VOV4.M’nông: Đê| đă le\ 50 năm Kruanh Hồ Chí Minh t^ng drô phan n’hanh 44 năm sa nkra ndơ Lăng wa. Nar nthoi nar, ta Quảng trường Ba Đình, hàng rbăn nu\ih [on lan tâm dak n’hanh dak bah dih tât ta aơ dơi uănh săk  wa nkre ma dơh ueh kơt mhe nhêp măt jêh du nar pah kan… Viện 69 mpeh tâm Bộ Tư lệnh Mât njrăng Lăng Kruanh Hồ Chí Minh - N’gâng kan mât njrăng bri dak dơi jao an nău kan dak si mât ndray jo\ jong săk Wa rho\ an nu\ih chop khâl. Lôch 50 năm bah năp, cán bộ, nu\ih kan Viện 69 le\ nsrôih lôch ueh nău kan ma Đảng, Ngih dak n’hanh nu\ih [on lan jao an.

            Nar 2/9/1969, Kruanh Hồ Chí Minh, kruanh du\t têh blău, nu^h dăng janh rklaih luh rnoi nu^h, nu^h rlăch ndăng cộng sản dak bah dih du\t ngăch prăl, săk blău văn hoá bah rnoi nu^h ho\ t^ng drô phan, an gay nău du\t rngot klâng an le\ rngôch lam [on lan Việt Nam n’hanh băl mpôl dak bah dih. T^ng nău u\ch du\t n’hâm bah lam Đảng, lam [on lan n’hanh lam tahen, Bộ Chính trị Trung ương Đảng ho\ n’glêh an: ân t^ng [ư du\t n’hâm ue\h nău kan mât mbro mbrăng săk Kruanh Hồ Chí Minh. Nơm geh kơt nê| ma tât a[aơ nu^h [on lan lam dak mô dơn geh trong kơt nti t^ng wa ma trong rup gui, si [u\t rgum nchih ơm yău, ma hôm geh dơi saơ săk wa ma săk, ma ntô, muh măt, ndơ nsoh dêh bên bah wa đo\ng…Gay ntơm bah nê nău kơt nti t^ng Wa nar lơn ma geh ngăn ngăn n’hanh geh nău tam.

            Rmôt kan dak si mha êng dơi njêng lah ntơm luh bah Viện 69, mpeh Bộ Tư lệnh Mât njrăng Lăng Kruanh Hồ Chí Minh. Aơ lah nhih pah kan way kan chính trị mha êng, dơn [ư na nê| nău kan dak si mât jo\ jong, đăp mpăn an săk Kruanh Hồ Chí Minh n’hanh [ư gu\ m^n khoa học rho\ do\ng an nău kan huêng khlay dja. Tiến sỹ y khoa, Trung tá Tưởng Phi Vương, Groi kruanh khoa săk ntô, Viện 69 an g^t: Gay mât dơi săk wa kơt rnôk hôm rêh, n’hâm soan bôk năp mpeh ăp nu^h rnâng kan dak si du\t blău bah Liên Xô n’hanh bah Việt Nam tâm ăp năm 1969- 1970:

            “Eng mpeh ướp mât njrăng rho\ do\ng an weh khâl nt^t êng jêr lơn rđ^l đah công nghệ mât way ơm, lah he ân mât dơi nău nt^t êng bah wa kơt rnôk hôm rêh. Mô dơn mât ma ân đăp mpăn nău nt^t êng nê ntoh lư rho\ do\ng an năch weh khâl. Lor bôk năp ân nkoch tât n’hâm soan bah ăp nu^h rnâng kan kăl e, rnâng kan Liên Xô n’hanh nu^h rnâng kan dak si bah Việt Nam ăp nar bôk năp geh n’hâm soan du\t têh. Yor du\t jêr lah rnôk ướp bôk năp n’hanh rnôk njor ue\h săk gay tâm ban kơt săk wa rnôk hôm rêh rnôk bôk năp lah du\t khlay.

            Mpeh ăp nar bôk năp t^ng [ư nău kan, Thiếu tướng Cao Đình Kiếm, Chính uỷ Bộ Tư lệnh Mât njrăng Lăng Kruanh Hồ Chí Minh an g^t: tâm rnôk tâm lơh tâm su du\t rgu\t n’g^ng n’hanh trôk nar lơh, tâm 6 năm (1969- 1975) săk wa ho\ ntrơn hăn 6 tơ\ rlău âk ntu\k, yơn [ư bah ăp ntil jêr jo\t, mpôl mât săk wa ho\ kan nsum đah rnâng kan Liên Xô way đăp mpăn mât du\t ue\h, t^ng [ư an dơi nău nsrôih bah lam Đảng, lam tahen n’hanh lam [on lan. Thiếu tướng Cao Đình Kiếm nkoch:

            “Nău kan dak si aơ lah du n’hâm rêh tâm nău kan mât săk Kruanh Hồ Chí Minh, lah du công nghệ mhe dơn geh Liên Xô ntơm nơh n’hanh Nga a[aơ lah geh dơm. A[aơ êng rmôt cán bộ kỹ thuật ta lăng ho\ [ư tơm le\ rngôch nău kan bah he. Nău dơi du\t têh bah nău kan dak si lah tâm 50 năm aơ, tâm moh ntil nău jêr jo\t he rlău dơi ngăch prăl nău kan mât săk Kruanh Hồ Chí Minh.”

            Tâm du bông 50 năm bah Viện 69, rơh du\t krit nji lah tâm ăp năm 1991 rnôk Liên Xô tu\p chrai, ăp nu^h rnâng kan rhoăt s^t dak. Rnôk nê nơh, lam ntu\r neh công nghệ mât săk nu^h kh^t rho\ do\ng an weh khâl lah dơn geh du dak Liên Xô dơm. Ta năp nău tât nê, he ho\ dăn tâm nchră gay băl kơl nt^m nti rmôt cán bộ dak si geh rnoh nău g^t blău jru. Ndrel đah nău joi g^t nti êng, gu\ m^n bah cán bộ viện 69, tât năm 2005 mpeh dak băl ho\ u\ch mpli dak si ta Việt Nam. Đại tá, bác sỹ, Tiến sỹ Nguyễn Văn Vận, Viện trưởng Viện 69, an g^t: Viện ho\ [ư tơm công nghệ mât săk wa đah 15 tơ\ mpli geh nău dơi dak si n’hanh tât bôk năm aơ he ho\ njêng dơi “kho ao mha êng” t^ng công nghệ bah Ntu\k rgum Y sinh Matxcơva ndơ\ rgâl:

            “Oh nô cán bộ rnâng kan mpôl hên dơi pah kan mât dak si, dơi uănh saơ Wa, dơi mât chăm na nê| t^ng rse so\k, têp suar bah Wa, ntơm bah ndơ nsoh bah wa, ri mpôl hên saơ nê lah du nău rhơn, ntru\t ntrôl mpôl hên mpeh nău g^t dơn êng nău kan, tâm nău t^ng [ư nău kan. Nău nt^m nti way ơm bah viện, [ư t^ng ăp rơh kơn hăn lor bah năp gay ma le\ nuih n’hâm đah nău kan n’hanh đah công nghệ mât săk kh^t a[aơ, he nsing nơm săk Wa dơi mât jo\ jong”.

            Ăp nar hăn rlău, nău kan mât săk Wa nar lơn ma geh ăp nău jêr jo\t, yơn lơn ma jêr jo\t, ăp cán bộ, bác sỹ, nu^h kan bah Viện 69 lơn ma mât ue\h nuih n’hâm rlău dơi jêr jo\t [ư geh nău dơi khoa học. Dơi geh nău lap krêp dêh, mât chăm Wa ăp nar lah nău rhơn n’hao êng săk bah ăp cán bộ, nu^h kan, bác sỹ bah Viện 69. Ăp rơh kơn bah Viện 69 dăng janh way pah kan nuih n’hâm dơn kan n’hanh nău nsrôih gu\ m^n way nkô| jru gay to\ng geh du\t ue\h an nău mât chăm săk Wa. A[aơ rlău 70% bác sỹ bah viện geh nău g^t blău rnâng kan dak si lah Thạc sỹ, Tiến sỹ. Thiếu tá Nguyễn Danh Khánh, Tiến sỹ, bác sỹ- Groi Chủ nhiệm khoa Sinh hoá, an g^t:

            “Ntơm bah kăl e tât a[aơ gâp dơn tăng nkoch mpeh wa dơm, tăng nkoch mpeh wa, saơ rup gui bah Wa ma ăp gâl phim ơm dơm, yơn rnôk dơi tât mâp ngăn đah săk wa, ri rnôk nê păng êng n’hanh hôm dơi pah kan na nê| mât ndray săk Wa, ri nkô| khlay hôm lơn ma êng tay đo\ng. Gâp saơ du\t rhơn, du\t n’hao êng săk. Gâp u\ch êng lah gâp gu\ ta aơ rgop du gâl bah he tâm n’gâng kan mât ndray du\t đăp mpăn an săk Kruanh Hồ Chí Minh, [ư lôch jêh ue\h nău kan ma Đảng n’hanh Ngih dak jao an.”

            Ntơm bah nău n’glêh an du\t kloh rsang bah Bộ Chính trị, Trung ương Đảng n’hanh ăp nău nsrôih bah êng t^ng nu^h t^ng [ư nău kan, rlău 44 năm pơk mpông Lăng wơt năch hăn uănh khâl, tât a[aơ ho\ geh 57 rkeh tơ\ [on lan n’hanh năch dak bah dih tât weh khâl Wa. Đah ăp nu^h [on lan Việt Nama, lăp Lăng weh chop uănh Wa lah du nuih n’hâm dêh ro\ng, du nău way mhe, mpơl nuih n’hâm mbah uănh khlay n’hanh mbro mbrăng nkah g^t n’hâm soan têh kuâng bah Wa đah rnoi nu^h. Mât ndray jo\ jong săk wa n’hanh nkual têl ơm yău Kruanh Hồ Chí Minh lah rgop mât ndray săk hôm ntoh mpơl, huêng khlay, tâm ngăn ngăn bah nău m^n, nuih n’hâm ue\h lo\ng, n’gâng kan cách mạng bah Wa, lah mât ndray du drăp ndơ khlay mô geh ndơ nt^t bah rnoi nu^h n’hanh lam ntil kon nu^h./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân