Ăp nar bah năp, lễ hội Katê ƀư n'gŭr răm ta ăp ƀon Chăm ta mpeh bah dâng n'gor Khánh Hòa. Nău nteh gâr, nău nteh rlet, ăp nău njroh mprơ way ơm ndrel đah nău rhơn nđơr bah kônh wa tâm nar rgum. Mpeh bah kơi nău rhơn nđơr lah ăp nău rgâl mhe tâm nău rêh nsum mpôl, ntơm bah trong hăn dơi n'hao têh tât ăp ntŭk ntô gŭ âm rgum nsum uĕh lơn.

Ta xă Phước Hậu, ntŭk geh 4 thôn ƀon lan Chăm Bà La Môn đah rlău 11.000 nuĭh gŭ rêh, ăp ndơ ƀư ntung trong dôl rgop rgâl uĕh trong hăn n'hanh rƀŭn nchră bah nuĭh ƀon lan. Ntơm bah bôk năm tât aƀaơ, ta ntŭk ƀư lôch jêh 5 ndơ ƀư đah dĭng lĕ prăk bơi 5 rmen prăk ta 4 thôn. Wa Quảng Thị Kim Thoại, rhơn an gĭt:"Dơi geh nău mât uănh bah Đảng n'hanh Ngih dak, ƀon tơm dơi rgâl" kơt lah geh ăp trong hăn geh n'hao mhe gay ma ƀon lan hăn nkre re. Jâng gung, ntŭk njroh mprơ lĕ geh đŏng dơi n'hao têh gay kônh wa njroh mprơ tâm rnôk Lễ hội Katê".

Ndrel đah ntuh kơl ntung trong, ăp bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak hôm rƀŏng tât ntop kơl joi nău, n'hao nău dơi pah kan jan sa, kơl nuĭh ƀon lan nkual rnoi mpôl đêt  n'hanh gôl yôk pơk dŏng săk rnglăy nău dơh geh ta ntŭk. Ăp nău kan tiăr nti, rƀŏng trong ntĭm nti kỹ thuật lĕ kơl âk rnăk lor nchrăp rgâl tơm tăm, mpa rong, joi trong n'hao nău geh.

Ta thôn A Xây, xă Tây Khánh Vĩnh, bu ranh ƀon Cao Dáng, 71 năm deh, nuĭh Raglai, lah ngoăy tâm ăp nuĭh hăn bôk năp rgâl nău kan tuch tăm. Ta rnoh neh 3 sào play bung, wa tâm rgop mât rong n'hanh rong ka, nsĭt geh rlău 100 rkeh prăk ăp năm. Ntơm bah nău dơi ngăn ngên, wa rgŏ jă tay kônh wa tâm thôn kơt nti, kơt dŏng tâm nău geh bah rnăk wâl. Wa Cao Dáng nkoch: "Neh nkual yôk jêng tăm ăp ntil tơm geh rnoh khlay wăng sa kơt tăm play bung, kuih ntu ka, mât sŭr. He ân ƀư lor ân kônh wa. Jêh rnôk Ngih dak ƀư rgum rƀŭn ntĭm nti nău kan mât chăm mir ba, ntĭt kơt moh tơm tăm m’hâm mât chăm lĕ ntĭm trong ri tiăr nti hôm he tĭng ƀư săk rnglăy ri kônh wa ƀư tĭng, nuĭh ƀon lan lah he ƀư geh săk rnglăy ri gâp ntơm ƀư tĭng”.

Ta xă Nam Khánh Vĩnh, trong rƀŏng hun hao wăng sa mir tâm rgop pâl nđaih nsum mpôl dôl dơi kơp tât gay n'hao rnoh khlay ndơ tuch tăm, pơk tay nău kan ân nŭih pah kan nuĭh ƀon lan. Hợp tác xã ƀư njêng n'hanh rwăt ndơ tuch tăm Hiệu Linh aƀaơ geh 30 ha play bung 5 ntŭk aơ hôm geh n'glău, dak bât, dak diăng n'hanh dak leng, nta trong dơh hun hao ăp nău ƀư pâl nđaih, mbơh tơih ndơ tuch tăm n'hanh văn hóa ta ntŭk.

Dŭt uănh, nklăp 90% nuĭh lăp kan nsum tâm hợp tác xã lah nuĭh rnoi mpôl đê̆, dŭt âk lah nuĭh Raglai n'hanh nuĭh Tày. Tĭng wa Đoàn Văn Hưởng, Giám đốc hợp tác xã Hiệu Linh, hun hao pâl nđaih ntŭk gŭ rêh mbra nta tay trong luh an ndơ geh ƀư n'hanh pơk hvi nău kan ta ntŭk. "Hợp tác xã mpôl hên geh tât 90% lah ƀon lan rnoi mpôl đê̆. Pơk luh ntrong kan pâl nđaih nsum mpôl aơ, dŭt âk nkoch mbơh ndơ geh ƀư, văn hóa bah ntŭk, bah kônh wa nkual aơ dâl. Pâl nđaih dơi hun hao, rnoh khlay ndơ ƀư dơi hao âk lơn, mkra tay nău kan, nău pah kan an kônh wa, nău geh bâh Hợp tác xã lĕ mkra geh âk lơn nkôp đah ntŭk tăch rgâl aƀaơ hin".

Lvang năm 2021-2025, lĕ rngôch tơm prăk Trung ương n'hanh n'gor pă an ƀư 3 Bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak ta Khánh Hòa geh rlău 3.300 rmen prăk. Tâm nĕ, Bôk nău kan rƀŏng tĭng lam dak hun hao wăng sa - rêh jêng nkual rnoi mpôl đêt n'hanh mpeh yôk yang dơi tâm pă rlău 1.920 rmen prăk.

Tơm prăk aơ rgop ntop kơl ndâk ƀư jay mhe bơi 1.700 rnăk, ntop kơl ntrơn du rgâl nău kan an bơi 3.000 rnăk ach o mô tŏng neh tuch tăm; nkre ntop kơl dak dŏng tâm pă an rlău 1.000 rnăk n'hanh ntuh kơl 20 ntŭk dak rgum. Ăp nău kơl mô knŭng rƀŏng tât nkra ăp nău ŭch geh khlay ma hôm nta trong dơh gay nuĭh ƀon lan đăp mpăn nău rêh, tĭng kơn hun hao nkra njêng.

Yơn lah, gay tơm prăk dŏng săk rnglăy jŏ jong, nău mbơh ƀư ân nkre đah nău ŭch ngăn, nău geh tuch tăm n'hanh nău dơi tât bah tĭng nsum mpôl. Ntŭk ntô ndơ dŏng ŭch hăn ndrel đah ntĭm nti kỹ thuật, ntop kơl joi nău rêh n'hanh pơk hvi ăp ntrong ƀư lĕ kơp dơn geh săk rnglăy. Nuĭh ƀon lan lĕ dơi râng săch ntrong kan, nchrăp ƀư tuch tăm n'hanh joi trong tăch luh ndơ geh ƀư.

Wa Chamalea Thị Thủy, Giám đốc N’gâng kan Dân tộc n'hanh Tôn giáo n'gor Khánh Hòa, an gĭt tâm let năp tay, n'gor nchrŏng hun hao wăng sa nkual rnoi mpôl đê̆ n'hanh gôl yôk lah nău kan khlay."Tâm let năp tay, n'gor Khánh Hòa nchrŏng nău rgum lĕ rngôch ăp tơm ndơ kan" rgum an hun hao wăng sa nkual rnoi mpôl đê̆ mpeh yôk yang lah nău kan tơm khlăy lvang năm 2025-2030. N'gor Khánh Hòa lĕ uănh năl ăp nău kan rgum tơm, n'gâng tơm gay mât uĕh săk geh, dơh uĕh bah nkual n'har bri, ntơm bah nê, rgŏ jă rgum tơm ndơ tâm di gay hun hao nkual rnoi mpôl đê̆ n'hanh mpeh yôk yang mông nar lơn ma ueh".

Bâh ăp trong kơl rhŏ an nău rêh, lễ hội tât ăp nău pah kan jan sa n'hanh trong ƀư pâl nđaih nsum mpôl, nău rgâl ta nkual ƀon lan rnoi mpôl đê̆ n'hanh mpeh yôk yang Khánh Hòa an saơ nău khlay bah ăp trong ntop kơl rnôk dơi nkre đah nău ŭch geh nău ngăn. Nău dơi nâp nâl mô knŭng gŭ ta tơm prăk ntuh kơl, ma hôm ta nău njêng nău rêh tâm di, mât uĕh săk rnglăy n'hanh kơl nuĭh ƀon lan nchrăp lor nsan hao.