Rup ndah uĕh ang ta ƀon Chăm n’gor Lâm Đồng
Thứ sáu, 06:00, 02/01/2026 VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja
VOV.M’nông - Lăp tâm năm mhe 2026 ta ƀon Chăm xă Bắc Bình n’gor Lâm Đồng ntoh tay âk rup gui ang, uĕh. Ntŭk ntô hơm răm, uĕh lăng nĕ mô knŭng lah nău rgâl mpeh muh măt thôn ƀon ma hôm lah wăng sa rnăk wâl n’hanh uĕh nâp nău rêh bah âk rnăk wâl kônh wa nuĭh Chăm ta aơ.

Ăp ôi ơm, nô Đặng Văn Khánh, ta ƀon Bình Hòa, xă Bắc Binh, n’gor Lâm Đồng lŏ mô ru đah nău kan răk ndrung wang, nchră ndơ sa an rlău 400 mlâm rpai. Nô nkoch, bah năp đaơ tăm ba wăng sa jêr jŏt, aƀaơ rgâl an mât rpai saơ ntrong kan aơ tâm di đah rnăk wâl. Nkual ndrung wang dơi nô ndâk ƀư nâp nâl. Bah 30 mlâm rpai ntil bôk năp, tât aƀaơ rnăk nô lĕ geh rlău 400 mlâm. Rlău ma mât rpai New Zealand, rnăk wâl nô hôm mât tay rpai guh. Mô knŭng tăch ntil, ntŭk mât rong bah nô Khánh hôm pă tăch râi poăch đah khlay bah 80-90 rbăn prăk/kg n’hanh 140 rbăn prăk/mlâm rpai ntil.

Kônh wa tât rwăt ntil oh hôm tăch, đah rnoh khlay 140 prăk/mlâm. Rpai nglang aơ lah ntil New Zealand, tâm di đah trong mât rong công nghiệp, khay têh n’hanh hun hao đêt ngăn, ndơn yor 6 khay kơt rpai guh way ơm, hôm ntil aơ knŭng 4 khay.

Aƀaơ, ntŭk tăch luh ndrung wang rpai bah rnăk wâl nô đăp mpăn, ntŭk tăch dŭt âk kơt: Phan Thiết, Phan Rang-Tháp Chàm,... du khay nô Khánh geh rlău 10 rkeh prăk.

Tă nĕ mô ngai, ntŭk nkra njêng tăch rgâl ndrôk du nar bah rnăk nô Bá Hữu Nhi dôl dŭt mô ru đah nău siăt poăch n’hanh ih, nchrăp wơt ntŭk tăch Tết Nguyên đán êp tât. Nô mpôn, ŭch an ndrôk du nar kah ri nău bôk năp lah săch poăch an mhe lăch, jêh nĕ lah trăm n’hanh ih. N’hanh khlay ngăn lah tŏng ăp đăp mpăn răk ndơ sông sa. Bôl tĭng ntil poăch ndrôk ma geh rnoh tăch êng êng, đêt ngăn 400.000 prăk/kg n’hanh âk ngăn 650.000 prăk/kg.

 Bôk năp gâp rlong ih, jêh nĕ bu tât rwăt ri gâp nkoch mbrơi mbrơi, mô ntôn dơi tăch ngăn, du nar sŏk sĭt rlău 10 mlâm bôk hôm ntop rlău 10 ký poăch tay yơn mô tŏng tăch. Aƀaơ, ƀư tay poăch nglu gay n’hao khlay ndơ bah nơm hao.

Ta trong ƀon Bình Hòa, xă Bắc Bình, nău tâm kuăl khuh bah ăp kon se hăn tât ngih samƀŭt; ngai nai lah ăp bôk ndeh măy kay dôl kay neh nchrăp jŭr ntil bah yan puh... Lĕ rngôch jêng du păng rup uĕh đah nău rêh mhe ta ƀon Chăm aơ.

Dăch aơ, rlău ma nău geh bah nău kan tăm gu ga, ƀư ba, mât ndrôk, bê... kônh wa xă Bắc Bình hôm nti, mĭn njêng, rgâl nău mĭn “ƀư ndơ geh” an “ƀư nău ntŭk rwăt ŭch”; mbơh ƀư âk ntrong kan mât rong, ƀư ntŭk tăch ndơ.... nsĭt tay nău dơh, rgop n’hao nău geh rnăk wâl, đăp mpăn nău rêh.

Hăn ndrel đah hun hao wăng sa, kônh wa nuĭh Chăm hôm mât ndrăy n’hanh mât uĕh ăp nău khlay văn hóa way ơm, nău way uĕh bah rnoi mpôl nơm, tă bah nău mât ndrăy ăp drăp ndơ yău (đền Pô Patao At, đền Pô Nit, tât PôKlaong Kasait...), mât lễ hội way ơm (Katê, Ramưwan, Kija Negar...), mât nău kan I ty (cheh tanh, mon uk), kho ao... N’hanh hăn ndrel văn hóa đah hun hao pâl nđaih nsum mpôl, văn hóa jêng nâp nâl an nău rêh n’hanh wăng sa ta ntŭk. Wa Hắc Văn Quang Huy, Kruanh jrô kan Wăng sa xă Bắc Bình, n’gor Lâm Đồng, an gĭt, ƀon lan dăn đă tay n’hao prêh lễ hội Katê ta đền Pô Nit. Nkre nsrôih mbơh ƀư tĭng nău nchrăp ƀư Mât ndrăy n’hanh hun hao nău kan mon uk way ơm bah nuĭh Chăm.

Đah lĕ nău kan ƀon lan, mpôl hên lĕ nkoch trêng gay ăp nghệ nhân dơi wât nău khlay bah nău mât ndrăy n’hanh mât uĕh nău kan bah wa che n’glơi an. Nău kan aơ mô knŭng êng lah du nău kan gay mkra nău kan pah ma hôm geh nău uĕh văn hóa bah nsum mpôl rnoi mpôl đêt. Tĭng bôk nău rgop an tâm nchră bah n’gor ri ƀon lan dăn đă du đêt ntil ndơ, ndơ ƀư an dăp rgum nsum, dăp rgum dŏng neh tât năm 2030, nchrŏng tât năm 2050 n’hanh lĕ dơi n’gor uănh an. Mpôl hên lĕ dăn đă dăp rgum ndâk njêng ntŭk ntŭk mpla nsơ ndơ geh mon uk Chăm tâm rgop đah mpơl kỹ thuật ƀư uk n’hanh nău mpât mprơ Chăm.

Xă Bắc Bình, n’gor Lâm Đồng geh bơi 19.000 nuĭh, geh bơi 37% rnoh nuĭh. Mpeh nkual ƀon lan nuĭh Chăm xă Bắc Bình, n’gor Lâm Đồng, ach o, rluk mâl lĕ ntrôl rŭch ngăn ngên, ndơn tâm nĕ lah rup ndah bah du nkual thôn ƀon mhe, sâm geh đah ăp nău rgâl lĕ rngôch muh măt mpeh nău rêh wăng sa, rêh jêng. Nĕ lah nău an saơ nău ndrel soan nuih n’hâm n’hanh nsrôih hao bah kônh wa gay ndơ̆ ƀon chăm hun hao nâp nâl ndrel ƀon tơm neh dak.

 

 

 

VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC