VOV4.M’nông: Kônh wa rnoi Sêdang ta Thôn Yă Tun, xã Đak Ang, nkuăl Ngọc Hồi, n’gor Kon Tum vơt năm mhe aơ rhơn ngăn yor năm rlau aơ, thôn ho\ geh kơp dơn [on văn háo gưl nkuăl. 8km trong hăn tă bah xã tât ăp thôn ko\ geh to\ chai, kônh wa lơn ma nơih tâm nau hăn ro, pah kan jan sa. Tâm nar bôk năm mhe 2017, wa A Muôn, 55 năm, rnoi Sêdang, thôn Yă Tun, ngơi:

             “ Mpeh nau rêh, pah kan bah kônh wa ta aơ ho\ geh nau rgâl âk nganư rđil năm ba năp nơh. Kônh wa tâm thôn mra mât nau tâm rnglăp. Jêh rnôk Ngih dak ndâk trong hăn tâm thôn, a[aơ geh ndeh hăn, ndeh công nông, ăp ndeh êng dơi hăn tât mir gay ma pah kan jan sa, rdeng ndoh ndơ tât ta ngih nơih lơn. Gâp saơ Ngih dak kơl an ngăn tât nau rêh bah kônh wa ta aơ. Vơt tết năm aơ, Ngih dak kơl an ân nu\ịh bu ranh, ăp rnăk vâl jêr jo\t geh pă phe, mì tôm, bột ngọt, boh, prăk gay kônh wa geh sa têt ân ueh răm, đăp mpăn”.

            Ta xã Văn Lem, nkuăl Đak Tô, n’gor Kon Tum [ư ti\ng bôk nau kan [on lan mhe, năm rlau ă, xã kơl an nau ndâk njêng ngih vâl, gung trong hăn tâm thôn. Kônh wa ko\ rgâl nau mi\n, âk rnăk u\ch pă êng neh nkra trong. Năm mhe Đinh Dậu 2017 ho\ tât, rhơn yor nau rêh drăp ndư, nuih n’hâm bah kônh wa rnoi Sêdang ta aơ rgâl mhe, wa A Mak, bu ranh [on Têa Drong, xã Văn Lêm, nkuăl Đak Tô, n’gor Kon Tum rhơn, ngơi:’

             ‘Năm mhe ho\ tata, gâp rhơn kônh wa [on lan lo\ [ư ti\ng ăp nau ma phung he ho\ tă [ư ueh tâm năm rlau aơ, hun hao pah kan jan sa, ndâk njêng [on lan nar lơn hao jêng. Kônh wa gay [uw ueh ăp nau ntru\nh, ntrong kan bah Đảng, pháp luật bah Ngih dak, nsôih ueh lơn gay hun hao pah kan jan sa. Kônh wa [on lan phung he mô djăt, mô ti\ng phung mhik bah dih, [ư roh nau tâm rnglăp rnoi mpôl. Gâp rhơn tât kônh wa rnoi Sê dang nau ueh lăng n’hâm soan, ăp rnăk vâl, apư nu\ih tă bu rạnh tât kon se geh vơt năm mhe ueh răm, đăp mpăn. Kônh wa tâm u\ch ro\ng, tâm rnglăp tâm kơl, ôp chăm n’hâm soan tâm rơh bôk năm mhe”./.

            Đah rnăk wa Y Ninh Niê (58 năm) ta xã Ea Uy, nkuăl Kông Pách, n’gor DAK Lak, năm 2016 lah du năm geh âk nau pah kan jan sa mô lăng geh kơt nau u\ch. Ăp năm bah năp, rnăk vâl geh tâm dâng 330 rkeh/năm tă bah 1,5 ha cà phê, du ha ba, mbo n’hanh rong aty sur, ndrôk. Yơn lah, năm mhe nơh, bri moh nar mô ueh, yor ri ma săk geh n’huch, knu\ng geh 100 rkeh. Bah du năm jêr, wa Y Ninh Niê hôm mât nau rnơm tâm năm mhe 2017 mra geh âk nau ueh lơn:

             ‘Tâm năm 2016 lah nsum âk rnăk vâl kônh wa tâm nkuăl mâp âk nau jêr yor mih dak lip n’hanh geh dak klôn rdu lo\ ba, tuh mbo, cà phê. Tât năm mhe, lôch sa tết, u\ch kônh wa nsôih pah kan rlet rlau, mô rlu kan, ăp nau tă tât khuch ri ho\ rlau hôm. Gâp u\ch năm mhe kônh wa lo\ nsôih, ntru\t dăng nau tuch tăm, gay geh kơt nau u\ch n’hanh lo\ leo nau săk geh hun hao lơn ân kônh wa”.

            Yor bri mih nar mô ueh, yor ri ma rnăk wa K’bít ta Thôn 1 xã Gai Hiệp, nkuăl Di Linh n’gor Lâm Đồng năm rlau aơ geh rlau 300  rkeh tă bah nau tăm tiêu, cà phê, tâm rgop nsum đah mât rong. Năm mhe, wa K’bít nchrăp rong tay be n’hanh sur, tăm nsum tơm sa play tâm mir cà phê:

             ‘Lôch sa tết rnăk vâl hên n’hanh ăp nu\ih nchrăp [ư mir, ntơm du năm mhe, bu tyăm cà phê ri lo\ mât chăm cà phê, mât chăm tiêu, luh lo\ mât chăm ba lo\. U\ch năm mhe geh âk lơn, u\ch mih lăng prăng sơh gay năm mhe kônh wa geh nau rêh hơm răm, văng sa nar lơn hun hao”./.

            Đak Dak Gân, nkuăl Dak Mil-nkuăl tăm âk tơm vai ân rnoh geh vanưg sa âk bah n’gor Dak Nông, n’gâng kan nkuăl ho\ geh nau nchrăp kơl an [on lan ndâk njêng ăp rmôt kan nsum ndrel nau kan tăm âk tơm sa play tâm năm 2017. Wa Y’Srao, Kruanh rmôt kan lo\ mir xã Dak Gân, nkuăl Dak mil, n’gor Dak Nông, ngơi:

             ‘Bôk năm mhe 2017 phung hên mra nti\m nti ân nklăp 10-20 rnăk mpeh nau tâm boh kan tuch tăm, ngăn lah tăm play vai, play đur, tăm [ơ, lah ăp ntil tơm tâm di đah neh ntu, mih sial n’hanh ta aơ dak to\ mô âk. Rnôt kan tâm rgop ngăn đah UBND xã n’hanh ăp rmôt kan [ư tay nau kan tuch tăm, rgâl tơm tăm, đăp mpăn nau rêh ân kônh wa. Phung hên bonh đă kônh wa, ngăn lah kônh wa nroi Bunong ta ntu\k săch ăp rnăk gơih lă kan, blau nau pah kan vanưg sa leo lor gay kônh wa kơt ti\ng, 5-10 rnăk ndâk du rmôt kan, jêh ri mra lo\ rgop jă tay kônh wa êng tay gay pah kan. Tal bar lah xã rgum tay ăp nkuăl tăm âk tơm tăm tâm di. Gay bonh đă kônh wa tâm grop, ndâk apư rmôt kan gay rgum tơm prặk, [ư ti\ng nau kan tuch tamư mhe, tuch tăm ti\ng nau kan geh ndơ tăch geh rnoh văng sa âk”./.

                                    Nu\ih rblang: H’ Thi