VOV4.M’nông: Jêh 9 khay Radio Việt Nam ndrel ntu\k kan báo chí mbơh nkoch mpeh ă nau jêr jo\t bah nu\ih [on lan tâm [on “5 mô” klơ yôk Cheng Leng, n’gâng kan ndrel ăp rmtôt bah n’gor Gia Lai ho\ ntơm ntrơn nu\ih [on lan jur ỵô. Ntu\k gu\ mhe ueh lơn rđil đah nkuăl rđu\ng bri Cheng Leng yor geh to\ng trong hăn, ngih nti, ngih dak si, đăp mpăn nu\ih [on lan geh mât chăm dak si, kon se geh hăn nti. Yơn lah, nkô| nau bah kơi bah nau kan aơ-pă rgum to\ng neh tuch tăm ân kon wa mât êng nau rêh hôm lah nau jêr ân geh rklaih ngăn.

Plei Hek, Xã Chư A Thai, nkuăl Phú Thiện, n’gor Gia Lai ăp nar aơ geh âk ngăn ngăn nu\ih, rnôk ma dôl vơt ăp rnăk vâl tă bah klơ yôk Cheng leng jur gu\ mhe. Ăp ngih kđar ơm klơ yôk geh doh lơi, jêh ri ntrơn jur tă bah trong bri bơi tât 5km, jêh nê geh ndâk tâm neh lâng ueh bah du\t [on. Di\ng le\ nau kan jâk rgăng aơ geh ăp tahen bah N’gâng kan tahen n’gor Gia Lai kơl an [ư.

Nô NA Bhing, ho\ geh âk năm rêh klơ yôk Cheng Leng ân gi\t, ta ntu\k gu\ mhe, rnăk nô geh pă neh gu\, hộ khẩu, [ư lak kal ndrel ueh ngăn lah kon bah nô, rnôk ma khân păng geh hăn nti:

  "4 nu\ih kon, 3 bu klô, ngoai bu ur, bah năp nơh gu\ klơ yôk Cheng Leng ê mâp geh hăn nti ôh, a[aơ jur gu\ ta aơ ri geh hăn nti hôm. Kon gâp hăn nti ri bu bu kơl an, ndeh cho, săm [u\t, kho ao, bu kơl ân ngăn, gâp rhơn ngăn. Kon gâp nar aơ lagh Bơ\ ơi gâp uch hăn nti ngăn, saơ oh nô khân păng hăn nti ri gâp rhơn ngăn”.

Kơt rnăk nô Nay Bhing, 13 rnăk êng gu\ tă bah jo\ klơ yôk Cheng Leng ho\ ndrel dôl geh ntrơn tât ntu\k mhe Plei Hek đah nau kơl an bah n’gâng kan tâm n’gor. Ta [on mhe, du rnăk geh pă 600 m2 neh gu\, geh pă săm [u\t kơp dơn do\ng neh, nkra lak lak, nkra hộ khẩu. Ndrel đah ăp nau geh mpeh điện, trong hăn, dak si, nklăp 20 kon se tâm ntơm 7 tât 15 năm, kơt lah mô geh play săm [u\t da dê, ko\ geh pă hăn nti tâm ngih săm [u\t Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Nay Der, ta xã Chư A Thai. Nai Hoàng Minh Thái, Hiệu trưởng ngih săm [u\t ân gi\t, nkô| nau bah năp măt, lah kơl kon se blau nchih, geh rhơn ti\ng nau ueh bah kon se:

‘Mpeh nau răk rong kon se tâm ngih săm [u\t ri hên năl aơ lah nau kan geh nau jêr đo\ng yor ăp kon se mô geh tă nti ăp jrâu mẫu giáo, tă bah jê| ê geh gi\t tât nau rêh bah dih, yor ri ma jur ta aơ kon se geh âk nau mô gi\t, geh kon se prêng ngăn, jêr ngăn tâm rnglăp nau ma băl nti tâm ngih săm [u\t, Yor ri ma ngih săm [u\t ko\ ndâk bôk nau kan êng ân ăp oh, nkre nti\m nti, [ư ân kon se pâl m’ak, tâm rnglăp ma băl êng êng”.

Nau rhơn ngăn đah kon se lo\ lah nau rvê bah nu\ih têh. Ăp nu\ih [on lan ta Cheng Leng ntrơn [on hôm ê tâm ban. Yor ba kơi ăp nau ueh bah năp măt ri hôm ơm nau tơm nê lah nau răk rêh ê geh rklaih. Ho\ rêh jo\ năm klơ yôk Cheng Leng, wa Ksor Kair, ân gi\t, si\t [on mhe ê geh pă neh tuch tăm yor ri ma păng hôm hao yôk Cheng leng [ư mir. Nklăp 4-5 km tă bah ntu\k gu\ mhe tât bah mir ri ngai đo\ng, hăn jâng ri roh bar pe mông, kan [ư pah kan, tuch tăm hôm mâp âk nau jêr:

‘Bah năp nơh, ta yôk ri jêr ngăn, điện, dak mô geh, lah u\ch hăn ngih dak si, ntu\k rvăt ndơ ri ngai ngăn, yor ri ma jêr ngăn. A[aơ, ntrơn jur ta aơ nkre geh điện, dak, ngih săm [ut, ntu\k tăch ndơ ko\ nơih đo\ng đah kônh wa yor ri ma kônh wa rhơn ngăn”.

Gu\ âm ê geh nsum đah nau đăp mpăn ko\ lah nau rvê ngăn bah n’gâng kan tâm dâng. Wa Phùng Trung Toàn, Kruanh UBND xã Chư A Thai, ân gi\t, nu\ih [on lan ChengLeng bah năp nơh rêh tâm jâng yôk. Yor mô geh neh tuch tăm ma bu ho\ joi trong hao klơ yôk rêh, đah neh mir geh muih tă bah bri rchăng sial. A[aơ tât ntu\k gu\ mhe, ăp neh aơ geh bonh gay tăm tay bri. Nau jêr nê lah mô geh neh, mô geh kan pah, mô geh prăk ê dơi rklaih ri jêng nau jêr, mô geh nau dơi rklaih bah xã:

‘A[aơ, xã ri mô hôm neh gay ma ân kônh wa tay yor ri ma ntrơn kônh wa si\t ta aơ ri ko\ jêr jo\t ngăn. U\ch lah n’gâng kan ba lơ kơl an, kơl kônh wa ân geh neh tuch tăm”.

Ăp n’gâng kan tâm n’gor Gai Lai ntrơn [on lan Cheng Leng jur yôk, kơl kônh wa geh nau rêh ueh lăng lơn, rnơm geh đăp mpăn mpeh dak si, nti\m nti, trong hăn. Yơn lah, neh tuch tăm, lơn lah nau kan geh kônh wa gu\ kâp âk lơn. Rklaih geh nau kan aơ, nsôih ntrơn [on lan Cheng Leng mư geh nau dơi, kơl kônh wa ăp rnăk geh nau rêh đăp mpăn lơn./.

Nu\ih rblang: H’Thi