bal mờ ală broă lơh ngan bơh gah sơnơm Việt Nam dê mờ ală mpồl dunia, tàm hơ\ Mpồl tam klăc Châu Âu (EU), mpồl lơh broă ùr đơng deh tàm thôn, [òn neh geh bơto pơlam niam ngan. Do là ală cau pơgồp bơnah niam ngan tàm broă sền gàr pràn kơl dang cau mè mờ kòn se pa deh tàm ù tiah kal ke tàm gùt lơgar in. Dùl jơnau pơn yơu tàm càr Kon Tum geh dong làng bol mờ gơ\p bơyô g^t loh rlau tai bè jơnau cih do.  

Bi Y Sương mờ ală kòn tơrgùm bal kềng sơ lào piang tàm tu\ sào mho. Nùs nhơm gơ lơh bè chờ hờp chờ hờn, ram mhu\ rlau tu\ geh bơta tus bal bơh bi Y Nga- dùl nă ùr dơng deh tàm xã Ngọc Tụ, kơnhoàl Đăk Tô, càr Kon Tum. Bi Y Nga neh 2 dơ\ dong bi Y Sương đơng deh mờ gơ gơs rềp mềr bè cau tàm hìu bơnhă.

Lài do, a` neh đơng deh bi Sương in 2 dơ\. Dùl nă sau deh nam 2011, dùl nă sau den deh nam 2014. Tu\ hơ\, a` ờ hềt hoan geh bơta mờng chài, ờ hềt hoan geh bơta  g^t loh bè broă đơng deh, mơya a` jơh nùs lòt bơsram nàng geh bơta chài sền gròi ai oh mi tàm thôn in, tài bơh oh mì tàm do kal ke uă ngan, ờ geh priă jền nàng lòt tàm hìu sơnơm hala trung tâm lơi ndai…

Ală broă lơh bơh bi Y Nga dê pa đơs, kung là jơnau tờm nàng bi Y Nga in tus bơsram mờ khoá bơto pơlam ùr đơng deh tàm thôn, [òn nam 2015, tàm Hìu bơsram Trung cấp Y tế càr Kon Tum. Bơh khóa bơsram, bi Y Nga neh g^t ngui ală phan ngui lơh sơnơm nàng gàr niam bơta kloh niam, tơnguh bơta chài đơng deh, mơkung bơto pơlam ală oh mi in broă sền gròi cau mè mờ kòn se pa deh, mblàng yal, hòi jà lòt kham bun, deh kòn tàm trạm y tế xã…

Mờ den 20 nă kơnờm dềt tàm xã Ngọc Tụ neh geh deh pràn kơl dang mờ bềng lìu bơta kờ` gơboh kơnờm mpàng tê bơh bi Y Nga dê bal mờ mpồl kuang bàng lơh sơnơm xã tiah do dê.

Bi Y Vân – dùl nă cau mè kơnòm dềt neh geh bi Y Nga dong kờl jơh nùs ngan bơh di tu\ bun kòn tơnhoa đơs là:

Tơnơ\ tu\ geh bi Y Nga bơto pơlam, a` kung g^t sền gròi is să tờm uă rlau tai, g^t sào sa mờ hùc tơl làm ală bơta phan, lơh ală broă ngkhờc, ờ lơh broă kơn jơ\.

Bác sĩ Lê Thị Nguyệt, Kuang atbồ Trạm y tế xã Ngọc Tụ, kơnhoàl Đăk Tô, càr Kon Tum đơs là, ùr đơng deh tàm thôn, [òn Y Nga tu\ do neh gơ gơs là anih kơl dìng pin dờn ai oh mi tàm tiah do dê .

Bi Nga là dùl nă cau đơng deh tàm thôn, [òn jơh nùs mờ sơrmah sơrmài ngan. Pah nhai bi ndrờm yal sồ liệu mùl màl mờ di pal ngan. Bi kung sùm lòt mblàng yal jơnau ai làng bol in. Ală cau mè bun mờ geh bơta digơlan gơtìp bơta aniai den Y Nga kung sồr jun tus hìu sơnơm kơnă hơđang. Y Nga ờ mìng dong kờl  trạm y tế xã in mờ gam là anih kơl dìng nùs nhơm ai làng bol tàm tiah do in.

Gơnoar broă bơh ală ùr đơng deh tàm thôn, [òn bè bi Y Nga là ờ gơtùi ờ cih dờp ờ. Ùr đơng deh tàm thôn, [òn là ală cau làng bol kòn cau, geh rơ wah bơh tàm mpồl bơtìan kòn cau, g^t wă bơta niam chài rơgơi, bơhìan bơh yau tàm tiah do dê, den buơn ngan nàng bơh bơr mờ ngui jơnau đơs kòn cau he dê nàng mblàng yal, hòi jà mờ drơng broă lơh mè ờ do ờ dă tàm thôn, [òn…

Ală ùr đơng deh tàm thôn, [òn geh pơn yơu bè “tê tơn jòng” bơh gah lơh sơnơm dê, pơgồp bơnah niam ngan tàm broă tơrmù khà gơbàn chơ\t tàm cau mè mờ kòn se pa deh tàm ală tiah sar lơgar ngài, tiah uă kal ke. Mờ ală bơta g^t wă, geh rcang lài bơh ală khoá bơsram bơh Mpồl tam klăc Châu Âu dong kờl, ală ùr đơng deh tàm thôn, [òn geh rê wơl tàm [òn tờm khi dê nàng cèng bal bơta chài sền gròi pràn kơl dang să jan drơng broă ai ală cau mè kung bè ală kòn se pa deh in.

Tàm tơngai 2014-2016, Mpồl tam klăc Châu Âu neh dong kờl bơto pơlam 530 nă cau ùr đơng deh tàm thôn, [òn tàm ală tiah kal ke bơh 10 càr r[ah uă ngan rlau jơh tàm lơgar Việt Nam, tàm hơ\ geh: Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Hà Giang, Điện Biên, Cao Bằng, Lai Châu, Kon Tum, Gia Lai, Dak Nông. Kờp tus bồ nam 2017, broă lơh dong kờl chính sách gah lơh sơnơm tơngai dơ\ 2 bơh Mpồl tam klăc Châu Âu dê neh dong kờl bơto pơlam rlau 200 nă ùr đơng deh tàm thôn, [òn.

Bơta chờ hờp bơh ală cau mè, bơta chờ hờp bơh [òn lơgar dê tu\ ală kơnòm dềt geh deh pràn kơl dang là bơta pràn nàng ală ùr đơng deh tàm thôn, [òn in tàm ală tiah sar lơgar ngài pơn jat broă lơh bềng bơta bòl glar bơh he dê. Khi ngan ngồn neh gơ gơs anih kơl dìng bềng bơta pin dờn ai jơh [òn lơgar in.

Broă lơh ùr đơng deh tàm thôn, [òn ơm tàm tiah sar lơgar ngài, tiah làng bol kòn cau geh rề ơnàng mờ gàr niam kơ\ kơl jap geh pơgồp bơnah gàr niam cồng nha lơh jat Jơnau kờ` Bơtàu tơnguh  rơbô nam mờ wèt tus mut lơh ală Jơnau kờ` Bơtàu tơguh kơ\ kơl jap bè pràn kơl dang să jan ai cau mè, kơnòm dềt in tàm nam 2030 bơh lơgar Việt Nam dê./.

Cau mblàng K’ Hạnh