VOV4.M’nông: Kơt mpôl hên le\ nkoch tâm bôk nău ntuh nar naơ, bah jêh rtoh phao phit klach [ư 3 nu\ih kh^t n’hanh 16 nu\ih sôt rmanh ta tiểu khu 1535, êp n’har đah 2 xă Dak Ngo n’hanh Quảng Trực, nkuăl Tuy Đức, n’gor Daknông le\ [ư ntop hao rmôt uănh nđôi, yơn nu nău mô ho\ đăp mpăn. {ư t^ng nău rgop bah Groi Thủ tướng Chính phủ Trương Hoà Bình mpeh nău mbơh [ư nău nchrăp đăp mpăn [on lan Dak Ngo-Quảng Trực, khay bah năp, nkuăl Tuy Đức knu\ng mhe ntơm uănh nđôi rnoh neh bah 4 doanh nghiệp geh ru\n in tuch tăm, kơp rnoh rnăk dôl rêh ta nkual n’hanh ndâk njêng 2 ban mât uănh êng. Tâm rnôk ntung trong ngih wâl ta aơ mô ho\ geh; điện, ngih sam [u\t, dak si, trong tâm ôp tâm ngơi… le\ rngôch mô ho\ geh.

            Nkual dăch n’har đah 2 xã Dak Ngo n’hanh Quảng Trực, nkuâl Tuy Đức, n’gor Dak Nông lah du nkual têh hvi, hang rbăn ha, tâm ntêng lêng nkre đah n’gor Bình Phước. Rlău jât năm aơ, le\ geh nklăp 5000 nu^h dah ro\ng ntrơn du lăp gu\ tă bah ăp n’gor lam dak tât ta aơ gay lăp lơh bri tuch tăm, gu\ nchah nchrai, njônh njănh ta ăp ntu\k êng êng.

            Yuh Võ Thị Vân [on tơm ta Quảng Bình, so\k sai ta Bình Phước lôch nê tăch neh mô geh nău way ta tiểu khu 1535, mpeh bri mât bah Công ty Long Sơn, nkuâl Tuy Đức rlău jât năm aơ. Bol ma g^t lah lăp lơh bri mô geh nău way, yơn yuh nha đă Công ty Long Sơn trok tâm rnôk geh nhu^h rôk tơm tăm đo\ng. Bol ma nău rêh ta n’gul yôk bri rmưn rbăn nău jêr jo\t, yơn yuh Vân n’hanh hang rhiăng rnăk êng [a [a\ nha krêp gu\ đo\ng. Yuh Võ Thị Vân an g^t:

            “Bar hê ur sai lăp ta aơ rvăt neh, [on lan ho\ tăm điều hôm. Tât năm 2008 geh play ri Công ty Long Sơn rôk lơi, lôch nê tăm tay ri điều, cao su, tiêu ho\ têh jêng đo\ng. Kon dak bôk ri ho\ nti jrô 6, tâl bar nti jrô 3, yơn mô geh hộ khẩu hộ tịch đêt, n’glăp khẩu ri ân njuăl bah [on tơm, njuăl an u păng. Gu\ ta aơ mô geh nhih nti, mô geh nhih dak si, kop ji ri hăn nhih dak si mpeh Bù Đăng nklăp 40, 50km”.

            Ngoăy tâm ăp nkô| nău jêr jo\t a[aơ ta 2 xã Dak Ngo n’hanh Quảng Trực, nkuâl Tuy Đức, lah nkra nău tâm boh đah [on lan lăp lơh neh bri [ư mir tuch tăm đah ăp doanh nghiệp le\ dơi UBND n’gor an manh neh. Wa Trần Thế Tuấn rblang lah:

            “Le\ rngôch ăp doanh nghiệp gu\ ta n’gor, ăp doanh nghiệp gu\ ngai du\t jêr jo\t tâm pah kan nsum đah n’gâng kan ta ntu\k. Mô dơn nê a[aơ geh săk doanh nghiệp nê ma gâp mô g^t ntu\k gu\ kan gay ôp joi đo\ng, geh rnôk tâm ôp ma điện thoại mô dơi đo\ng. Moh geh nău ma bah ri kuăl s^t, bah aơ ma ju\r tât ntu\k nê roh du\t đêt lah 3 mông đo\ng; rlău 80km trong neh, trong bri da dê. Lah mpeh jo\ jong ri ân njêng du xã ta nê ri nău kan mơ ue\h lơn. Điện ri mô ho\ nkoch tât yơn trong lah nău khlay gay ăp ntu\k nê dơi hun hao, đăp mpăn wa\ng sa n’hanh rnă njrăng đăp mpăn ta nkual nê”.

            Tâm ntêng lêng đah Quảng Trực lah xã Dak Ngo, nô nău [on lan dah ro\ng ntrơn du lăp lơh bri [ư mir tuch tăm nha geh hô đo\ng, khuch hô tât hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h. Lôch 10 năm njêng, rnoh âk rnăk ach o bah xã a[aơ nha hôm 70%; lơn lah, nô nău đăp mpăn rnă njrăng du\t duh jêr. Wa Nguyễn Huy Công- Kruanh UBND xã Dak Ngo an g^t, ta xã a[aơ geh rlău 1.700 nu^h dah ro\ng ntrơn du lăp gu\ rêh, rnoh dja geh hao mbro. Tâm 3 khay bôk năm aơ dơm, n’gâng kan dơi kan le\ so\k mplơ\ rlău 100 n’gâr phao tâm ăp [on lan.

            “Rnoh công ty ta xã Dak Ngo kơt lah m[ơk lhoi mât njrăng da dê, jêng tât nău geh nu^h [on lan ru\n in, lăp gu\ [ư mir, tâm lơh, roh đăp mpăn. Nu^h [on lan dah ro\ng ntrơn du mpeh bah Bắc lăp têk nkre đah ăp nău tih djơh tâm nău rêh; nar aơ ta xã yơn bar pe khay bah kơi tay hăn ntu\k êng jêng tât nău mât njrăng du\t jêr. Tâl bar lah tă bah ăp n’gor êng [a [a\ tât kơt  Bình Phước lăp lơh bri tuch tăm ta xã Dak Ngo, nar aơ khân păng tât yơn ôi tay khân păng s^t”.

            T^ng nău mbơh bah UBND n’gor Dak Nông, ta bar xã Dak Ngo n’hanh Quảng Trức, nkuâl Tuy Đức geh nklăp 1.600 rnăk dah ro\ng ntrơn du lăp gu\, lơh bri [ư mir tuch tăm mô geh nău way rlău 3.800 ha neh bri. Ta năp nô nău duh hô lơh bri, Groi Thủ tướng Chính phủ Trương Hoà Bình le\ âk tơ\ hăn uănh na nê| n’hanh pah kan đah n’gor Dak Nông, rđău đă n’gor ndăn ngăch an [ư trong nchrăp kan đăp mpăn [on lan gu\, gay đăp mpăn tuch tăm, rdâk njêng ntu\k ntô ntung trong, mât chăm nt^m nti, dak si n’hanh ăp nău way văn hoá ta nkual dja.

            T^ng [ư nău rđău đă bah UBND n’gor Dak Nông, ntơm bah kêng du\t năm e tât a[aơ, nkuâl Tuy Đức rđău ôp uănh tay lam le\ rngôch neh bri mpeh ăp trong nchrăp tuch tăm, si gle ta xã Quảng Trực n’hanh Dak Ngo bah 4 công ty lah: Long Sơn, Kiến Trúc Mới, Công ty Xây dựng 59 n’hanh Công ty Hoàng Ba. Lôch nê, ho\ năl geh rlău 680 rnăk dôl lăp tuch tăm nklăp 1.900 ha. Wa Nguyễn Hữu Huân, Groi kruanh UBND nkuâl Tuy Đức an g^t: ta năp măt, nkuâl le\ njêng geh 2 ban mât njrăng êng gay mât uănh nô nău. Hôm ntu\k ntô ntung trong ta aơ kơt lah mô ho\ geh du ntil ndơ; gung trong, rse điện, nhih nti, nhih dak si, ndơ nkoch trêng [oh ngơi nău lư n’hanh ntu\k pah kan bah ban mât njrăng êng…mô ho\ geh đo\ng. yor kơt nê|, gay đăp mpăn dơi ntu\k [on lan gu\, đăp mpăn rnă njrăng, hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h nkual dja lah du nkô| nău du\t jêr nkra. Wa Nguyễn Hữu Huân an g^t:

            “A[aơ trong nchrăp đăp mpăn ntu\k [on lan gu\ lah ngoăy tâm ăp nkô| nău du\t jêr. Mpôl hên hăn ôp uănh, năl di t^ng rnăk. Lôch nê njuăl tât ntu\k way gu\ bah khân păng ta ăp n’gor nkual [on têh tâm lam dak gay uănh năl di ăp rnăk nê geh ngăn neh gu\, neh tuch tăm ri nkra t^ng trong êng. Hôm mô geh ri jă nkra n’glăp tâm trong nchrăp kan. N’gor le\ njêng đề án, tâm nê geh rdâk njêng ntu\k ntô ndơ do\ng n’hanh mbra [ư an du\t ơm. Yơn lah tâm nô nău a[aơ uănh ta rnoh geh nê nơh, prăk do\ng dăn bah n’gor, bah Trung ương moh rnôk geh ri mpôl hên [ư rnôk nê i ngăn prăk ta n’gor du\t đêt”.

            Tây Nguyên le\ ntơm lăp tâm khay mih, ta ăp mper yôk ta xã Dak Ngo –Quảng Trực, n’huk su mir nha geh rdôl đo\ng, mpơl an saơ nău lăp lơh bri [ư mir nha mô ho\ du\t bah. Trôk nar tâm rgâl khay, ôi duh n’heng, kêng măng mih ntâng, ăp trong jâng nkue nkuăch lăp ăp yôk bri n’huk ngo neh môi, rnôk ri krêp bo\k mb^r. Bah yôk prêh tiểu khu 1535 mpeh xã Quảng Trực- a[aơ geh săk ntơ mhe: “Nkual Long Sơn”, uănh s^t mpeh nklang nkuâl Tuy Đức, n’gor Dak Nông ngai dơn bar pe km trong trôk dơm, yơn trong hăn ri nha hôm n’huk ngo neh môi, ngai ngât ngăn!

 Nu^h nchih rblang: Điểu Thân