Ta âk ƀon lan rnoi mpôl đê̆ xã Tân Hội, n'gor Lâm Đồng, nuĭh ƀon lan dôl tĭng kơn rgâl trong tuch tăm, săch tơm tăm tâm di gay n'hao săk geh wăng sa. Ăp mir biăp nđĭr uĕh ta nkual neh bah năp đaơ kanŭng tăm ba du yan, ăp mir cà phê ranh dơi ndop rgâl, an săk geh âk lơn.

Ta ƀon Bia Ray, rnăk nô K'Ming geh 1.6 ha neh tuch tăm, geh 8 sào ba lŏ, 6 sào cà phê n'hanh 2 sào biăp tăch. Rlău ma mât rnoh neh ba du yan mô jêng, nô rgâl jêng tăm biăp, rgâl uĕh jêng mir cà phê n'hanh dŏng ntil ba uĕh jêng. Knơm nĕ, ăp năm rnăk nsĭt geh bơi 200 rkeh prăk, geh nău dơi đăp mpăn nău rêh n'hanh ntuh kơl tay nău kan. Uănh tay ăp nău rgâl tâm nău wăng sa rnăk vâl, nô K'Ming rhơn: "Ntơm bah rnôk rgâl du gâl neh tăm biăp tăch rgâl hŏ nsĭt tay tơm geh wăng sa đăp mpăn an rnăk wâl. Rlău ma nê, rnăk wâl hŏ rgâl uĕh jêng tay mir cà phê, tăm ăp ntil ba uĕh jêng, wăng sa rnăk wâl lĕ đăp mpăn n'hanh hao ăp nar".

Trong ƀư kơt rnăk nô K'Ming dôl dơi âk rnăk ƀon lan rnoi mpôl đê̆ xã Tân Hội kơt dŏng. Bah nău rgŏ jă, ntĭm nti bah cán bộ tâm dâng, nuĭh ƀon lan tĭng kơn rgâl nău way tuch tăm, nănh rgâl tơm tăm mô jêng jêng tơm tăm tâm di lơn. Wa K'Mơi, Kruanh thôn Đoàn Kết, xã Tân Hội, an gĭt: "Rnôk bah năp, thôn lĕ rgum rgŏ jă kônh wa rgâl tơm tăm kơt tăm tơm dâu mât ndrŭng brai, rgâl cà phê kro ranh jêng cà phê ndop măt, lôch nê rgâl lŏ mir du yan mô jêng jêng tăm biăp tăch rgâl, bah nê nău rêh bah kônh wa lĕ dơi hao saơ kloh".

 Nău rgâl ta Tân Hội mô dơn mpơl ma ăp ntrong kan tuch tăm geh săk rnglăy ma hôm nha tâm nău mĭn rdâk njêng nkual ƀon lan mhe, mât ueh ntŭk gŭ rêh n'hanh n'hao nău mĭn mât uănh êng bâh ntŭk rêh jêng. Ta ƀon Srê Đăng, ntŭk geh săch rdâk njêng nău kan nkual ƀon lan mhe ntoh lư, ƀon lan ndrel ƀư kuaih ueh trong hăn, tăm kao, mât ueh nkual ƀon lan gŭ n'hanh ƀư ueh mir tơm tăm mô săk rnglăy. Tâm rnôk aơ, ăp nuĭh geh nău knơm n'hao nău kan rgŏ jă, mbơh tơih gay ma ntŭk rêh jêng ndrel ƀư tĭng. Wa Liêng Hót Ha Kim, nuĭh geh nău knơm ƀon Srê Đăng, ngơi mpeh trong kan rgŏ jă ƀon lan rdâk njêng nkual ƀon lan mhe: "Tâm rnôk rdâk njêng, mpôl hên lĕ nkoch trêng kônh wa tĭng ƀư mât kloh uĕh trong ƀon, tăm kao 2 đah trong ƀon. Lơn lah, rgŏ jă rgâl rnoh neh cà phê kro ranh an tăm biăp kao n'hanh ăp ntil tơm tăm geh săk geh âk, rnoh khlay âk".

Nău ngăn ta Tân Hội an saơ, nău kan ntoh lư bâh cán bộ ta ntŭk, nuĭh geh nău knơm dôl kơl ƀon lan rgâl bâh nău pah kan tĭng nău way ơm jêng nău mĭn uănh na nê̆ săk rnglăy wăng sa, ŭch êng nsum soan rdâk njêng nkual ƀon lan mhe.

Ta xã nkual jru ngai Quảng Sơn, ăp bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak ndrel nău ntop kơl ntil, ndơ dŏng, kỹ thuật bah n'gâng kan n'hanh ăp ntŭk kan dôl kơl nuĭh ƀon lan hun hao nău rêh. Xã geh rlău 23.000 nuĭh, tâm nĕ ƀon lan rnoi mpôl đêt geh rlău 50%.

Rnăk vâl wa Nguyễn Thị Nẩy ta thôn 3A tă geh tâm rnoh rnăk ach o yor mir cà phê ranh. Dơi Đoàn Kinh tế - Quốc phòng Quảng Sơn, Quân khu 5 kơl an rgâl mhe mir tơm, lôch pe năm, nău geh nchrăp geh 5 tấn/ha, nklăp rlău bar tơ̆ đah ntơm nơh. Rklaih ach o, wa tâm pă nău blău kan, nău mât chăm, kơl an ăp rnăk jêr jŏt ndrel hun hao pah kan jan sa. "Bah năp đaơ wăng sa rnăk wâl jêr jŏt, mir cà phê kro ranh, săk geh đêt. Rnơm ntŭk kan tahen kơl an phân poh, yơng ntil n'hanh ntĭm nti kỹ thuật jêng mir tơm hao jêng uĕh lơn, rnăk wâl lĕ rklaih ach o. Aƀaơ gâp hôm tâm pă tơm yơng ntil gay kônh wa jêr jŏt ndrel yơng ntil, hun hao tuch tăm"

Tâm xã Quảng Sơn, ăp nău kan kơl an ndrôk ntil, mât rong, tăm dâu rong ndrŭng ndrel rgâl mhe cà phê dôl rgop nău âk ntil nău rêh, njêng tay nău geh jêng ân ƀon lan. Tât lôch năm 2025, lam xã hôm 134 rnăk ach o, geh 2.79%, tâm nê geh 98 rnăk rnoi mpôl đê̆; rnoh rnăk êp ach o lah 90 rnăk, geh 1.87%.

Ndrel đah ntop kơl tuch tăm, ăp bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak hôm rgop ntuh kơl ntung trong n'hanh ăp ndơ dŏng khlay, rgâl uĕh ntŭk ntô gŭ âm, nău rêh văn hóa ta nkual rnoi mpôl đêt. Tĭng rnoh kơp bâh ta ntŭk, lĕ rnoh prăk ntuh kơl ta xã Quảng Sơn tâm lvang mbơh ƀư ăp bôk nău kan geh rlău 200 rmen prăk. Wa Đoàn Văn Phương, kruanh UBND xã Quảng Sơn, uănh lah: "Jêh ma uănh nđôi n'hanh rgum lĕ rngôch ri tâm lvang aơ, lam xã dơi ntuh kơl đah rnoh prăk rlău 200 rmen prăk. Đah rnoh prăk aơ, xã Quảng Sơn dơi geh dŭt âk. Lơn lah, muh măt thôn ƀon tâm ban kơt rnoh nău rêh, nău geh bah kônh wa ƀon lan, lơn lah nău rêh văn hóa nuih n'hâm dơi n'hao đŏng".

Ntơm bah Tân Hội tât Quảng Sơn, ăp bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak dôl rgop rgâl nău rêh, hŭch đêt tâm ƀah hun hao ta nkual jru, nkual ngai, nkual rnoi mpôl đê̆. Lâm Đồng aƀaơ geh rlău 683.000 nuĭh rnoi mpôl đê̆, âk 17.6% rnoh nuĭh lam n'gor. Gay rƀŏng tât nău rƀŏng tât năm 2030 bôk năp mô hôm rnăk ach o, n'gor ân nkre đah tơm ndơ ntuh kơl đah n'hao nău dơi tuch tăm, njêng nău rêh đăp mpăn n'hanh ntik n'hao nuih n'hâm nsan êng bah nuĭh ƀon lan. Rnôk ƀon lan lor nchrăp rgâl mhe nău mĭn, trong ƀư, tơm ndơ ntop kơl mbra jêng jâng nsing an n'hŭch ach o nâp nâl, rdâk njêng ƀon lan hơm răm, uĕh lăng, âk nău uĕh ntơr.