VOV4.M’nông – Năm aơ lah năm tâl 12 kơp ntơm bah rnôk tơm cao su lor bôk năp dơi tăm ta nkuâl n’har bri Ia H’Drai, n’gor Kon Tum. Tât a[aơ hvi neh tăm tơm dja le\ hao tât rlău 24.700ha. Ia H’Drai lah du nkuâl ta nkual Tây nguyên tăm êng du ntil cao su gay r[o\ng tât nău u\ch dơi nkret njêng dơm. Ndr^ yơn, rlơ\ đah nău mpo\ng bôk năp, nău rtăk cao su ju\r thuk mbro ăp năm mhe aơ le\ [ư doanh nghiệp n’hanh nu^h kan krêp dêh đah tơm cao su ta nkual neh dja tâm rdâng đah âk jêr jo\t ntul rlong.

Le\ geh lvang, n’har bri Ia H’Drai, n’gor Kontum lah ntu\k tăm cao su têh đah hăng rbăn măy mo\k n’hanh kon nu\ih dơi rgo\ jă. Knu\ng tâm 3 năm, bah 2011 tât năm 2013 le\ geh 17.000ha cao su dơi tăm ta aơ. Tâm ne\ geh doanh nghiệp, kơt Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Duy Tân du năm tăm tât rlău 2.600ha cao su. Hô ngăn tăm cao su geh mô ho\ geh rlu n’hanh rnoh neh rlău 24.700 ha cao su a[aơ ta n’har bri Ia H’Drai mô ho\ lôch lah kơt rtăk cao su mô ju\r thuk hô. Tâm rnôk mô g^t nu nău, 7 doanh nghiệp, ntu\k kan tăm cao su ta Ia H’Drai an [ư nău “mpêt nkrem” n’hu\ch du\t âk prăk do\ng an du ha mir tơm tăm. Nău aơ khuch hô tât nău geh bah nu\ih pah kan. Wa Huỳnh Ngọc Hưng, Groi Kruanh Công ty TNHH du ntu\k kan Cao su Chư Mang Mrai an g^t:

Rnoh ntuh kơl bah Tập đoàn jao an Công ty năm aơ mhe aơ hôm nklăp 62 rkeh prăk khuch tât prăk khay, nău geh bah phung pah kan. Ntop đah mir tơm tăm le\ jêng bah Công ty lơ ăp năm bah kơi tơm le\ têh, đêt nău kan jêng tât nău geh jêr jo\t.

Đah rnoh prăk khay so\k ăp khay knu\ng r^ng bah 2 tât 3 rkeh prăk. Le\ ndr^ mô đêt doanh nghiệp hôm mbrơi prăk khay, rnon prăk khay, âk phung pah kan cao su ta Ia H’Drai tâm ăp năm mhe rlău joi nău kan ntop tay gay đăp mpăn nău rêh rnăk wâl, đê| đo\ng lah [ư n’ăp ăp nău tih pháp luật, kơt nchron pănh mpa bri, joi si, [ư mir mô tâm. Rlău ma ne\ geh âk phung pah kan joi trong ntlơi nău kan hăn [ư thuê bah dih gay ntop kơl an nơm n’hanh kơl rnăk wâl. Nô Nguyễn Tiến Bắc, phung pah kan du doanh nghiệp nghiệp cao su an g^t:

Geh prăk t^ng rnoh prăk khay [ư luh ndơ nău rêh mâp âk jêr jo\t. Kônh wa joi êng nău kan, nu\ih kan aơ nu\ih kan êng hăn [ư bum mô lah dônh điều bu an ăp nu\ih tơm điều. Nar khay dônh điều, pe\ geh nklăp 2 tât 3 khay. N’hu\ch oi nău mbak jâk tâm du năm.

Bah du ntil tơm dơi nt^t lah mah nglang, knu\ng dơi tăm lah ns^t prăk, lah ndro\ng, tơm cao su tât ndal jêng mbak jâk đah ăp ntu\k kan, doanh nghiệp ta n’har bri Ia H’Drai bah rnôk ntu\k tăch ju\r thuk. Le\ geh hăng rbăn ha cao ta aơ doanh nghiệp mô hôm geh prăk mât chăm, jêng an jăng lơi kơt tơm bri. Rhiăng ha [ư ndơm an u\nh tâm yan wai. Hô ngăn geh doanh nghiêp an tăch nchoăt du, mô lah joi trong n’om rnon đah mir cao su. Nău klach rvê lơn lah tâm lvang le\ têh jêng, tơm cao su mô dơi mât chăm ueh mbra n’glơi an nău khuch jo\ jông n’ăp ma săk geh n’hanh ueh. Nău rgop bah kơi du hê nu\ih [on lan krêp dêh đah tơm cao su âk năm:

Lah tăm mhe an to\ng rnoh ueh phân bôk bôk năp. Gay he tăm m’hâm [ư năm bôk năp pơng hao di năm rnôk ding âk dăp n’ha, rwang tơm. Lah nsum du\t rjăp đah kỹ thuật, phân poh. Lah ma he tăm năm bôk năp mô jêng, n’ăp ăp năm bah kơi kor rtăk mô săk ri tât năm tal 7 tâm rnôk sa pơng grêt n’hanh pơng mô geh n’ging ri jêng pơng mô ueh jêng.

Ta năp nău ngăn “ach o” bah tơm cao su, n’gâng kan [on lan nkuăl Ia H’Drai, n’gor Kontum le\ n’hanh dôl joi trong phah lơi nău tăm du ntil tơm aơ gay đăp mpăn nău rêh an nu\ih [on lan tâm nkuăl, ơm âk lah phung pah kan cao su. Wa Nguyễn Văn Lộc, Kruanh UBND nkuăl an g^t:

Ta năp nu nău kơt ne\ Uỷ ban nkuăl le\ tâm rgop đah ăp doanh nghiệp bah dih rgo\ jă [on lan mât chăm tay cao su do\ng ăp kơh nor ntrong ăp rnoh neh mô dơi tăm cao su gay an tăm ăp ntil đêt nar, tuh mbo ăp ntil kơt an [on lan manh prăk ngân hàng chính sách gay hun hao mât rong jêh ne\ rgâl ntop tay nău kan.

Jêh âk nău geh tâm đêt năm, năm aơ geh bơi 5.400ha tâm ding le\ rnoh neh rlău 24.700ha cao su ta nkuăl n’har bri Ia H’Drai, n’gor Kontum ntơm tâm năm bôk năm n’hanh tal 2 bah năm kor rtăk. Nău rnoh khlay rtăk cao su tan ntu\k ta\ch ăp khay dăch aơ hao plơ\ tay lah nău mbơh dơi rhơn đah ntu\k kan, doanh nghiệp tăm cao su n’hanh nu\ih pah kan. Ndr^ yơn ntul rlong đah tơm cao su ta aơ kơt mhe ntơm dơm yor mô geh nu\ih janh đăp mpăn rnoh khlay rtăk mbra mât jâng hao n’hanh đăp mpăn jo\ jông. Nău hao bah tơm cao su ta lam ntur neh Ia H’Drai yor r^ dơi geh tay./.

Nu\ih nchih rblang: Y Sưng Phê Ja