Kàl prang pa tơn jơh, ồng Nguyễn An Sơn, tàm sàh Cư M’gar, càr Dăk Lăk kơrhia ngan sền swì, sền gàr tơl gùng ding tuh dà gơtìh ntờc tàm rlau 2 lồ kơphê hìu bơnhă dê. Ồng Sơn pà gĭt, ală ding dà do ờ huan jơh đèng mờ gơdờp tai mờ dà căt ngai sơlơ ờ huan geh tŭ tus kàl prang:

“Lài do he tuh dà mờ ding hoàc ngan dà, mờ roh tai tŭ jiơ. Tŭ do ală ding dà tuh dà gơtìh ntờc gơ tềm pềr ngan dà mờ gơmù tai cau lơh broă, cồng nha lơh sa kung uă rlau”.

Jơnau bơh ồng Sơn dê yal wơl mùl màl gam gơlik geh tàm Tây Nguyên: jơnau bơtàu tơngguh broă lơh sa sươn sre tŭ do ờ mìng là gơguh khà phan lơh geh, tơngguh bơta niam halà tơrmù priă tă bơcri lơh, mờ gam gơdờp mờ dà căt nàng bơtàu tơngguh jŏ jòng.

Tây Nguyên tŭ do là tiah tam tờm chi jŏ nam mờ chi sa plai dờng ngan rlau jơh gùt lơgar, tă pơgồp priă geh bơh tăc phan lơh geh bơh sươn sre mờ lơgar ndai uă ngan. Bulah bè hơ̆, broă rề ơnàng bă kơphê, sầu riêng sơlơ lơh kơn jơ̆ tus phan kwơ geh is dà gơgơs kơn jơ̆ kơn jŭt ngan tai.

Nam 2024, is càr Dăk Lăk hoàc hươr pơgăp 165 tơmàn đong tài trồ prang soăt dà, ờ tơl dà ngui sa mờ lơh broă sa sươn sre. Tàm kàl Mrềt Prang 2024- 2025, jơh gùt tiah Tây Nguyên geh bơh 4 rbô 300 tus 7 rbô lồ chi tam gơtìp gơrềng tài bơh ờ tơl dà. Uă tơnau dơng dà dềt dà gơ soăt mpờl tơr è, dồ ròt tơrlung tờ, tơrlung khuàng soăt jơh dà bơh bồ kàl prang tơn. Pal kơlôi rơcăng ngan là tàm ală kơnhoàl ù tiah ờ geh broă lơh jòi tơnhàu dờng, khà dà căt kung gam gơmù tai sùm.

Jăt ồng Chu Phạm Ngọc Hiển, Chủ tịch Mpồl Dà mờ Tiah ơm kis Việt Nam, tàm uă nam, làng bol kung gam sền dà là phan kwơ geh is “yàng pà”, gơtùi ngui mờr bè khăt gơboh ngan. Ngan tài bơh bồ tơngoh do gơlam tus jơnau ngui dà gam pơhì pơhà mờ ờ geh bơta kơlôi sơnơng jŏ tơngai.

“Nàng broă ngui dà lơh geh cồng nha uă, broă lơh bơsong lơh nền lài ngan là pal tam gơl mờ tơngguh uă gĭt wă bơh làng bol, mpồl bơtiàn tus ală cau ătbồ mờ mpồl lơh sa kă bro. Broă lơh ătbồ broă dà căt tŭ do pal kơnờm tàm broă lơh wèt tus tơrgùm bal uă broă. Mìng tŭ lơh jăt ndrờm bal ală broă lơh bơsong, bol he hơ̆ sồng gơtùi jòi lơh mờ ngui phan kwơ geh is dà dồ bă tềm pềr, geh cồng nha”.

Tam gơl gĭt wă mờ broă lơh ngui dà ai Tây Nguyên in là gơ sồr jal mhar ngan. Mờ nàng lơh geh ală geh ală tam gơl tơl dờng, kờñ bơta pràn priă jền ndrờm pa. Bơh ală ding tuh dà tềm pềr dà, tơnau dà geh lơh dềt tus broă lơh broă lơh sa sươn sre ƀòn brê bơnơm, jơh ală ndrờm gơ sồr priă tă bơcri ờ dồ êt, sơrlèt rlau jơnau tơl pràn bơh uă hìu làng bol lơh broă sa mờ mpồl lơh broă bal dê. Ồng Nguyễn Quốc Hùng, lài do Cau gơnoar cih dờng Tơrgùm ală Mpồl Anih priă jền Việt Nam đơs là, bơtàu tơngguh broă lơh sa sươn sre tơlir tàm tiah Tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên pal geh anih priă jền tơl pràn nàng dong kờl ală broă lơh tam gơl:

“Bol hi neh ai lơh jăt pang sră dềt ătbồ rềs àr tiah ơm kis kung bè rềs àr càn priă tơlir. Ală anih priă jền ndrờm sền gròi mờ ai priă cồng ờ uă ai mpồl broă lơh do in. Bulah bè hơ̆, tŭ do kung gam gơkòl gơrềng tus ală broă jàu tơlir den tàng ală mpồl ai càn priă gam kơrhia ngan tàm ai priă. Bol hi neh tơrgùm jơnau yal tơnggĭt nàng yal mờ Anih priă jền Dà lơgar mờ dan Chính phủ gờñ lơh sir pơlam nàng kờñ ai tơl bơta ƀươn ală priă bơcri tơlir in”.

Tây Nguyên bơcah bơcài dà gơ rê kờp jơh khà dơ̆ mìu pah nam. Bơta ờ tơl tŭ do là dùl bồ tơngoh ătbồ broă tơrgùm bal, ală tiah mờ bơnĕ bơnài rlau mờ bơta geh is. Gàr tơl dà căt ờ mìng là kơnòl broă is bơh gah phan kwơ geh is halà broă lơh sa sươn sre dê, mờ là bơnàng jă nàng gàr tơl kòi phe, kơ̆ kơl jăp broă lơh broă sa mờ pờ gơlik gùng lòt bơtàu tơngguh tơlir, kơnhăp kơ̆ ai jơh gùt tiah do in, tàm bơta tam gơl nhơm trồ tiah ngai sơlơ kal ke ngan. Tài bơh mìng tŭ gĭt gàr wơl tơl ntờc dà ngai do, bă ù do hơ̆ sồng gơtùi gàr geh hiòng dà hòr bơtàu tơngguh ai tơnơ̆ do in.