Kônh wa n’hanh lĕ băl mpôl mhe djăt du gâl nău mprơ Jarai yor nghệ nhân Y Quân Mjâo mprơ. Ăp nău mprơ nĕ mô knŭng lah âm nhạc, ma hôm nău nkoch mpeh nău rêh pah kan jan sa, mpeh nău rŏng ƀon tơm bah ăp nuĭh ntŭk nkual n’har bri Ea Sup, n’gor Dak Lak.

Nghệ nhân Y Quân Mjâo (way kuăl lah Ơi Khely),  ta ƀon A2, xă Ea Sup, n’gor Dak Lak. Deh n’hanh têh ta play neh Ea Sup, bah jêt wa lĕ dơi rêh tâm ntŭk ntô văn hóa âk nău uĕh rnoi mpôl đêt. Ăp măng rgum rƀŭn nsum mpôl, đah ŭnh năk hâng, nteh nău mprơ Jarai kơt nkoch đah nău rêh, mpeh yôk bri, mpeh nău rŏng n’hanh kon nuĭh ntŭk aơ. Yor ăp nău er nĕ lĕ mât nău rŏng chĭng gông mpât mprơ tâm săk wa. Nghệ nhân Y Quân Mjâo nkoch:

Gâp lĕ ƀư bên đah nău mprơ bah jêt hôm. Năm gâp 15, 16 năm deh lĕ gĭt mprơ hôm. Gâp mprơ ăp rnôk ăp ntŭk, rnôk n’hanh ur kon hăn tâm mir, rnôk hăn joi biăp tâm bri. Nău mprơ Jarai mpôl hên way mprơ mpeh nău rêh tâm nău rêh, mpeh nău rŏng pah kan jan sa.

Kơt âk nghệ nhân mprơ nău mprơ êng, nghệ nhân Y Quân Mjâo nti mprơ đah nău djăt n’hanh kăr. Bah ăp nău mprơ nơih bôk năp, mbrơi mbrơi wa lĕ kăr n’hanh dơi mprơ âk nău mprơ yău. Bâr mprơ bah wa uĕh, ngăn ngên yơn âk nău rngot, geh nău rêh bah bri têh yôk krŏng. Nghệ nhân hôm kăr n’hanh dơi mprơ âk nău mprơ yău nkoch mpeh nău tâm rŏng-du bôk nău dăch dêh, geh âk nău răm tâm nău rêh nuih n’hâm bah nuĭh Jarai. Ăp nău mprơ ri răm, nău rŏng nsum, rnôk lŏ nkah gĭt, mpơl nău rŏng ngăn, uĕh ngăn bah bu ur bu klô tâm ƀon. Wa nkoch, ăp nău mprơ mpeh tâm rŏng mô knŭng êng lah nău mpât nău mprơ, ma hôm trong an bu njuăl nău nkoch, nău rŏng n’hanh ăp nău way uĕh mpeh tâm rŏng, mpeh nău tâm rnglăp rjăp tâm nău rêh.

Rnôk bu ndăm djôt nuih n’hâm nkah gĭt ŭch rŏng du hê bu druh, nô way njuăl nău rŏng tă bah nău mprơ: “Nô uănh nger oh mro, oh uĕh kơt nkao si. Uănh ngai, oh uĕh kơt bu ur brah. Nkah gĭt oh, nô sa mô kah, bĭch mô hăk. Nău kan ri nkah gĭt bah năp chuêl bah kơi. Tâm nuih n’hâm knŭng geh rup gui oh dơm”. Hôm gâp, gâp rŏng nău mprơ kơt du n’hâm rêh. Nuĭh ŭch nti mprơ, gâp an ntĭm. Bôl lah ƀon lan ngai, trong hăn jêr, gâp hôm e răm hăn trong, knŭng mpŏng nău mprơ hôm e n’gloh nteh hăn ngai.

Ăp nău mprơ Jarai yor nghệ nhân Y Quân mprơ mô knŭng dơi ăp rơh bu ranh ŭch, ma hôm dơi geh nău uănh tât bah âk băl ndruh ndăm tâm ƀon. Ăp rnôk wa mprơ, ntŭk ntô kơt rop jop, wăch rgum âk druh ndăm rchong tât djăt. Mô knŭng ŭch nău mprơ, ăp băl mom hôm an nghệ nhân nău ryơk n’hanh ŭch rŏng. Yuh H Thuyên Kpă, ta ƀon A2 nkoch:

Gâp djăt way mprơ nău mprơ Jarai ơm kăl e, uĕh răm ngăn. Ta tâm ƀon ri wa nĕ way ntĭm kônh wa nti mprơ, ăp nuĭh răm m’ak tĭng nti.

Hôm nô Y Nô Ksơr, ƀon A1, xă Ea Sup, n’gor Dak Lak ri gĭt saơ:

Wa nĕ way mprơ ăp nău mprơ Jarai kăl e, gâp ŭch djăt ngăn. Wa nĕ way mprơ mpeh nău rêh, mpeh nău tâm rŏng, gâp djăt uĕh ngăn yơn mô dơi wât lĕ nkô̆ nău bah nău mprơ. Gâp gĭt du đêt dơm, jêng gâp ŭch năm tât druh ndăm kơt mpôl hên mbra dơi nti mprơ, ăp oh jêt mbra gĭt tât đah nău mprơ, gay rgop mât ndrăy văn hóa ƀon lan.

Nău mprơ bah nghệ nhân Y Quân Mjâo mô knŭng nteh tâm ƀon lan, ma hôm tĭng wa tât âk ntŭk, tă bah ăp rgum mprơ, bôk nău ƀư văn hóa njroh mprơ tâm n’hanh bah dih ƀon. Ta âk ndrơng njroh mprơ, wa djôt âk nău mprơ Jarai uĕh, rgop nkoch n’hanh rêng hvi nău uĕh văn hóa bah rnoi mpôl nơm tât đah âk nuĭh djăt. Đah nău rŏng n’hanh nuih n’hâm nĕ, ăp nău mprơ Jarai mbra dơi mât, gay nău nteh uĕh reh nĕ hôm e nteh n’gloh mro nklang bri krŏng yôk têh Tây Nguyên./.