Ia Dreh lah xã dŭt jêr jot ta n’gor Gia Lai. Lĕ rngôch 13 buôn bâh xã geh dơn tay ăp nău kơl hun hao wăng sa rêh jêng ơm geh. Tĭng nău ntrŭnh mbrô 3374/QĐ-UBND bâh UBND n’gor Gia Lai,  ntơm bâh lơ 1/1/2026, xã mbra geh dơn nău kơl âk ngăn mpeh rnoh prăk ntuh kơl ndơ dŏng, ăp rnoh kơl an mpeh nău rêh jêng rnă njrăng bâh tơm prăk Ngih dak. Aƀaơ nuĭh ƀon lan Ia Dreh lĕ geh manh prăk bâh ngân hàng chính sách xã hội đah lĕ rnoh prăk klâp ma 125 rmen prăk gay ma ntuh kơl hun hao pah kan jan sa.Nkre lah ngih dak lĕ kơl ƀư an 100 nău kan ƀư dak kloh n’hanh ntŭk gŭ rêh, ƀư geh 67 ngih jay kơl an rnăk ach o. Wa Ksor Nguyên- Kruanh ƀon Blăk, xã Ia Dreh, n’gor Gia Lai an gĭt.“Ngih dak way geh mât kơl, kơl ngăch an ƀon lan hôm jêr jŏt. Rnôk rĭ kơl ƀư tay ngih jay gŭ, rnôk rĭ kơl an ndrôk me deh kon gay ma hun hao nău mât rong, tă geh njoat n’hao nău rêh bâh ƀon lan Jarai. Ngăn ngên lah, tâm rơh dak buk mhe nơh, ƀon lan lĕ geh dơn nău kơl ngăch ndăn mpeh ndơ sông sa, ndơ ngêt n’hanh ăp ntil ndơ dŏng khkăy. Tâm let năp, Ngih dak hôm nha geh nău ntrŭnh pă an, ntrơn ƀon lan tât ăp nkual đăp mpăn lơn, kơl an ƀon đăp mpăn nău rêh , đăp mpăn nău rêh jŏ jong”.

     Xă Đức An, n’gor Lâm Đồng dơi ndâk njêng tĭng nău nglăp nsum xă Dak Ndrung, xă Nam Bình n’hanh nkuăl têh Đức An (nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông ơm). Jêh nglăp nsum, xă geh rnoh nuĭh bơi 7 rbăn rnăk, đah nklăp 33 rbăn nuĭh tâm 25 rnoi nuĭh ndrel gŭ rêh. Aơ lah nkual rgum hun hao tơm jŏ năm kơt cà phê, tiêu, n’hanh cao su, tâm rgop rgâl an tơm sa play khlay âk kơt sầu riêng, bơ, mắc ca. Knơm nĕ, nău rêh bah nuĭh ƀon lan ntŭk aơ nar lơ dơi hao, nău geh rĭng bôk nuĭh năm bah năp rlău 70 rkeh prăk. Wa Điểu Khanh (nuĭh Bunong) ta ƀon Bu Bong, xă Đức An, n’gor Lâm Đông nkoch: "Nău rêh bah kônh wa kăl e tĭng đah bri n’hanh mir, dŭt âk knơm tâm nău geh êng. Yơn tât aƀaơ, nău rêh lĕ geh âk nău rgâl. Kônh wa mô hôm knơm tâm bri tay ma lĕ git ƀư tuch tăm, tâm rgâl, tăch tơr ndoh ndơ, ntơm nglăp nsum đah jâng wăng sa ntŭk tăch. Knơm nĕ, nău rêh drăp ndơ n’hanh nuih n’hâm bah kônh wa nar lơ dơi hao, hun hao tĭng nău rêh bah kon nuĭh mhe.

Đah nău nsum soan du nuih n’hâm bâh nuĭh ƀonlan, ƀon Đăk Mŏng, xã Kon Gang, n’gor Gia Lai, lĕ geh kơp dơn lah ƀon nkual ƀon lan mhe bâh năm 2020. Ƀư tĭng ueh ăp nău ntrŭnh nău kơl bâh Đảng, Ngih dak, nău rêh mhe bâh nuĭh Bahnar dôl ăp nar lơ ma ueh ntơr. Mhe geh saơ ƀon lan rgâl mhe, bu ranh ƀon Hyưn dŭt ŭch rhơn. Tết tât, bu ranh ƀon Hyưn, plei Đăk Mŏng, ntĭnh ntăn.“Tết tât, năm mhe sĭt, ƀon lan ntĭm đă ƀon lan kon său an geh nsrôih pah kan, mô djăt nău têk leo, pah kan ăp nău tih bâh mpôl rlăng. Năm mhe tât hôm an geh nsrôih pah kan an geh âk lơn, geh cà phê, ndrôk rpu, geh nău geh đăp mpăn. An geh tâm rnglăp, tâm kơl hun hao wăng sa, rdâk njêng nău rêh đăp mpăn hơm răm bâh tĭng nău ntrŭnh bâh Đảng, Ngih dak.

Knơm “rgâl nău mĭn, trong ƀư”, nău rêh bah nuĭh Xơ Đăng ta thôn Đắk Giá 1, xă Dục Nông (Quảng Ngãi) lĕ geh âk nău rgâl uĕh. Nô A Thập, Bí thư Chi bộ thôn Đắk Giá 1, an gĭt, chi bô mât nău rêh gŭ âm, nsrôih rgŏ jă kônh wa rgâl nău mĭn nkra njêng, rgâl tơm tăm, mpa rong, hun hao wăng sa rnăk wâl. Mpôl druh ndăm kơl kan hăn lor kơl ăp rnăk jêr jŏt hao tâm nău rêh. Tâm nkoch mpeh ăp nău kơl bah ngih dak, nô A Thập an gĭt:Thôn mpôl hên dơi Ngih dak ntop kơl ntil tơm sầu riêng, mắc an rnăk ach o. Tâm năm 2025 Ngih dak ndâk ƀư geh 8 rnăk jay an rnăk ach o, rnăk êp ach o. Năm aơ n’gor, xă ntop kơl ndrôk ntil an âk rnăk ach o tâm thôn, du rnăk du kôp ndrôk, rlău ma ntop kơl an ăp rnăk sŭr ntil ônh n’hanh bê gay ăp rnăk mât hun hao wăng sa rnăk wâl.

Đah nuĭh ƀon kan Bahnar ta xã Kon Gang, n’gor Gia Lai, Tết Nguyên đán lĕ jêng lah rơh rhơn bâh ntŭk rêh jêng, lăp kan ndrel tâm nău rhơn năm mhe, rhơn nămmhe bâh ƀon lan ăp mpeh mper neh dak. Nar tết ƀon lan nchrăp tŏng ăp ntil ndơ sa, dak ngêt way ơm kơt ndrănh yăng, biăp bri, poăch djăr…gay ma  tâm pă nău rhơn lôch du năm pah kan ŏ r’ah n’hanh gay ma nchră nău pah kan jan sa tâm ăp năm let năp tay. Ông Krăm, ta xã Kon Gang, an gĭt.“Lĕ geh jêng nău bên hôm, ta ƀon ăp năm têt tât ƀon lan lĕ geh ƀư sa têt, geh ndrănh yăng,geh biăp, geh poăch…Ƀon lan hăn tât chop khâl, rhơn tết ndrel, ndrel đah ƀư ngêt sông, tâm mbơh nău rêh…lĕ rngôch ăp rnăk tâm ƀon geh sa tết ueh răm ta rnăk vâl n’hanh ƀon lan băl mpôl”.

Xã Đức Lập lah ngoăy tâm âk nkual tăm cà phê, sầu riêng, tiêu lah nău kan tơm khlăy bâh n’gor LâmĐồng. Tât aƀaơ, xã lah lĕ geh11 ntil ndơ OCOP geh kơp dơn 3 tât 4 sao gưl n’gor, tâm nĕ ntoh lư lah ăp ntil ndơ geh nău ntơ “Cà phê Đức Lập” n’hanh “Sầu riêng Đức Lập”. Âk ntil ndơ ntoh lư êng kơt “Sầu riêng ăk Mil”, “Cà phê Đăk Mil” lĕ geh mât nău ntơ nsum n’hah nău ntơ kơp dơn, ntop mât n’hao nău knơm, pơk hvi ntŭk tăch rgâl.N’hao nău dơi geh, ntơm tât năm mhe, nuĭh ƀon lan ta Đức Lập an geh nsum ti nsum soan du nuih n’hâm hun hao wăng sa rnăk vâl, rdâk njêng ƀon lan têh ndrŏng. Nô Y Dêt rnoi Bunong ta ƀon Jun Juh, an gĭt. “Nău rêh ƀon lan hên lĕ đăp mpăn hôm n’hanh hunhao đah năm ba năp. Bâh rnoh geh dŭt âk bâh tơm cà phê n’hanh tơm tiu, rnăk vâl gâp mhe geh rdâk njêng bư du ngih jay mhe, têh ueh lơn. Aƀaơ, rnăk vâl hôm nha geh klâp ma 2 sào neh mô hŏ geh tăm ndơ, gâp nchrăp tăm sầu riêng n’hanh klâp ma 200 tơm cà phê gay ma dơh an nău mât chăm, pah kan tuch tăm joư jong. Hôm rnoh neh hôm e gâp mbra pă tay an oh kon geh neh tuch tăm, njêng nău kan đăp mpăn an rnăk vâl tâm ăp năm let năp tay”.

 Xă Tân Hội, n’gor Lâm Đông (mhe) dơi jêng tă bah nglăp nsum ăp xă Tân Hội, Tân Thành n’hanh Nthôn Hạ. Đah rnoh neh bơi 8.000ha n’hanh nuĭh ƀon lan rlău 29.0000 nuĭh. Năm 2025 mhe rlău, xă lĕ rlău rnoh an rnôk hŭch geh 83 rnăk ach o âk trong. Rnoh rnăk ach o âk trong nsum hŭch 1,26%, êng tâm nkual rnoi mpôl đêt hŭch bơi 2%. Yơn lah, nău rgâl an ntrong ƀư n’gâng kan ƀon lan 2 gưl n’gluh an đŏng âk ntŭl rlong mhe. Wa K’Biếu (nuĭh K’Ho Sre), nuĭh nsing nơm ta thôn Đoàn Kết, xă Tân Hội nkoch:Rnôk ƀư samƀŭt hành chính ta ntŭk hành chính nsum mhe, yor jrô kan âk n’hanh nău wât nuĭh ƀon lan mô tâm ban jêng kônh wa hôm e wĭ wĕ. Lăp năm mhe, mpôl hên mpŏng ŭch cán bộ ƀon lan mbra ntĭm dŭt n’hâm lơn tay gay kônh wa dơh gĭt tât.

Sơn Điền lah xã nkual njônh ngai bâh n’gor Lâm Đồng, ntŭk geh ƀon lan ăp rnoi đê̆, râng geh du hê nuĭh ƀon lan tâm năm 2025 mhe geh 52 rkeh prăk. Wa K’Lăng rnoi K’Ho sre, Bí thư Chi bộ thôn Ka Sá, mpơl nău knơm ta mpôl cán bộ mom aƀaơ. 'Gâp knơm ta mpôl kan cán bộ mom mbra ƀư ueh lơn đah rơh ba năp. Săk gâp nơm lah cán bộ sĭt rlu ranh, gâp ŭch nsĭt tay nău gĭt vât bâh nơm gay ma kơl an ƀon lan gĭt na nê̆ lơn pháp luật, ndrel rdâk njêng nkual ƀon lan mhe. Kanŭng geh mât kơl nsrôih pah kan, nău rêh ƀon lan mơ ăp nar lơ ma ueh lơn"”