Năm 2024, yuh Y Khương, nuĭh Xơ Đăng ta xã Tu Mơ Rông (n’gor Kon Tum ơm) nănh tăm nklăp 6 sào cà phê, pơk luh trong tuch tăm mhe bah meng mât rong ndrôk. Dơi n’gâng kan ta ntŭk ntop kơl tơm ntil tâm di đah trôk nar n’hanh cán bộ way blău kan ntĭm nti kỹ thuật, mir cà phê bah rnăk hun hao uĕh. Nău dŭt njrăng uănh khlay lah nuih n’hâm lor nchrăp kơt nti êng, rôih mât chăm đah ŭch rŏng njêng geh trong rêh jŏ jong. Yuh Y Khương mpơl nău:

“Xã ntop kơl ntil cà phê n’hanh ntĭm nti trong tăm, mât chăm. Gâp nsrôih mât chăm mir an uĕh jêng gay n’hao geh tơm wăng sa, jêh aơ tay pơk hvi tay neh tăm, kơl kônh wa tâm thôn geh tay trong rƀŏng wăng sa”.

Lah yuh Y Khương sơch cà phê gay rgâl geh nău rêh, ri yuh Lê Thị Ánh, nuĭh Ca Dong, ta xã Sơn Tây Thượng hôm ƀư geh ndrŏng bah ăp ndơ tuch tăm way bên. Đah nău ƀư lah Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất Nông lâm nghiệp n’hanh Thương mại Dịch vụ Sơn Bua, yuh leo mât chăm, nkret njêng ndơ tuch tăm, n’hao rnoh khlay ndơ geh ƀư n’hanh nta joi nău kan an ƀon lan ta ntŭk:

Hợp tác xã rdâk njêng nkual tăm prit, ntuh kơl jay xưởng, ndeh rklư, rgâl têh dăng mhe rêng nkret njêng. Ndơ geh ƀư luh lah prit pâr jôn, dak prit, ndrănh prit; nkre ndăn dŏng chông play ƀek bri, ƀăng vót gay nkret njêng ăp ndơ geh ƀư ntĭt êng bah yôk bri. Tât aƀaơ, geh 7 ntil ndơ dơi kơp dơn OCOP 3 sao. Yuh Lê Thị Ánh an gĭt:

“Lơn âk nuĭh dŏng khân păng rlong n’hanh lôch rlong gĭt bu saơ geh nău tam. Bâr sa bah khân păng ŭch ri khân păng plơ̆ tay. Ntơm bah nău rlong ngăn ngăn nê ma hợp tác xã he saơ geh nău dơi dja gay tĭng ƀư tay. Mô dơn đah ăp ndơ geh ƀư bah trà lha ƀek dŭng ndjăt dak ma let năp tay hợp tác xã mbra ntoh du ndơ geh ƀư bah lha ƀek kah khlay lơn đŏng”.

Yuh Y Phượng, nuĭh Gia Rai, Kruanh thôn Cô Xia, xã Măng Ri, rdâk njêng trong leo wăng sa tuch tăm nkre mât rong. Lôch 7 năm ƀư kruanh thôn, yuh dâk leo lor n’hanh rgŏ jă nuĭh ƀon lan kơt tĭng ƀư. Tât aƀaơ rnăk yuh geh 4 héc ta cà phê n’hanh 23 mblâm ndrôk. Yuh Y Phượng nkoch:

“Kơp lĕ ma mô hôm ƀư kruanh thôn ri gâp hôm dâk leo lor tuch tăm mât rong gay rhŏ dŏng an rnăk wâl đŏng. Ndrôk ri mât dơm đŏng. Năm tay, gâp mbra pơk hvi tay neh tăm cà phê, tăm tay rlău du héc ta đŏng. Ta aơ, tơm cà phê geh n’ging, geh mpŭm n’hâm dŭt đêt. He tăm tĭng kỹ thuật mhe. Gâp saơ tơm cà phê an nsĭt geh wăng sa đăp mpăn, tât đah nău ŭch geh hôm. Ta nkual yôk xã Măng Ri rnoh mih âk jêng rnoh dak tŏ mbra đêt, prăk ntuh kơl tŏ djrah đêt lơn đŏng. Nơm geh kơt nê, kônh wa nsĭt geh wăng sa đăp mpăn lơn đŏng”. 

Wa Phạm Xuân Quang, Kruanh UBND xã Măng Ri, n’gor Quảng Ngãi, an gĭt, n’gâng kan ta ntŭk ntrŭt nsôr ƀon lan ntik hvi nău kan tuch tăm kơt cà phê, tơm dak si n’hanh ăp ndơ geh êng ƀa ƀă; nkre n’hao nău khlay kan ntĭt leo lor bah cán bộ, đảng viên tâm hun hao wăng sa gay nuĭh ƀon lan kơt nti, ƀư tĭng. Tâm nê, n’gâng kan ta ntŭk uănh khlay ntik n’hao nău khlay bu ur rnoi mpôl đê̆, ntrŭt nsôr oh yuh klaih rlău jêr jŏt, nănh rgâl nău mĭn, nău kan, tĭng kơn ƀư tơm ăp trong ntĭt leo wăng sa, hợp tác xã, rgop n’hao tơm geh wăng sa, rgâl nău rêh rnăk wâl n’hanh ntrŭt ntrôl hun hao wăng sa ta ntŭk.

“Cán bộ, đảng viên, lơn lah bí thư chi bộ n’hanh ăp đảng viên n’gâng tơm ta ăp thôn, ƀon, lah ăp nuĭh dŭt ntĭt leo lor, tĭng ƀư nuih n’hâm đảng viên hăn leo lor. Geh âk trong ntĭt leo ƀư tuch tăm nsĭt nău dơi geh, tâm nê geh trong leo tăm cà phê bah yơ Y Phượng. Aơ lah ăp cán bộ, đảng viên geh nuih n’hâm dơn kan tâm hun hao wăng sa rnăk wâl, jêng nuĭh ntĭt leo lor gay ƀon lan, tâm thôn, ƀon n’hanh n’gâng kan ta ntŭk kơt tĭng ƀư, ndrel hun hao wăng sa”.

Tâm bah ri aơ, âk bu ur rnoi mpôl đê̆ klaih rlău ach o, ƀư tơm trong ntĭt leo wăng sa blău njêng mhe dôl njêng geh nău rgâl nê bah rnăk wâl n’hanh ƀon lan nơm. Khân păng mô dơn rgâl geh nău rêh ma hôm trêng tay nău tă ơm gĭt kan, rdâk tay nău nsing nơm gay kônh wa rgâl nău gĭt êng, nănh kơt nti n’hanh joi êng trong rƀŏng hun hao. Nău rgâl trong mĭn, trong kan dơi an saơ ma nsĭt geh ngăn ngăn, ntrŭt ntrôl rgâl bah tuch tăm huêt jê̆, tĭng nău tă ơm gĭt kan jêng tât kỹ thuật, kơp nđăp nsĭt geh ntuh kơl, joi trong tăch luh jŏ jong an ndơ geh ƀư.

Âk bôk nău kan ntop kơl bah Ngih dak hŏ nsĭt geh nău tam nơm geh nkre đah nuih n’hâm nsrôih ndôr êng, nău dơi ƀư tơm joi geh trong rêh bah nuĭh ƀon lan. Rnôk bu ur dơi tât đah tơm ndơ, nău gĭt blău n’hanh trong dơh geh, khân păng rgop n’hao geh wăng sa rnăk wâl, nkre ntik n’hao nău khlay kan leo tuch tăm, mât ndray n’hao rnoh khlay ndơ tuch tăm ta ntŭk, ntrŭt ntrôl hun hao lam lĕ rngôch nkual ƀon lan rnoi mpôl đê̆. Ntơm bah ăp nău rgâl bah ăp rnăk, nuih n’hâm nsrôih ndôr êng n’hanh nđơr nsan hao dôl jêng jâng nsing nâp an hun hao jŏ jong bah mpeh yôk yang Quảng Ngãi.