VOV4.Mnông: Ăp năm, nu^h pah kan ta lam ntur neh ndrel kahg^t nar an nu^h pah kan nar 1-5. ta Việt Nam, aơ lah nar ma ăp nu^h [on lan ăp nu^h dơi geh rlu rlău, pâl rlưn ma mô geh pah kan. Nar kahg^t an nu^h pah kan 1-5 ta dak he ăp năm, mô dơn lah ryơk rnê nkah tay nău ueh, nău khlay bâh nar an nu^h pah kan lam ntur neh, ndâk nsơm n’hanh hun hao nău tâm rnglăp lam ntur neh, ma hôm nha lah rơh gay ma nkah tay nău khlăy n’hanh nău way ơm bâh rơh nu^h kan Việt Nam.

Nar Quốc tế Lao động 1/5 ntơm bah trong leo rdâng lơh bah công nhân Mỹ, jêng nar nkah ndray n’hanh nar dâk bah mpôl công nhân lam ntu\r neh n’hanh bah nu^h kan lam ntu\r neh.

            Nar 1/5/1886, tă bah nău u\ch geh bah nu^h công nhân mô u\ch an du trong ăp to\ng, mpôl công nhân lam dak Mỹ le\ râng rlu kan gay mpet đă nu^h tơm do\ng u\ch t^ng nău dăn đă bah he. Lor bôk năp lah rơh rlu kan ta nkual [on têh Chicago. Nklăp 40.000 nu^h mô hăn tât nhih máy. Khân păng [ư ntroh hăn, [ư ru\ng răng đah nău ntroh lah “Ntơm bah nar aơ mô geh du hê nu^h kan [ư rlău 8 mông du nar! Ân t^ng [ư 8 mông pah kan, 8 mông rlu rlău, 8 mông pâl rlưn!”

            Ta Đại hội njêng Quốc tế II tă bah Ph.Ăng-ghen rđău kan rgum họp nar 14-7-1889, nu^h ntơh măt bah mpôl công nhân uănh an do\ng Nghị quyết so\k nar 1-5 ăp năm [ư nar tâm rnglăp rdâng lơh bah mpôl mô geh drăp ndơ lam ntu\r neh.

            T^ng [ư Nghị quyết dja, năm 1890 lor bôk năp nar Quốc tế lao động 1-5 dơi [ư têh lam ntu\r neh.

            Ntil nkao nt^t bah nar dja lah kao Linh lan. Nar 1/5/1891, du rơh [ư ru\ng răng bah công nhân geh ta mpeh bah lơ dak Pháp. 10 nu^h geh pănh kh^t, tâm nê geh Marie Blindeau, nsoh ta săk he du blah kho ao n’glang buk. Gay nkah, nu^h Pháp so\k kao Linh lan, ntil kao jê| n’glang, [ô kah, dang lor bôk năp bah khay prăm [ư ndơ nt^t bah nar 1/5.

Ta Việt Nam, lôch rnôk Đảng cộng sản Đông Dương ntoh luh 1930, mpôl nu^h pah kan Việt Nam so\k nar 1-5 lah nar tâm rnglăp rdâng đah nău nơm bâh nơm. Rơh tâm rdâng aơ ta nar 1-5-1930 lah du nău khlay bâh rơh kan cách mạng 1930-1931, bâh nkuăl [on têh tât nkual njônh ngai, bâh Bắc tât Nam âk ntu\k yông cờ đảng, [ư rơh mit tinh, ua\nh hăn nsong, rơh bôk năp đah nău leo kan bâh Đảng n’hanh nt^m leo bâh rơh rgo\ jă\ bâh công hội, nu^h pah kan he [ư rlăng kahg^t nar an nu^h pah kan lam ntur neh 1-5 dăn geh nău dơi, mpơl nău tâm rnglăp đah nu^h pah kan lam ntur neh.

            Nar 1/5/1938 du rơh [ư rlăng têh geh rbăn nu^h le\ tât râng ta nkual Đấu Xảo , Hà Nội, đah nău tât râng bâh 25 n’gâng kan, mpôl kan, ăp nu^h kan in, [on lan kan lo\ mir, bu ur, nu^h âk năm deh, nu^h nchih văn, nchih báo… aơ lah rơh tâm mâp du\t têh ta rơh rgo\ jă [on lan [ư tơm (1936-1939), yor đảng cộng sản Việt Nam leo kan.păng mpơl du njoat hăn du\t khlăy mpeh nghệ thuật leo kan n’hanh nu^h leo kan cách mạng bâh đảng he.

            Bâh năm 1945 tât a[aơ, aơ lah nar ma ăp nu^h [on lan ăp nu^h geh rlu rlău, pâl rlưn, mô di lah nău kan n’hanh a[aơ nu^h pah kan, mpôl kan mô geh pah kan ma hôm nha geh dơn prăk khay đo\ng. nar 1-5 le\ jêng nar tâm mâp têh bâh [on lan Việt Nam, nar rnê soan dăng bâh mpôl pah kan n’hanh [on lan pah kan, nsrôih rdâk njêng dơi chủ nghĩa xã hội gay ma mât nâp ngih dak Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

            Nkre lah, ne\ lah nar rnê nău tâm rnglăp tâm kơl đah mpôl pah kan n’hanh [on lan pah kan lam ntur neh, ndrel tâm rdâng an nău dơi bâh đăp mpăn, ueh lăng, nsrôih rdâk njêng ntu\k rêh jêng, ma kruanh Hồ Chí Minh le\ nsrôih bun dăp.

Bâh năm 2011, ta rơh kahg^t 125 năm nar lam ntur neh pah kan, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam le\ rgo\ jă “khay nu^h kan”, n’hanh bâh ne\ tât a[aơ jêng nău bên way bâh Việt Nam. “Khay nu^h kan” geh [ư bâh nar 1-5 tât 31/5 ngăn lah nar tâm mâp bâh [on lan. Nu^h kan, mpôl kan, ntrôl dăng ăp nău pah kan tâm rlong ro\ng dak, nkre lah leo [ư ăp nău kan mât kơl nău rêh, nău dơi, nău geh nsum tâm di bâh nu^h pah kan.

Nu^h rblang: Thị Đoắt+Điểu Thân