VOV4.Mnông-Yan cà phê năm 2021-2022 nchrăp pĕ lêh. Dak Lak ŭch geh rhiăng nuĭh kan gay ma pĕ lêh. Yơn lah, tâm rnôk nuh srê Covid-19 hôm nha geh ntưp âk rĭ nău nuĭh pah kan hăn kan lêh cà phê, mât đăp mpăn nuh sre elah nău mĭn rvê bâh ƀon lan n’hanh n’gâng kan ta Dak Lak.

        Đah 2ha neh tăm cà phê, ăp năm rnôk tât khay pĕ lêh, rnăk vâl nô Hoàng Đoàn, Kty 4, xã Chư Kbô, nkuăl krông Buk an geh 4-5 nuĭh pah kan lêh tâm 2 khay. Rnăk vâl geh bar hê ur sai, kon hăn nti jêng lah joi tay 2 hê nuĭh kơl lêh mơ ngăch n’hanh ban nar. Yơn lah, năm aơ, wa geh nău mĭn rvê yor tât aƀaơ ê hŏ geh joi nuĭh lêh. Ăp năm nuĭh pah kan âk bâh ăp n’gor Gia Lai, Phú Yên, Bình Định tât, yơn năm aơ yor nuh srê Covid-19 âk, nău hăn nsong mô dơi, jêng nuĭh lêh cà phê năm aơ mbra mô geh.

       “ Lah he lêh cà phê lĭt ir mbra mô jâk, ma lah he lêh jŏ ir rĭ mbra rŭng play mô hôm âk. Tâm n’gul khay 11 ntơm lêh lah tâm di hôm. Lah 1 rnăk vâl bâh 7-8 tấn, 4 nuĭh lêh mbra lah tâm 2 khay. Jêng đah nău tât aƀaơ nuh srê jêr njrăng rĭ nău joi nuĭh lêh dŭt jêr đah rnăk vâl hên”.

        Ndrel đah nău mĭn rvê nĕ, wa Phan Trọng Ký, giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Chư Kbô, xã Chư Kbô, nkuăl Krông Búk an gĭt, HTX geh 230 ha cà phê tăch rgâl, nkret njêng cà phê ueh jêng an geh âk nuĭh lêh n’hanh mông nar lêh lơn nău ƀư cà phê way ơm. Ăp năm, ăp nuĭh kan ndrel tâm HTX mbra geh njêng rmôt kan tâm luh ti gay ma tâm kơl lêh n’hanh jă tay bu klâp ma 20% mpôl kan ba dih. Yơn năm aơ, ta năp nău tât jêr njrăng bâh nuh srê, rnoh nuĭh kan bah dih mbra geh âk nău jêr.

        “ Tâm HTX mir tơm bâh rnăk kan ndrel, an geh gĭt na nê̆ ăp nuĭh kan ndrel geh 2 nuĭh kan tơm nĕ lah nău way an geh lah ta khay lêh an geh tay 2-3 nuĭh kơl lêh jêng mô tŏng tât 50% nuĭh kan dôl geh joi. Ăp năm ta rnôk aơ nuĭh tât bâh ta ăp ntŭk kơt lah:Quảng Ngãi, Krông Pa n’gor Gia Lai...Ma năm aơ nuh srê kơt aơ rnoh nuĭh bâh Bình Dương, Sài Gòn sĭt mô tŏng nuiđh kan, ma rnoh nuĭh bâh ăp năm ba năp leo kan rĭ aƀaơ dôl dŭt jêr jŏt, ma klâp lah dŭt jêr ngăn”.

        Tĭng wa Phan Hoàng Lâm, groi kruanh UBND nkuăl Krông Buk, lam nkuăl geh klâp ma 20.600ha cà phê, rnoh geh klâp ma 60 rbăn tấn cà phê rnglăy/năm. Bâh uănh nđôi nău ngăn ăp năm dăch aơ, mpôl kan pah kan ta ntŭk tât lêh cà phê ta nkuăl kanŭng tâm di geh klâp ma 75-80%, hôm e lah an geh nuĭh pah kan bâh bah dih n’gor, dŭt âk lah lêh cà phê an ăp rnăk geh rnoh neh cà phê âk.

Hôm klâp n’gul khay cà phê ta n’gor mbra di nar lêh play lĕ rngôch n’hanh dŭt ŭch geh nuĭh lêh. Yor nĕ, nău mhe geh mât đăp mpăn rnoh nuĭh kan nkre lah njrăng nuh srê đăp mpăn lĕ geh nkuăl rdâk njêng nău kan na nê̆, der geh nău mĭn rvê an nuĭh ƀon lan mpeh nău mô tŏng nuĭh kan. Ngăn lah, nkuăl lĕ geh rdâk njêng ntrong kan kơl an nuĭh ƀon lan lêh cà phê tâm rnôk geh nuh srê Covid-19, ngăn lah ăp nkual mbra geh ntưp âk n’hanh nchueng rvêl.

TĐ: “Lah kơt nău ŭch lêh cà phê tâm tnôn, ƀon geh nchueng rvêl, nkual ƀon lan geh nchueng rvêl rĭ mpôl hên mbra dŏng mpôl kan đah nău kan 4 ta ntŭk bâh ta ntŭk nĕ gay ma kơl an nău lêh play cà phê an nuĭh ƀon lan. Dŏng mpôl kan dân quân tự vệ, đoàn mom ndăm, nuĭh kơl kan nuĭh ƀon lan tâm nău lêh cà phê”.

Tĭng nău mbơh tơih bâh ntŭk kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan Dak Lak, yan cà phê năm 2021-2022, Dak Lak geh rlău 209 rbăn ha, đah rnoh geh rlău 500 rbăn tấn. Gay ma mât đăp mpăn nău pĕ lêh cà phê mhe geh ƀư ueh đăp mpăn, ăp nkuăl an geh leo kan rdâk njêng ntrong kan nchrăp nuĭh kan lêh cà phê an tâm di đah ăp nuĭh geh ntưp nuh srê mbra geh tât. Tâm rnôk nĕ, ăp ntŭk an geh uănh khlăy tât ăp nkual mbơh njrăng mbrô 3 n’hanh nkual mbrô 4, yor mô dơn lêh cà phê ma nău leo ƀư pah kan tuch tăm, lêh play ăp ntil ndơ mât tăm êng mbra jêr jŏt. Wa Vũ Đức Côn, groi giám đốc ntŭk kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Dak Lak an gĭt: UBND n’gor pă an ntŭk kan tuch tăm mât rong n’gor leo kan, tâm rgop đah ăp ntŭk kan, n’gâng kan mbơh dơn nău mhe, leo ƀư ntĭm mbơh UBND ăp nkuăl, nkuăl ƀon têh rdâk njêng ntrong kan pĕ lêh cà phê đăp mpăn, săk rnglăy.

        “ N’gor lĕ geh nău ntĭm đă ăp nkuăl nđâp ma ăp nkual geh nchueng rvêl rĭ an geh ntrong kan nta nău dơh nơih gay ma nui\ h ƀon lan lêh play, lah an geh pah kan rĭ an geh nău ntĭm mbơh na nê̆, na nê̆ đah xã đah nkuăl mbra geh ƀư. Nău lêh play cà phê ta mir mbra mô geh khuch đah nău tât nuh srê đah nkual công nghiệp jêng lah an bu hăn kan, yơn lah an geh nău mbơh njrăng”.

    Du yan pĕ lêh mhe hŏ tât, tâm rnôk nău nuh srê geh ntưp jêr njrăng, nuĭh tăm cà phê lah êng n’hanh ƀon lan kan lŏ mir Dak Lak lah nsum dôl ndrel đah n’gâng kan ta ntŭk nsrôih joi trong kan rgum nuĭh kan pĕ lêh cà phê an tâm did dah nău tât nuh srê, mât đăp mpăn nău way, nău đă kan njrăng rdâng nuh srê Covid-19.

Nuĭh rblang: Thị Đoắt