VOV4.M’nông: Ntơm bah nău ro\ng n’hanh gân djăng kao lan, du đêt nu^h ro\ng kao lan ta Dak Lak le\ rgum joi, gu\ m^n geh ăp ntil kao lan mpêt khlay, nt^t êng bah n’gor. Khân păng mô n’hoat n’hâm soan njêng luh ăp nkual mât ndray lan têh hvi đah hang rhiăng ntil lan êng êng lôch nê rgop [ư âk mpưm tay săk nchih rgum kao lan bah Việt Nam.

            Ntu\k mir hvi 1000m² bah nô Nguyễn Văn Cảnh (deh năm 1982) ta phường  Khánh Xuân, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak geh rlău 700 ntil lan bri ăp ntil. Đah nô Cảnh, pâl lan mô dơn “uănh ue\h kao, rhôp [ô kah” bah dih ma  hôm ân năl dơi săk ue\h ru\ hôch bah tơm tâm du bông mât chăm, joi saơ tay ntil mhe. Nô nkoch, năm 2012, tâm du tơ\ hăn pah kan ta nkuâl Ea H’leo (Dak Lak), nô saơ du ntil lan mha êng ngăn. Nô so\k rlong tăm kâp nar  luh kao, lôch nê đă ăp nu^h way gu\ m^n ta dak bah dih uănh năl rblang, g^t kloh. 3 năm bah kơi, ntil lan mhe geh moh Lưỡi Tóc Cảnh (moh săk khoa học lah Trichoglottis canhii) mprot nkre đah săk nô dơi mbơh lor bôk năp joi saơ tay Việt Nam.

            Ntơm bah nê tât a[aơ, nô le\ mbơh rlău 10 ntil lan mhe, rgop tay tâm săk nchih rgum lan bri ta Việt Nam. A[aơ Nô Nguyễn Văn Cảnh dôl nchrăp tăch luh si [u\t gu\ m^n way jru mpeh lan gay rgop tay tâm si [u\t pơk uănh g^t an ăp nu^h ro\ng kao lan tâm dak.

            Let năp tay gâp tâm rgop kan nsum đah du đêt nu^h way lo\ng nuih n’hâm kơl n’hanh Mpôl mât ndray lan bri mbra nsrôih mbra [ư ndrôm si [u\t mpeh nchih săk kao lan Tây Nguyên nklăp 4 tập đah nklăp 800 ntil lan bah Tây Nguyên. N’hanh geh du nău nchrăp jo\ jong lơn lah nsrôih njêng luh du nkual mât ndray ngăn mpeh kao lan đah ăp ntil lan mhe bah Việt Nam. Nkual mât ndray nê tâm ban kơt du mir si gle ngăn gay an sinh viên mô lah ăp nu^h gu\ m^n, n’hanh lơn lah ăp nu^h ngăn kơt ăp băl mbra dơi tât uănh n’hanh g^t nê lah tơm kao lan, g^t mhâm săk păng.

            Ntơm bah nău ro\ng đah kao lan đo\ng, wa Đỗ Tuấn Hưng ta nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak le\ an bơi 15 năm gu\ nău m^n ru\ hôch tâm săk, ntuh kơl rlău 2 rmen prăk gay rdâk njêng du nkual mât ndray lan du\t têh Việt Nam, gu\ ta nkual pâl nđaih bri dak Troh Bư, xã Ea Nuôl, nkuâl Buôn Đôn, n’gor Dak Lak. Ntơm bah nkual neh mir rlău 5ha bôk năp, păng rong an 2 ha gay ăp ntil tơm si bri hon êng, rgum âk tơm lan bri n’hanh an păng krêp rêh tâm tơm si. Tât năm 2013, wa Hưng ntơm pơk ngăn nkual mât ndray lan bri Troh Bư đah 10.000 tơm bah 200 ntil lan, rlău 10.000 tơm kât krêp an hon ta tơm si rêh; tâm nê, geh âk ntil lan khlay ta nkual miền Trung- Tây Nguyên. Rlău 20 năm nsrôih rdâk s^t hon jêng tay bri, mir Troh Bư le\ geh lan bri  hon n’hanh rơ\ jêng tay luh găr play, nău du\t đêt mâp ta ăp mir lan. Wa Lê Văn Hùng, năch tât uănh nkual mât ndray lan Troh Bư, dơi djăt nău nkoch mpeh du bông hăn rgum joi lan bri bah wa Đỗ Tuấn Hưng nkoch:

            Gâp du\t chu\n mbah nău m^n bah nu^h tơm mir lan Troh Bư  dja. Khân păng geh du nău m^n nsrôih ngăn, yor nău m^n rôih mô plơ\ ru\ch kơt nê| jêng khân păng mơ mât dơi mir lan dja.

            Lôch rlău 4 năm pơk mpông rho\ do\ng an năch pâl uănh, năm 2017, nkual mât ndray lan bri Troh Bư dơi Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) năl dơn geh 3 kỷ lục bah Việt Nam, tâm nê geh kỷ lục “Rnoh rgum joi mât ndray lan bri du\t têh Việt Nam”. Aơ lah nău rhơn têh n’hanh lah soan ntrôl gay păng mât ndray tay lan bri tâm ban kơt mât ndray ăp rnoh khlay văn hoá way ơm săk tơm ue\h rnoi nu^h Việt Nam. Wa Hưng nkoch, păng dôl r[o\ng tât [ư lôch jêh ăp to\ng nkual mir jêng “Ngũ bách lan viên” (mir kao lan le\ rngôch 500 ntil), nkre lah nkual pâl nđaih bri dak rho\ do\ng an năch tât uănh pâl, nkre lah ntu\k tâm ton mâp bah ăp nu^h u\ch ro\ng lan bri.

            Troh Bư gâp săk păng nơm ta nê le\ lah du nkual bri jêng rnôk tơm lan plơ\ s^t đah Troh Bư ri tâm ban kơt le\ plơ\ s^t tay đah bri l^ng đo\ng. ăp tơm lan ho\ krêp hon reh n’hanh jêng du\t nđ^r ue\h tâm nkual mir dja. Ta aơ lơn âk lah rgum tâm ăp ntil lan bri bah Tây Nguyên n’hanh bah nkual Ea Sup, Buôn Đôn ntu\k ma mir he dôl dâk ta aơ. Ta aơ du\t lap đo\ng lah bri Buôn Đôn, Ea Sup rgum âk ntil lan bri khlay bah Việt Nam kơt Nghinh Xuân, Long tu, Giả Hạc n’hanh mô dơn nê geh ăp ntil lan du\t mha êng bah nkual Dak Lak kơt Hoàng Nhạn.

            Ntơm bah nău ro\ng n’hanh gân djăng đah kao lan, ăp nu^h pâl kao lan ta Dak Lak le\ joi, rgum n’hanh năl saơ tay âk ntil lan bri mpêt khlay đo\ng, rgop mât ndray n’hanh [ư âk mpưm tay săk rgum nchih kao lan bah Việt Nam. Khân păng le\ rgop njêng ăp nkual mât ndray lan têh, kơl an nău joi g^t, gu\ m^n mpeh kao lan dơh soih, dơh geh lơn./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân