VOV4.M’nông: Tâm ăp năm dăch aơ, nau kan mât chăm kón e geh aka nau dơi, đăp mpăn to\ng ăp nau dơi bah kon se ndrel nau tâm rnglăp đah lam nturneh. Luật kon se năm 2016 ko\ ho\ [ư jêh ntrong kan pháp lý ndrel ăp nau kan kơl an geh tât kon se. Bôk nau kan neh dak yor kon se lvang năm 2012-2020 ho\ ndơ\ luh nau kan, nau ntuh kơl an kon se r[o\ng du ntrong đăp măpn ăp ntil ân kon se. Yơn lah, hôm aka nau jer, nau ntul rlong tâm nau kan mât chăm ân kon se. Yor ri, mât chăm kon se u\ch geh nau lăp kan bah âk ntu\k kan ndrel nau kan mô di bah êng du hê nu\ih.

Mô đê| kon se tă bah rnôk mhe deh ho\ geh nchlơi êng yor ăp nau tih bah bu nu\ih têh. Kon se geh bu lơh, bu đfă pah kan jâ, rmanh, khi\t yor rmanh, khi\t rmok dak hôm geh ăp nar. Nau kơp tâm du năm geh nklăp 1.500 kon se geh nau khuch bah nau tâm lơh, bu n’gô|, geh tât 2000 kon se khi\t rmok dak ăp năm dnrel rnoh khi\t rmok dak geh tâm yan mih. Wa Ngô Thị Minh, Groi Kruanh uỷ ban văn háo, nti\m nti kon se bah Quốc hội ân lah:

‘Nau kan tal bôk năp ma phung he ân geh nau rgum doh rklaih, ne lah nau kan lơh, n’gô| kon se bu ur. Tal bar lah nau dơi bah ăp kon se tâm nê geh rmôt kon se mô dăng, gâp nkah tât nau rmôt kon se rven rvo ndrel rmôt kon se geh nchlơi nti, rmôt kon se rêh lă lêng joi rêh ê lôch nti tât jrâu 9. Ăp N’gâng kan, ntu\k kan ko\ ân geh uănh njrăng tât ăp nau ê to\ng dăng ân geh dơi kơl an ăp nau dơi bah nơm. Du nau kan đo\ng nê lah nau dơi geh pâl m’ak bah kon se. Kon se ân geh hun hao ăp ntil ri mơ phung he ân geh uănh khlay gay dơi pâl ueh ân kon se, tâm nê phung he ko\ uănh khlay tât ntỏng kan văn háo, ntu\k pâl”.

Ti\ng wa Nguyễn Phương Linh, Giám đốc Ntu\k kan mi\n njêng Rvê nau Hun hao nâl nâl (MSD), rmôt ăp ntuư\k kan khoa học ndrel kỹ thuật Việt Nam, kon se tâm ăp nkuăl jru ngai, nkuăl jêr jo\t mô geh gi\t nau mhe, nau nti\m nti ndrel mât chăm tă bah rnakư vâl, ngih săm [u\t yor ri nơih mâp âk nau bu lơh, n’gô|, khi\t rmok dak ndrel ma rmanh. Yor ri, nau dơi bah ăp gưl n’gâng kan, rnăk vâl, ngih săm [u\t ri ân geh mi\n njêng gay blau ân kon se gi\t nau dơi bah nơm. Êp nê, ăp oh ân geh nchrăp to\ng nau blau tâm nau rêh gay geh dơi rdâng đah ăp nau tât khuch:

‘Phung he mô dơi nchueng mô lah ndâl nâp nau mbơh tât kon se ôh, phung he ân geh têh ndrel ma kon. Rnôk kon u\ch gi\t nau ri he, ăp nu\ih têh, nai nti\m nti, rnăk val, ngih săm [u\t nti\m nti ân kon, hăn nsum ma kon gay kon gi\t ntă lah nau di, ntă lah nau tih, ntă lah ăp nau mô dơi ndrel ntă lah ntrong kan gay ma rklaih. Rnôk ăp kon u\ch geh kơl an ri mra joi nau kơl an tă bah rnăk vâl, ngih săm [u\t mô lah n’gâng kan, mô lah ntu\k kơl an mrô 11 ntoh mhô lah. Nê lah ăp nau ma he ân geh nti\m nti ân kon ndrel pơk trong nti\m nti ueh jăp ân kon se”.

Gay đăp mpăn nau dơi ân kon se geh [ư ti\ng ăp ndrl ăp ntil, wa Đặng Hoa Nam, N’gâng kan mât kon se, N’gâng kan Lao động-Thương binh ndrel Xa hội ân gi\t, N’gâng kan ho\ ndâk ntrong kan tâm rgop ăp ntu\k, ngăn lah Trung ương Đoàn, rmôt bu ur Việt Nam, Rmôt mât kơl an nau dơi kon se Việt Nam, ntru\nh tât ntu\k kan ndơn mbơh nau, leo kơl an năn ân ăp kon se geh bu ndjơh, lơh khuch, kon se geh nau rêh jêr jo\t. Tâm nê, cán bộ gưl kan Phường, xã ân geh rgum nau mpeh kon se geh nau kơl ân năn:

“Nu\ih bah rmôt kan aơ ân geh râng nau kan ngăn tâm ntu\k kan [ư nau mât kơl an kon se tâm xã. Trung ương ko\ ân geh nau nti\m nti ăp nkuăl gay ma ntim nti Bộ Luật kon se-nau ntru\nh mrô 56. Nau kan mât kon se geh nau jêr yơn ân geh ntrong kan lor lah nu\ih geh jao nau kan ân kon se tâm gưl xã ri bu ê geh gi\t ngăn mpeh nau dơi ri ân geh kualư tât mrô kơl an 111 tâm ăp rnôk gay ma Ntu\k kan aơ kol an ân khân păng [ư ti\ng ăp ntrong kan ti\ng nau ntru\nh bah Luật. Mặt êng đo\ng, ăp ngih kan kơl an bah n’gor ko\ mra kơl an nau tâm rgop nsum ndrel ăp xã ntru\nh âk nau leo kan ngăn”.

“Djăt nau kon se đah play nuih, mât kon se đah nau kan ngăn”. Aơ mô di knu\ng lah nau mbơh ngơi dơm ma he ân geh lăp kan ân ngăn kơl an kon se. Sâm mât chăm ân rơh mom blau mhe ân neh dak ba kơi tă gay kon se geh rêh tâm ntu\k ueh ngăn, đăp mpăn ngăn, geh hun hao năp ntil./.

Nu\ih rblang: H’Thi