VOV4.Mnong – Sóc Bombo, a[aơ lah thôn Bombo, xă Bình Minh, n’gor Bình Phước lah ntu\k dêh bên đah le\ rngôch nu\ih. Aơ lah ntu\k kônh wa rnoi S’tiêng le\ mô klach o\k n’hâm soan gay ndơ\ ndơ sông sa an tahen tâm rơh tâm lơh tâm su mprơh Mỹ. Rup ndah nu\ih [on lan rnoi Stiêng nar măng anh phe mât tahen le\ dơi nhạc sĩ Xuân Hồng so\k [ư bôk nău rklă nău mprơ ntoh lư “Tiếng chày trên sóc Bombo”. A[aơ, nău rêh mhe le\ rgâl, năm mhe le\ tât ta Sóc Bombo.

Trong hăn Bombo năm aơ du\t răm. {on ach o kăl e le\ ndro\ng, hơm răm lơn đah jay ngói, jay kđar ueh. Kônh wa S’tiêng tâm mâp lah n’gu\r răm nkoch bri, yan ba du\t năm săk geh, grăp điều, cà phê khlay. Hăn ta aơ nar aơ bôl đêt dơi tăng rnăi peh ba mât tahen bah kônh wa S’tiêng kơt kăl e yơn ntop tay, he djăt nteh măi k^n ba, nteh măi n’gu\r răm lam [on. Djăt tăng dăch aơ n’gu\r răm bah năm mhe dôl geh ta ăp nkual neh Bombo.

Ta ndring jay geh jâng gung ih bêng grăp điều, cà phê, bu ranh Điểu Lên dôl ngêt dak trà, ju\p hât. Wa ơm lah cán bộ cách mạng tă [on lan tă rlău, nkre lah bu ranh [on g^t blău pah kan jan sa bah [on. Bu ranh [on dôl răm, yor tâm năm rnăk wâl wa geh 200 rkeh prăk bâh [ư ba, mir điều, mir cà phê. Le\ 9 nu\ih kon bah wa ăp nu\ih geh neh tuch tăm, geh jay êng, đêt mlâm rpu, ndrôk, mô ho\ kơp tuh mboh n’hanh djăr, kik. Bu ranh [on lah, măt wa ang saơ nău răm:

An lah nău rêh bah kônh wa rnoi S’tiêng a[aơ rgâl âk. Kônh wa mô phah bri [ư mir tay ma m^n tăm điều, cà phê n’hanh đêt cao su. Kăl e [ư ta aơ, [ư ta ri, gu\ ta aơ đêt năm, gu\ ta ri đêt năm, njê ngăn. A[aơ đăp mpăn hôm, ngih wâl nâp nâl, geh ngih sam [u\t, ngih dak si, oh kon dơi hăn nti, êp ngih dak si, êp ngih sam [u\t, êp trong hăn.

Bu ranh [on lah êng, kônh wa S’tiêng ta Bombo lah nsum mô răm m’hâm dơi yor năm aơ, mô knu\ng grăp điều, ma n’ăp cà phê khlay đo\ng. Bu ranh [on an g^t: Grăp điều nklăp 32 rbăn du kg, cà phê hao tât 42 rbăn prăk kg, tăch dil ta mir an nu\ih rwa\t; ăp jay knu\ng geh 2-3 ha neh tăm điều, cà phê lah geh prăk hôm, prăk lăp hôm.

Điểu Mon, du hê druh ndăm S’tiêng tổ 2 thôn Bombo mhe rlău 30 năm yơn le\ âk năm dăch dêh đah lo\ mir [on tơm, mât chăm rlău 6 ha tăm tơm điều bah rnăk wâl. Nô ntuh kơl kỹ thuật, phân poh, tăm srah cà phê bah dâng điều, mô ho\ kơp biăp, mbo, mât rong ndrôk, rpu, kik djăr, du năm nô rgop geh bơi 200 rkeh prăk. Nô an g^t:

Nău rêh rnăk wâl gâp a[aơ nkôp đah bah năp le\ mbơm oi. Âk năm bah năp rnăk wâl gâp mô to\ng sa, a[aơ nău rêh le\ đăp mpăn. Aơaơ ns^t geh bah kônh wa tâm thôn âk ngăn lah cà phê, điều, tuh mbo… lam thôn Bombo mbơm oi hôm, rnăk ach o le\ đêt, rnăk wâl gâp ntêm nkrem geh n’hanh le\ [ư du mlâm jay ueh ueh lơn bah năp, geh ngih wâl ueh lơn.

Yor ntu\k ntô yôk yang n’ăp dak diăng đah rnoh neh tơm tăm rlău 500 ha, kônh wa Bombo ntrôl dăng tuch tăm t^ng ntrong kan tâm rgop mir-ntu ka-ndrung wang, tâm srah, ntop hao yan tuch tăm, ntuh kơl tơm tăm geh rnoh khlay âk. Ntrong kan aơ tâm di đah [on lan, nta nău geh đăp mpăn an kônh wa. Tâm năm tât xă nsrôih r^ng geh 22 rkeh prăk/du hê, 90% rnăk dơi do\ng điện n’hanh dak kloh ueh, pơk hvi rnoh neh srih tăm, ntrôl dăng nău ndâk njêng thôn [on mhe.

Nô Tô Hoài Nam, Kruanh UBND xă Bình Minh, an g^t:

Mpôl hên nta an nơih du\t n’hâm ndoh ndơ gung trong ngih wâl, điện ang n’hanh du đêt prăk ndâk [ư jay an kônh wa. Mpôl hên le\ geh trong nchrăp an kônh wa geh du năm têh hơm răm, ntêm nkrem, răm m’ak.

Tết aơ, kônh wa Bombo ăp jay n’gu\r răm năp rwa\t, nsơr mpla; nchrăp ndrănh yăng, ăp bôr ch^ng gong gay sa rhơn yan năm ba du\t năm, rhơn Tết way ơm rnoi mpôl; nkre, sa rhơn ngih nkual mât ndray Văn hoá rnoi S’tiêng sóc Bombo le\ jêh lvang 1, dăp rgum têh bơi 39 ha đah prăk ntuh kơl hăng rmen prăk. Ngih dơi [ư ta nklang thôn Bombo, ntu\k kăl e lah sóc Bombo ntoh lư đah n’hâm soan peh ba mât tahen rklaih đăp mpăn lơh rlăng.

A[aơ, nkual mât ndray le\ dơi ndâk [ư Rmôt njroh mprơ n’hanh bôk nău [ư nghệ thuật geh ăp nău ch^ng gong, njroh mprơ way ơm bah nu\ih Stiêng. Nău njroh nău mprơ tâm nău nteh ch^ng gong têh bah yôk bri le\ wa\ch rgum âk mpôl năch râng uănh Bombo. Nô Nguyễn Ngọc Lương, Kruanh nkual mât dray Văn hoá rnoi S’tiêng sóc Bombo lah:

Tâm năm tât mpôl hên le\ ndơ\ ăp rnăk druh ndăm gay so\k dơn ăp jay ndâk [ư tâm nkual mât ndray, ndâk njêng ăp [on văn hoá S’tiêng. Mpôl hên mhe [ư an ăp oh gu\ âm, tâm nkual mât ndray nkre tă bah ne\ ăp oh jă năch pâl nđaih nsong uănh n’hanh tât gu\ tâm ăp jay bah ăp oh tâm nkual mât ndray.

Mpôl hên t^ng trong hăn Xuân Hồng-trong hăn moh săk drô nhạc sĩ rklă nău mprơ ntoh lư “Tiếng chày trên sóc Bombo”, hăn khâl ăp ndơ [ư bah nkual mât ndray Văn hoá rnoi S’tiêng dôl jêh. Đêt ntu\k nteh mău mprơ ơm bên: “Nteh bâr ngơi, nău mprơ, uănh tâm măt saơ ăp nu\ih, du bâr gơm g^t sơm hao tâm nău rêh…. Lo\ tăng rnăi nteh peh ba ta sóc Bombo”./.

Nu\ih nchih rblang: Y Sưng Phê Ja