VOV4.M’nông: Ntơm bah ăp ntu\k trâp sre ntlơi dơm, kônh wa Bunong ta [on Pi Nao, xã Nhân Đạo, nkuâl Dak Rlâp, n’gor Dak Nông đah nău ntop kơl bah n’gâng kan ta ntu\k le\ [ư jêng dâng lo\ ue\h jêng, du\t bah nău ji ngot du\t ntu\r. Đah lo\ ba ju\r geh năm e, kônh wa ho\ srih tăm lôch khay puh wai di năm khay gay ngăch wơt Tết nguyên đán Kỷ Hợi.

      Uănh dâng sre bah [on Pi Nao ba nse nđ^r lam dâng sre, đêt nu^h g^t lah nê lah le\ ma du rêng rgâl tơm tăm bah kônh wa nu^h Bu Nong. Ntơm bah kăl e kônh wa dơn g^t mu^h, su trâp xăr lôch nê tuch tăm dơm. Mbo ba bah kônh wa lơn âk nsing tâm dak mih năm geh năm roh [ư nău rêh mâp du\t âk jêr jo\t, way geh ji ngot tâm rnôk kêng du\t năm.

            Gay kônh wa [on Pi Nao đăp mpăn nău rêh, nsan hao jut jăng ji ngot hu\ch ach, năm 2009 Phòng Nông nghiệp n’hanah Phát triển nông thôn nkuâl Dak Rlâp, n’gor Dak Nông le\ rgo\ jă kônh wa khai hoang neh trâp sre ntlơi dơm. Mpôl druh ndăm dơi rgum bah ăp nhih pah kan tât kơl [on Pi Nao khai hoang. Soan máy ntop đah soan nu^h tâm du đêt nar khay glêh ăp ntang lu\, n’gu si le\ dơi rôk kloh. Dâng sre rlău 8 ha ue\h jêng le\ dơi tâm pă tâm ban an kônh wa tâm [on tăm tăm ba lo\. Nô Y Cương ta [on Pi Nao an g^t, nơm geh ba lo\, rnăk păng mô klach ji ngot, rgum mât chăm mir điều n’hanh cà phê jêng le\ klaih ach o, Tết dja rhơn ngăn.

            “Ntơm bah rnôk [ư ba lo\ rnăk hên mô hôm rvê mô to\ng phe sa. Ndrel đah ntop kơl bah ngih dak rnăk păng le\ tăm rlu\ nsum 2 ha cà phê n’hanh điều. Năm bah năp nơh klêh donh điều n’hanh cà phê an rnăk hên ns^t geh bơi 30 rkeh prăk đo\ng. Ntơm bah prăk rgop ntêm rnăk hên rvăt tay pe mblâm ndrôk gay mât rong. Năm mhe 2019 he nsrôih mât chăm ba, mir cà phê, mât ndrôk an păng deh kon gay wa\ng sa nar lơn ma hun hao”.

            Ntơm nơh djăt ma tât khay ji ngot, rnăk nô Y Mam way lăp tâm bri joi [ăng, tôch biăp, hăn mban joi bum blang gay sa bah ji ngot. Ntơm bah nar râng khai hoang, [ư tay ba lo\ rnăk wâl mô hôm rvê mô to\ng ndơ sa. Mô dơn to\ng ndơ sa an rnăk wâl nơm, rnoh ba rmeh nô Y Mam hôm do\ng gay mât rong su\r, djăr hun hao wa\ng sa. Nô Y Mam u\ch ro\ng tât năm mhe 2019, Ngih dak nta trong dơh ntop kơl máy móc kơl kônh wa khai hoang tay neh lo\ gay pă an nu^h [on lan đo\ng.

            Băng tiếng M’nông: “Lah ue\h Đảng, Ngih dak ntuh kơl an kônh wa tâm [on [ư ba lo\ 10 năm aơ, nơm geh lo\ sre ma kônh wa mô hôm ji ngot đo\ng ôh. A[aơ tâm [on nar  lơn ma geh tay âk rnăk mhe jêng kônh wa [on Pi Nao u\ch ro\ng Đảng, Ngih dak ntop kơl kônh wa khai hoang tay dâng sre mhe dăch kêng nê tâm pă an kônh wa gay hun hao wa\ng sa. Gay [on mô hôm rnăk ji ngot, rnăk ach o đo\ng ôh”.

            Saơ nău geh bah tơm ba lo\, năm e nơh, ăp rnăk tâm [on Pi Nao khai hoang tay gay pơk hvi tay neh lo\ bơi 14ha. Ndrel đah nê, n’hong dak lo\ dơi [ư, nkre geh nău tam to\ tâm khay wai, nkre geh nău tam [ư bah ngâr dak tâm khay mih. Trong bê tông dơi pơk hvi tât jâng lo\ đo\ng, nta trong dơh an rsong hăn n’hanh nchuăn rdeng ndơ tuch tăm dơh soih đo\ng. wa Điều K’ Bang, kruanh [on Pi Nao an g^t, kônh wa tâm [on le\ d^ng nu^h dơi tâm pă lo\; uănh tâm rnoh âk nu^h tâm rnăk wâl. Kônh wa mô dơn phăt ntil ba mhe, hôm dơi cán bộ phòng Nông nghiệp nt^m nti na nê| kỹ thuật tuch tăm jêng ba lo\ săk geh âk:

            “Rnôk ntơm nơh kônh wa mô ho\ g^t [ư, mô ho\ g^t trong [ư lo\ ri săk geh đêt, 1 sào geh nklăp 3 tât 4 tạ dơm. Lôch nê dơi cán bộ nt^m nti tay, do\ng khoa học kỹ thuật, do\ng phân poh, dak si mât njrăng si tăm jêng săk geh hao đo\ng, kơt khay puh wai năm 2017- 2018 mhe aơ hao 5- 7 tấn/ha. Kônh wa a[aơ nar lơn ma g^t kơt do\ng khoa học tâm nău kan tuch tăm jêng săk geh ba âk đo\ng.

            Wa Phạm Quốc Vượng, Kruanh Phòng Nông nghiệp n’hanah Phát triển nông thôn nkuâl Dak Rlâp, n’gor Dak Nông lah nu^h geh nău m^n khai hoang dâng sre dja an g^t, nău tăm ba lo\ đah nu^h Bu Nong ta [on Pi Nao lah njoat hăn khlay. Gu\ rêh krêp dêh đah me neh dja rlău 35 năm, wa Vượng g^t nău gu\ rêh bah nu^h Bu Nong; ndrel kônh wa ju\r tâm bo\k sre gay ma pư t^ng ntang lu\, bât jêng tôr lo\ nkru\l dak, nt^m nti trong [ư lâng măt lo\ srih tăm. Ăp năm, n’gor ntop kơl ba ntil, phân poh, đă cán bộ ju\r nt^m nti kỹ thuật. Tât a[aơ, nu^h Bu Nong ta [on Pi Nao le\ blău đah nău kan tăm ba săk geh âk. Wa Phạm Quốc Vượng lah rjăp, ndrel đah ba lo\, kônh wa [on Pi Nao hôm ntop kơl hang rbăn tơm cà phê gay sreh tăm tay, tăm rlu\ tâm mir điều, nklăp bar pe năm tât mbra geh âk lơn đo\ng.

            “Mpeh nău mât uănh đah ăp [on, nu^h rnoi mpôl đê| ta ntu\k mpeh ntu\k ntô ndơ do\ng ntung trong tơm khlay 100%, thôn, [on geh điện, geh trong, geh nhih nti, geh nhih dak si ăp to\ng. Yơn lah nău du\t uănh  khlay tâm bôk nău kan rdâk njêng [on lan mhe hôm lah rnoh tât kan mbrô 13 mpeh dăp rgum nău kan tuch tăm đo\ng. r[o\ng trong bah n’gâng kan tuch tăm nkuâl Dak Rlâp năm 2019 mbra nkra kơt lah ăp [on ân geh tơm tăm glêh nar đo\ng, lơn lah uănh khlay [on lan rnoi mpôl đê| [on tơm ta ntu\k mbra geh mpôl kan hăn tât t^ng thôn, [on nt^m nti na nê| an kônh wa [on lan dăp rgum tay si tăm tâm di đah nău g^t blău mât chăm bah nu^h [on lan rnoi mpôl đê|”.

            Tây Nguyên dôl lăp tâm khay wai, yơn dâng sre [on Pi Nao, xã Nhân Đạo, nkuâl Dak Rlâp, n’gor Dak Nông le\ ngăch nđ^r ue\h ba nse. Ta nâm nar năm mhe, ăp lo\ rse nđ^r ue\h lhêt lhơt tâm tâm sial khôm, mpơl nău rêh dăng, mpo\ng du năm ju\r geh âk. Nu^h Bu Nong ta [on Pi Nao, a[aơ mô dơn g^t tăm ba lo\, ma hôm ntuh kơl mât chăm, n’hao săk geh. Năm mhe, dâng sre Pi Nao mbra dơi pơk hvi tay, tơm ndơ sa mbra âk mpưm, kônh wa ntuh kơl mât chăm tay cà phê, tiêu n’hanh tơm điều gay ns^t geh đăp mpăn n’hanh hun hao lơn./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân