VOV4.Mnông: Lôch rlău 1 năm mbơh [ư nău kan “kơl an bu ur ntơm nău kan lvang năm 2017-2025” bâh Thủ tướng Chính phủ, Hội Liên hiệp bu ur ăp gâl kan ta n’gor Kontum le\ geh âk ntrong kan na nê| ntop ntrôl, [ư t^ng di ueh ăp nău m^n kan tăch rgâl bâh nu^h kan bu ur. Nău dơi bâh âk nău kan ntơm kan êng êng le\ kơl an bu ur ach o, bu ur nu^h rnoi đê| ta ntu\k n’hao nău geh n’hanh rgâl mhe nău rêh.

            Du\t năm 2017 nău kan rmôt tâm rgop tăm sâm rse bâh 57 oh yuh bu ur ta 2 xã du\t jêr jo\t Mường Hoong n’hanh Ngọc Linh ta nkuăl Đak Glei, n’gor KonTum geh njêng. Đah nău kơl kan nsrôih bâh ntu\k kan bu ur n’gor n’hanh nkuăl tâm nău mbơh n’hơ, mbơh tơih sâm rse oh yuh bu ur  geh tăch le\ rngôch. Mô dơn kơt ne\ bâh geh nău mât đăp mpăn bâh ăp gâl kan mpeh ntu\k tu tơm n’hanh nău ueh, rnoh khlay tăch ăp kg sâm sre rêh bâh rmôt kan tâm rgop kan bâh 200 rbăn prăk let lơ hao rlău n’gul, geh rnôk lah rlău 2 tơ\ đah sâm rse ta ntu\k tăch rgâl. Bâh săk rnglăy nău kan, bâh bôk năm 2019 le\ geh tay 47 oh yuh bu ur tât râng ta 4 rmôt kan tâm rgop. Rnoh neh tăm sâm rse le\ geh pơk hvi bâh bar pe sào hao tât 12 ha. Yuh Phạm Thị Mây, groi kruanh Hội liên hiệp bu ur nkuăl Đăk Glei an lah, nău dơi têh ngăn bâh nău kan aơ lah le\ rgum, rgum geh nu^h kan bu ur nu^h rnoi đê| tât râng ntơm nău kan.

            “Mpeh săk rnglăy wa\ng sa r^ ăp rnăk le\ dơi geh [ư nău kan bu le\ geh hun hao mpeh nău kan wa\ng sa. Rnăk vâl nău geh đăp mpăn lơn. Ta meng ne\ ma ntu\k kan geh ua\nh rnê âk ngăn lah nău g^t vât bâh oh yuh le\ rgâl. Ntơm nơh khân păng knơm ta nău kơl bâh ngih dak yơn tât a[aơ r^ oh yuh le\ dăn đah ntu\k kan gay ma kơl râng nău kan. Ne\ lah khân păng le\ leo kan tât râng ndrel đah ntu\k kan gay ma njêng rmôt kan tâm rgop. Ta meng ne\ r^ oh yuh le\ nănh manh prăk gay ma ntuh kơl hun hao wa\ng sa”.

             Geh du nău du\t nsum tâm rhiăng nău m^n ntơm kan bâh oh yuh kan ndrel bu ur Kontum, ne\ lah nău mbơh n’hơ m^n kan mhe tâm nău pah kan jan sa. Kanu\ng bâh ăp tơm tăm, kon rong dêh bên, oh yuh bu ur geh ntrong kan êng n’hao nău khlay pah kan ndơ [ư. Yuh Nguyễn Thị Thuỳ Anh, jay gu\ ta thôn 3, xã Dak Mar, nkuăl Đăk Hà geh nău dơi đah nău pah kan [ư cà phê kloh ueh, vâr k^n êng ta bar ntu\k tăch rgâl têh lah Nghệ An n’hanh nkuăl [on têh Hồ Chí Minh. Yuh Anh an g^t, a[aơ bôl ma rnoh cà phê dôl jur thuk, yơn nău geh bâh 8ha cà phê bâh rnăk yuh n’hanh du đê| oh yuh êng mô dơi khuch ma rlơ\ tay ăp nar lơ ma hao. Nkô| nău ueh cà phê bâh yuh le\ geh âk năch săch n’hanh đah khân păng la mô dơi rgâl.

            “Cà phê aơ geh nău [ô kah ngăn. Rnôk ma he ngêt bôk năp lah tăng djănh mô geh kơt càphê êng. Klâp ma 1 mn^t lôch ne\ he mbra saơ tâm mbung, rgâl bâh ntơm tăng djanh jêng nju\nh, [ô kah. Ntơm njêng nău kan le\ [on mpôl băl lah gâp ndrăng. Nđâp ma nu^h kan an gâp lah kơt ne\ đo\ng yor cà phê gâp mât tăm t^ng trong hữu cơ mô geh te\ phân vô cơ. Gâp u\ch an saơ cà phê hữu cơ êng đah cà phê vô cơ mhâm jêng”.

            Lôch rlău 1 năm [ư t^ng nău kan “Kơl an bu ur ntơm njêng nău kan lvang năm 2017-2025”, le\ geh rlău 200 nu^h bu ur bâh n’gor Kontum geh kơl an 1 rmen 500 rkeh prăk ntơm kan. Oh yuh nănh manh bơi tât 9 rmen prăk gay ma [ư t^ng ăp nău m^n kan ntơm nău kan, nău pah kan tăch rgâl. Âk trong kan ntơm nău kan dơi geh âk ntop n’hao nău geh, rgâl mhe nău rêh bâh oh yuh bu ur ta ntu\k, kơt nău kan rmôt tăm cà phê ntu\k nđik xã Măng Cành nkuăl Kon Plông, nău kan bu ur rnoi đê| tăm tơm [ư dak si ta ăp xã Mường Hoong, Ngọc Linh, Măng Ri, Ngọc Lây nkuăl Đăk Glei n’hanh Tu Mơ Rông, nău kan tăm biăp kloh ueh bâh bu ur nkuăl Đăk Tô…wa Trần Thị Phong Lan, groi kruanh Hội liên hiệp bu ur n’gor Kontum an g^t, ăp gâl kan bu ur mbra hăn ndrel gay ma ăp nar lơ ma geh âk tay nu^h bu ur ntơm nău kan geh dơi.

            “Ăp gâl kan ntu\k kan mbra geh [ư âk tay nău kan kơt lah n’hao nău kan mbơh tơih gay ma n’hao nău g^t m^n. ntu\k kan ăp jrô nti nău kan gay ma n’hao nău dơi m^n kan an oh yuh bu ur tâm nău săch nău m^n ntơm kan n’hanh rdâk njêng nău nchrăp tâm di. Nkre lah ăp gâl kan ntu\k kan mbra geh [ư ueh tay nă tâm rgop kuăl đă nău kơl kan bâh lam xã gay ma kơl an oh yuh bu ur [ư ueh ăp nău m^n ntơm kan, ntơm tăch rgâl. Joi ntu\k tăch đăp mpăn ăp ntil ndơ pah kan bâh bu ur”.

            Gay ma [ư tay nău kan “Kơl an bu ur ntơm kan lvang năm 2017-2025” bâh Thủ tướng chính phủ, năm 2019 Hội liên hiệp bu ur n’gor Kontum săch bôk nău: “Bu ur Kontum n’hanh nău rêh let năp tay bâh n’gâng kan wa\ng sa ueh nđir”. Di rơh kahg^t 109 năm nar bu ur lam ntur neh 8-3 mhe nơh, Hội liên hiệp bu ur n’gor le\ pă an 550 rkeh prăk kơl an oh yuh bu ur [ư to\ng 7/14 nău m^n ntơm kan, ntơm tăch rgâl. [ư rơh mbơh tơih tâm rgop kơl nu^h kan mpeh nt^m nti nău kan n’hanh săch nu^h kan bu ur. Pla n’hơ 14 ndrơng ndơ ntơm nău kan bâh bu ur ta ntu\k. ăp nău kan kơt aơ kơl an oh yuh bu ur lơ ma knơm gay ma [ư t^ng ăp nău ntơm kan, ntơm nău tăch rgâl ta nău ngăn.

Nu^h rblang: Thị Đoắt