VOV4.M’nông: Do\ng âk rhiăng rkeh prăk gay ma rvăt neh tâm ăp bôk nau kan nkra ngih [on lan tâm nkual [on têh Pleiku, Gia Lai yơn mô dơi geh ndâk nkra, mô geh ndơn săm [u\t pă do\ng neh, du lê neh tăch ân âk nu\ih [ư tât geh nau tâm pit. Nê lah nau dôl geh âk ngăn bah nu\ih [on lan ta Gia Lai. Nau kan aơ tâm rnôk ntru\nh [ư ăp nau tăch neh ntu hôm khuch ngăn tât nau geh jêng, nau rgum nsum bah nkuăl [on têh Pleiku.

            Năm 2009, tăng lah Công ty TNHH tăch rgâl Quang Vinh I, ntu\k kan ta Gia Lai (ntơ lah Công ty Quang Vinh I) tăch ngih ta Phú An, xã Diên Phú, Pleiku, rnăk wa Nguyễn Hữu Quốc (Phường Diên Hồng, Pleiku hăn rvăt 2 lô, rnoh 480 rkeh. Hợp đồng đah 2 ding lah hợp đồng tăch ngih, yơn ngăn lah, prăk wa Quốc ndơ lah prăk neh ndrel so\k do\ng tay prăk nơm gay nkra ngih ti\ng nau đă bah ăp ntu\k kan ba lơ. Rlơ\ ma nê, Công ty Quang Vinh ton mra [ư ân jêh gung trong ngih vâl gay bu nặch  do\ng ân geh nơih lơn.

            Yơn lah, âk khay, âk năm rlau nê, yor saơ ngih vâl gung trong bah bôk nau kan ê đăp mpăn, yor ri ma wa Quốc ê geh ndâk ngih. Năm 2016, rnăk wa ndơn geh nau mbơh mô hôm tam hợp đồng tă bah Công ty Quang Vinh I. Nkô| la yor wa Quốc rlau ir năm ton ndâk ngih. Klach roh dơm neh, wa Quốc tât ntu\k kan gay ma tâm nchră ntoch tât khay 7 năm 2017 ndrel geh nu\ih kan ta aơ ndơn đah săm [u\t. Yơn khay 6 năm 2016, wa Quốc du\t ndrât rnôk ma neh bah păng geh ntu\k kan nê tăch ân du hê nu\ih êng, đah rnoh khlay rlau 3 tơ\ ma rnoh prăk păng do\ng:

            ‘Bu vẽ bôk nau kan nkra ngih tăch ân [on lan mô geh âk prăk, geh ngih ân kon se nti, geh ngih dak si, to\ng ăp, gâp mi\n lah  knu\ng tăch neh ma mô êng neh, ri mhâm blau gi\t ma ndâk. 400 rnăk knu\ng geh tẹc dak 2000 lít. Ba kơi ri mô geh nu\ih gi\t, nu\ih A mô gi\t nu\ih B, du lô neh bu tăch 2 tât 3 nu\ih”.

            Nau geh bah rnăk wa Quốc mô êng ôh. Tât nrôk aơ, Công ty Quang Vinh I hôm njoăl săm [u\t mô hôm geh tăch rgâl tât 100 rnăk. Âk ngăn lah năch rvăt neh êp trong têh, ntu\k ma neh dol ma geh hao khlay ti\ng ăp nar. Ti\ng nê, ntu\k kan đă năch rvăt ndơn prakư tơm, ntop tay 8% rnoh prăk kon năm (rnoh prăk kon ngân hàng), mô lah rgâl du lô neh êng. Wa Nguyễn Thị Sang (trong trần Quang Khải, nkuăl [on têh Pleiku) du hê nu\ih năch rvăt 3 lo neh ta aơ dôl ma geh “mpet” dă plơ\ lơi neh ji nuih:

            ‘Công ty lah ri ân geh rklaih jêh lô D3-01 jêh ri m,ơ rklaih ân hên ndaka ngih gu\. Mô so\k prăk ri rgâl neh êng. Gâp ko\ tâm ban nau đo\ng, yơn knu\ng ngơi ma mbung, mô geh nkra săm [u\t, mô geh nau rklaih ôh. Nau ngăn lah ho\ geh ăp lô neh tăch ân bu êng, nu\ih êng ho\ ndâk ngih”.

            Hôm ta nkuăl [on lan gu\ Cầu Sắt (trong Cách mạng khay 8 tâm nthoi, xã Trà Đa, nkual [on têh Pleiku) yor Công ty Cổ hần hun hao ngih VK [ư tơm ntuh kơl Lan, yuh Hồ Thị Phương Mai ndrel nklăp 40 rnăk êng rvăt neh, nkra ngih ko\ geh nau lêt rgănh đo\ng. Yuh Mai ân gi\t, ho\ 6 năm ma aơ kơp ntơm rnôk yuh ntrơn tât ta aơ gay ma rêh, ngih vâl gung trong kơt diện, dak ê geh nau to\ng ăp. 40 rnăk vâl jong ntoch tâm 36 h neh yor ri ma nau đăp mpăn mô nâp, ngih mô geh mrô, nkuăl mô geh moh. Hăn nsum ma nê lah nau mô ueh mpeh nau rêh:

            ‘Điện ri rnôk nê ân geh trok lah 2.500/mrô, lah geh nau khuch djơh ri nơm ân nkra êng, đah tơm ntuh kơl bu mô kơl an ôh. Gay ân rnoh điện nơm ân trok đê| ri nơm so\k do\ng prăk nơm khlay ngăn. Dak ri do\ng dak ntu khoan bah công ty, u\ch do\ng dak máy ri ân geh so\k prăk nơm pơk trong di\ng êng, Rnă njrăng mô đăp mpăn, vay geh bu so\k ntu\ng ndơ, gu\ ta aơ ma bu lăp tâm ngih gay ma ntu\ng”.

            Tâm lvang năm 2003-2010, UBND n’gor Gai Lai ho\ pă nau ntRu\nh ân ntuh kơl ân aka ntu\k kan [ư ăp nau kan [on lan gay pơk hvi neh ma nkra nâp ueh ntu\k ntu Pleiku. Ntoh ngăn lah Công TNHH Quang Vinh I, công ty TNHH hun hao ngih VK Hightland (a[aơ lah Vk Land), Công ty cồ phần tơm prăk ndrel hun hao ntu\k kan FBS [ư âk ngăn bôk nau kan, ntu\k kan tăch rgâl. Ti\ng nê, ntu\k kan geh n’gor jao ntu\k neh kloh, neh mô geh tăch rvăt âk,. Geh rnoh ndơ\ soay mô âk. Rlơ\ ma nê, ntu\k kan [ư nau ndâk nkra, ngih vâl jêh ri tăch.

            Yơn lah, nau ngăn nê, ntơm sa ơm tât rnôk aơ, ê geh ntu\k kan [ư to\ng ă nau ton đah n’gor. Nau kan nsum lah ngih vâl mô jêh, ngih săm [u\t, ntu\k rlu n’aih ê geh [ư, mô lah geh treh luh bah ntu\k kan jêh ăp  tơ\ dăn rgâl. Bol ma ê to\ng nau dơi gay ma pơk tăch, yơn gay sa âk tă bah  rnoh prăk tă bah ntu\k bu tăch rgâl, ăp ntu\k kan ko\ ký hợp đồng tăch neh bah ăp hợp đồng rgop prăk ndâk nkra ngih. Nau aơ ho\ geh ncho\ng luh tâm ăp tơ\ hăn mêt iănh bah HĐND n’gor Gia Lai ndrel nau ntru\nh mrô 2834/TB-TTCP khay 11 năm 2014 bah Thanh tra Chính phủ.

            Wa Lưu Văn Thanh, Groi Giám đốc N’gâng kan ndâk nkra n’gor Gia Lai kơp dơn, nau mô ueh bah ntu\k kan tăch rgâl neh ntu ngih vâl ta Pleiku a[aơ [ư nau rnơm bah [on lan bah nau kan rvăt neh geh n’huch, khuch ngăn tât ăp nau kan mhe, nkô| nau hun hao nkuăl têh Pleiku dol ma geh têk mbrơi:

            ‘ Nkô| nau bah n’gor lah ndâk nkuăl gu âm ân ueh, nkuăl [on têh ueh. Ngih dak geh nkuăl têh ueh, ntu\k ntu kơl geh rnoh săk rnglau ueh, nu\ih [on lan ri geh to\ng ăp ngih vâl gung trong ueh lơn. Tơm prăk ngih dak geh soay yơn nau ngăn lah, ăp tơm ntuh kơl ko\ joi trong der luật gay ma nsi\t nau săk geh têh ngăn ân ăp nu\ih ntuh kơl. Ăp bôk nau kan têk jong [ư ntu\k ntu lơn ma mô ueh”.

            Nau mô ueh bah ăp ntu\k kan tăch rgâl neh ntu ngih vâl ta Pleiku pơk luh âk nau mô geh jêng nau kan duh, rnôk ma âk nu\ih [on lan geh nau mra roh neh, roh prăk./.

                                    Nu\ih rblang: H’Thi