VOV4.Mnông: Gia Lai lah n’gor geh 90 km n’har bri đah Campuchia. Nău rêh wa\ng sa bah nu\ih [on lan, du\t âk lah rnoi mpôl đêt ta nkual n’har bri hôm e âk jêr jo\t, mô tro\ng. Ăp năm bah năp, tahen n’har bri ta n’gor Gia Lai le\ geh âk nău [ư ngăn ngên, kơl kônh wa ăp rnoi mpôl đêt ntu\k aơ hun hao nkra njêng, đăp mpăn nău rêh. Knơm ăp nău [ư aơ ma tâm rnglăp tahen

Thiếu tá Nguyễn Quang Công, groi kruanh pôih tahen 717 lah nu^h du\t g^t bên ntu\k ta xã Ia O, nkuăl Ia Grai. Bơi tât 10 năm krêp bên đah [on lan, gu\ ndrel [on, nti oh kon se g^t play săm [u\t, nt^m nti an [on lan tăm tơm công nghiệp, mât rong ndrôk sur…âk nu^h kop ji, nô Công le\ du\t nsrôih mât chăm, jêng nu^h [on lan ăp nu^h u\ch ro\ng nô. Bu ranh [on Ksor Thít ta [on Kuk xã Ia O ua\nh thiếu tá kơt lah kon nơm. Tâm [on mơh geh nău lah bu ranh le\ tâm mbơh, tâm ôp nău tâm rgop bâh Công. Thiếu ta Nguyễn Quang Công an g^t: Bâh 3 năm dăch aơ, ăp cán bộ đảng viên bâh pôih tahen 717 le\ geh pă s^t pah kan ta chi bộ bâh ăp [on lan ta ntu\k mât ua\nh. Rlău ma nău kan g^t ta ntu\k, pah kan mât nău dơi [ư tơm n’har bri ngih dak, ăp nu^h tahen aơ hôm nha geh nău kan kơl an [on lan hun hao pah kan jan sa, n’hao nău rêh. 3 năm ba năp, ntu\k kan le\ geh [ư 3 mblâm ngih jay tâm rnglăp an [on lan tâm xã. Krêp bên dăch dêh đah [on lan, tâm kơl ăp nău jêr jo\t tâm nău rêh, jêng nu^h [on lan ua\nh ăp tahen n’har bri kơt nu^h bên ta rnăk vâl nơm.

“{a [ơ [ư ueh nău kan mbơh ôp nău an cấp uỷ, n’gâng kan ta ntu\k. tâm rgop na nê| đah ăp mpôl kan leo kan ta ntu\k gay ma rgum le\ soan dăng bâh [on lan tât râng mât nău dơi rnă njrăng n’har bri ngih dak, mât mât rnă njrăng chính trị, đăp mpăn rêh jêng ta ntu\k. tâm ne\ an geh ua\nh khlăy ta mpôl bu ranh thôn [on. Bâh ăp rơh r[u\n nchră nt^m kơl an ăp bu ranh [on n’hao nău kan n’hanh nău khlăy bâh khân păng tâm nău rêh bâh [on lan mpôl rnoi ta ntu\k”.

Ntơm nơh ta xã Ia O, geh âk nu^h hăn t^ng nău ntơ lah “Ngih dak Tin lành Đê Ga”. Du đê| nu^h geh tâm jă hăn tât Campuchia lôch ne\ joi trong hăn ta dak bah dih. Nkre lah, nu^h [onlan nklơi mir ba mô mât chăm, ngih jay nklơi dơm, jêng nău rêh wa\ng sa le\ jêr jo\t a[aơ lơ ma jêr jo\t lơn. Rơ Lan Hach ta [on Kuk, xã Ia O lah nu^h way geh leo jă nu^h [on lan ntu\k êng tât Ia O hăn dak bah dih. Rơ Lan Hach way hăn ta bri hăn nchron jêng g^t le ăp trong hăn ta bri, g^t mơh trong dăch hăn tât n’har bri đo\ng. Rơ Lan Hach le\ âk tơ\ nt^m leo trong an nu^h [on lan nchoăt du dak bah dih. Năm 2004 Rơ Lan Hach hăn du ta Campuchia, đah nău u\ch hăn gu\ rêh ta Mỹ, mô geh pah kan geh ndơ sa đo\ng. geh gu\ rgum ta ntu\k gu\ nde ta neh Campuchia bơi 6 khay, yor du\t o\ r’ah êng Rơ Lan hach le\ nchoăt plơ\ s^t [on nơm. Rơ Lan Hach geh tahen n’har bri kơl nkra [ư ueh tay ngih jay gu\, geh an tơm điều ntil gay ma tăm. Nău du\t khlăy lah geh n’gâng kan ta ntu\k n’hanh [on lan tâm [on mô klăp ndăng nău tih ntơm nơh, jêng nsrôih pah kan jan sa, rdâk njêng nău rêh. A[aơ le\ êng hôm, Rơ Lan Hach le\ geh mir điều 2 ha, 1 ha neh tăm bum, tăm mbo, mât ndrôk 7 mblâm. Nău geh bâh mir tơm n’hanh ndơ mât rong ăp năm bơi tât 200 rkeh prăk. Bâh ne\, wa le\ geh [ư ngih jay rêh nâp. Rơ Lan Hach an lah, mô dơn rnăk vâl wa ma 156 rnăk tâm [on geh nău rêh kơt a[aơ lah bâh geh tahen n’har bri kơl an.

“Tahen n’har bri du\t mât ua\nh kơl an [on lan đăp mpăn nău rêh jêng wa\ng sa kơt tăm ba, tăm điều, jut jăng ach o, rdâk njêng nkual [on lan mhe. Then n’har bri mât kơl âk tât nău rêh bâh [on lan. Nău tâm boh đah [on lan du\t ueh jêng nu^h [on lan knơm ro\ng tahen n’har bri. [on lan du\t lah ueh ngăn”.

{on Krông xã Ia Mơ, nkuăl Chư Prông mô geh nu^h nchoăt du dak bah dih. Yơn lah [on lan nu^h Jarai ta aơ ê ho\ g^t trong pah kan mât drăp ndơ. Khay mih khân păng muih bri [ư mir,khay wai hăn ta bri nhup pănh s^m och. Wa Ksor Lâm, bu ranh [on Krông nkoch an lah: tâm 10 năm ba năp tahen n’har bri le\ ntơm [ư tay ueh dâng gôl du\t [on jêng ntu\k tăm lo\. Tahen sr^h tăm ba. Tât ba du\m, tahen pă an [on lan rek ba. Lo\ geh pă an ăp rnăk. Khân păng geh nt^m nău sr^h tăm ba. Ăp ngih jay g^t [ư ba lo\ da dê. Ăp năm dăch aơ ngih dak ntuh kơl [ư dak bât, [on lan ntơm pơk hvi rnoh ba lo\, jêng dâng lo\ bâh [on Krông le\ hao tât rlău 20 ha. Bâh geh ba lo\, ăp rnăk le\ to\ng phe sa ăp năm.

“Oh nô tahen n’har bri le\ kơl an [on lan du\t âk, [on lan ê ho\ g^t ntrong pah kan, mô g^t nău kan geh tahen n’har bri nt^m kơl an. Nău kan rgâl mhe nt^m an [on lan djăt nău, [ư t^ng. bâh geh tahen nt^m mbơh jêng nău pah kan nău rêh bâh [on lan ăp nar lơ ma đăp mpăn”.

Bâh ntơm jo\ nu^h [on lan n’har bri bar ding le\ geh nău tâm boh ueh,  geh tâm gu\ ur sai, mpôl rnoi đo\ng. jêng khân păng way tâm jô| tâm khâl. Thiếu tá Trần Anh Tuấn, groi kruanh pôih tahen n’har bri Lệ Thanh an g^t: mô đê| ăp nu^h nde ma nău aơ gay ma tăch rvăt, nchoăn rdeng ăp ntil ndơ mô an do\ng. bâh geh rgo\ jă mbơh tơih bâh ăp tahen n’har bri ma nu^h [on lan g^t vât n’hanh [ư t^ng răng dăng nău ntru\nh bâh pháp luật.

“Pôih tahen n’har bri Lệ Thanh le\ [ư rdâng, njrăng n’hanh nhup kân ăp nău kan tăch rvăt ntung ndơ, n’hanh ăp nău tih êng geh ta ntu\k pôih mât ua\nh. Nkre lah [ư ueh nău kan mbơh tơih rgo\ jă [on lan ta ntu\k, tât râng mbơh nu^h tih, mô mpôn kơl an nău tăch rvăt ntung ndơ, mât đăp mpăn rnă njrăng rêh jêng ta nkual.

Đại tá Vũ Trung Kiên, kruanh leo kan tahen n’har bri n’gor Gialai lah na nê|: nău kan ua\nh nđôi n’har bri bâh tahen n’har bri mât đăp mpă lah bâh geh rgum nău kơl tâm rgop tât râng ua\nh nđôi bâh mpôl kan công an, tahen, [on lan mât kan, nđâp ma tahen [on lan ta ntu\k. bâh ne\ ma ăp nău kan ta n’har bri le\ geh mât đăp mpăn. Trong n’har bri, n’gâng ntăm n’har bri mô geh ăp mpôl tahen, ăp bôk ndeh nklư geh lah ăp nău tât bâh trôk nar mih sial, mpa mpô geh ngăch saơ gay ma trong n’har bri geh mât nâp ueh, mpơl na ne| nău [ư tơm n’har bri.

“Mpôl hên săch rlău 50 cán bộ tahen n’har bri ta ăp pôih tahen gay ma tât râng r[u\n rgum ta chi bộ thôn [on. N’hanh mpôl hên pă an ăp cán bộ tahen n’har bru mât leo ăp nău kan rnăk vâl. Bâh mpôl kan aơ mbra geh [ư so\ng dăng ăp nar ndrel đah ăp gâl kan n’gâng kan ta ntu\k rdâk nsơm nu\k kan mpeh nău kan chính trị, wa\ng sa geh [ư t^ng nău nchrăp kan. Bâh geh ăp nău kan na nê| ne\ bâh ăp năm mpôl hên le\ rdâk njêng nău knơm [on lan nâp dăng ta nkual n’har bri, [ư an [on lan knơm ta n’gâng kan r^ [on lan ndrel đah mpôl kan tahen n’har bri rdâk njêng mpôl tahen mât n’har bri đah n’gâng kan ta ntu\k rdâk njêng nău mât rnă njrăng [on lan lam dak. Nău đăp mpăn rnă njrăng [on lan geh n’hao r^ nău mât n’har bri lam [on lan ăp nar geh ndâk nsơm. An tât rnôk aơ mbra dơi mbơh lah ăp nău geh tât mât nău [ư tơm n’har bri le\ geh rgum le\ trong kan chính trị n’hanh nău tât râng âk nău kan bâh tahen [on lan”.

Rgo\ trong n’har bri bâh Gialai, ăp mir tiu, cà phê, cao su ueh nđir, tâm breh đah ăp mir tơm công nghiệp lah ăp nkual [on lan jay găcg gur ueh ntơr. Nău rêh đăp mpăn hơm răm le\ n’hanh dôl tât đah [on lan n’har bri.

            Nu^h rblang: Thị Đoắt