Kuăl brah chŭt njŭh rhơn ba mbôn bâh nuĭh Bunong
Chủ nhật, 09:31, 18/01/2026 Thị Đoắt Thị Đoắt
VOV.Mnông: Ta nkual n’har bri Quảng Trực, n’gor Lâm Đồng, ntŭk ăp yôk cà phê, mắc ca ueh nđir jêng ta ăp nor yôk, ntŭk tuk lêm ơm ôi hôm nha khan ta mir ba n’hanh nău nteh chĭng Bunong n’gloh ngai ta nklang bri krŏng, tât yan ba mbôn hŏ ntoh tay nău way huêng khlăy. Nĕ lah kuăl brah chŭt njuh rhơn ba mbôn bâh ƀon lan Bunong ta n’har bri Tây Nguyên.

 

Lah ngoăy tâm âk nău way ƀư brah ba, ƀư brah chŭt njŭh ba mbôn geh ƀư dơh noiwh, ndơ nchrăp ƀư brah mô ir geh âk ntil. Ê lor hăn ta mir chŭt njuh, tơm jay n’hanh ƀon lan tâm ƀon ƀư kuăl brah ta jay lor. Ta jay wa Điêủ Dray, ƀon Bu Prâng 1, xã Quảng Trực, n’gor Lâm Đồng, nău nchrăp ƀư brah dŭt na nê̆ n’hanh n’gôr nđơr. Ăp nuĭh du nău kan, ăp nuĭh nchrăp ueh da dê, mpơl nău ryơk n’hao đah ăp huêng brah n’hanh yau ye.

Bu ur dơn nău kan n’gon piăng, nchrăp ăp ntil ndơ ƀư brah, n’gon ndrănh yăng. Bu klô săch n’hanh rseh tơm nkar sŏng prêh gay ma ƀư tơm njuh, lôch nĕ ƀư kôih ăp ntil ndơ ntit kao ba, rup sĭm, rup ăp ndơ tâm bri, yông rlêm, nsap sŭt. Aơ lah ăp ntil ndơ ntĭt dăn an huêng brah kơl  mât ba an ueh jêng, găr săk, ntru sĭm och, đe rkaih. Wa Điểu Dray an gĭt. "Ăp năm, rnôk tơm ba lĕ ntơm luh mbôn, ăp rnăk vâl Bunong way geh ƀư brah chŭt njuh rhơn ba mbôn. Ta năp nar ƀư brah bu klô tâm rnăk vâl nchrăp hăn tâm bri sreh nkar, kôih njuh sŏng ueh, yông ăp ntil ndơ rlêm, sim och, nsap sut. ƀư brah gay ma dăn an nău ƀŭn lap mât an huêng ba gŭ ueh ta tơm njuh”.

Đah nuĭh Bunong, nău way ƀư brah chut tơm njuh rhơn ba mbôn geh nău khlăy ngăn, dăn an ba geh play săk têh jêng ueh. Rơh kuăl brah aơ lah rơh lah ueh trôk nar n’hanh n’hao nău tâm rnglăp ƀon lan, bun dăp nău ueh văn hoá n’hanh ntĭm nti kon său mpeh nău gĭt vât, dơn kan đah neh ntu, tơm si. Wa Mê̆ Nghiệp, ƀon Bu Prâng 1, xã Quảng Trực an gĭt. "rơh kuăl brah rhơn ba mbôn lah rơh gay ma lah ueh ăp huêng brah lĕ mât uănh tâm rnôk ƀư mir ba,dăn ăp huêng brah mât mơh mir ba ntru sĭm och, đe kraih tu ndrung. mô geh ƀư khuch tơm ba, dăn an kon său tâm rnăk vâl ngăch dăng”.

Rnôk ma  ăp ntil ndơ lĕ geh nchrăp na nê̆, tơm jay nchrăp lĕ ndơ ƀư brah n’hanh du mblâm tuĭh an ta sah. I sai njôt tơm njuh hăn ba năp, i ur anh sah ndơ ƀư brah tĭng ba kơi, ndrel đah ƀon lan tâm ƀon hăn ta mir. Tât ta ntŭk, tơm jay săch ntŭk mir geh ba jêng ta nklang mir gay ma chŭt njuh ta nĕ an nâp, n’hanh an ăp ndơ ƀư brah ta nĕ. Lôch nĕ 2 hê ur sai hăn văr nĕ rpôt tơm sa  nkre lah mpêh mham djăr, nkre ma tâm ngơi đah tơm ba kơt lah njoăl nău rŏng nău ŭch an tơm ba ueh jêng, mbôn kao âk, găr săk âk. Nău way nĕ mpơl nău knơm an lah tơm ba geh huêng n’hanh mbra gĭt vât nău rŏng bâh kon nuĭh.

Nuĭh ƀư tơm nău kuăl brah lah nuĭh tơm mir mô lah nuĭh gĭt blău tâm ƀon. Mhĭng lĕ mham djăr ta ăp ndơ dŏng văr tơm njuh lôch nĕ răk nău kuăl brah, jă ăp huêng brah sĭt râng n’hanh mât uănh an rnăk vâl geh du yan ba bêng, nău rêh hơm tăm, đăp mpăn. “Hơi ăp huêng brah, brah ba, brah bri, brah dak. Nar aơ jă ăp huêng brah sĭt ta aơ ndrel đah rnăk vâl gâp sa piăng ngêt ndrănh, rnăk vâl ƀư ôp brah, dăn mât an mir ba hên geh jêng ueh, geh âk mbôn, săk lăy, mô geh bu tuh bu sa mir ba. Hơi huêng brah sĭt ta aơ ndrel sa piăng ngêt ndrănh yăng đah ƀon lan hên”.

Lôch chŭt njuh ta mir, ăp nuĭh sĭt ta jay tơm mir ngêt sa, ndrel ngêt ndrănh. Nău rhơn răm bâh jay aơ tât jay êng ta năp yan ba mbôn, gay ma dăn an du năm hơm răm. Aơ lah rơh gay ma ntŭk rêh jêng tâm rnglăp, tâm mbơh nău rhơn pah kan, dăn du năm geh ba bêng.

 

 

Thị Đoắt

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC