VOV4.Mnông - Ăp ntrong kan rgop ndrel nkra njêng n’hanh ton rwa\t ndơ lo\ mir đah nu\ih [on lan n’hanh doanh nghiệp ta Đà Lạt-Lâm Đồng le\ [ư an saơ nău geh bah nơm tâm hun hao nkra njêng, n’hao khlay wa\ng sa n’hanh ndơ moh êng, kơl [on lan rklaih nkra nu nău “săk geh ndơ mô khlay”, ntu\k tăch mô ring n’hanh nău geh mô đăp mpăn. Ndr^ yơn, nău ôp n’gluh an lah ndơ lơh tât a[aơ hôm e jê| đêt, [on lan gu\ bah dih n’hanh mô u\ch râng, dơn u\ch trong tuch tăm way ơm geh âk nău mâp ?.
Mô ru nchrai mbuh mir jêng ăp mbôr jêt gay ndăn tăm an yan biăp xà lách tâm nar, wa Nguyễn Viết Bột, du hê bu ranh ta phường 7, nkual [on têh Đà Lạt rngot nkoch, na nao 2 yan biăp mhe rlău rnăk wâl roh hô ngăn. Yan bah năp ri geh bu tuh [ư kh^t le\, yan bah kơi an tăch ndal đah rnoh khlay kơt an dơm. Bôl geh jo\ rlău 40 năm tăm biăp ta ntu\k aơ, yơn đah wa Bột, tâm du yan biăp a[aơ lah du nău nkol:
Mô r^ng tâm ban ngăn, kơt pâl in jin, lap mô lap, kơt rơh bah năp bah gâp mât chăm ueh, têh jêng lor, hôm rnăk bah meng aơ khân pơng mât chăm mô ueh lơn ri khân pơng lo\ khlay. Hâp mâp thuk ma khân pơng lo\ mâp khlay lơn. Gâp [ư m’hâm an pơng ueh ri dơi, hôm rgâl rnoh khlay, moh ntil tăm âk moh ntil tăm đêt ri mô g^t.
Bôl wât ngăn nău tăm biăp kơt pâl in jin, yơn mô âk nu\ih [on lan ta Đà Lạt u\ch đah nău tâm rgop đah doanh nghiệp.
T^ng wa Hoàng Khánh, Kruanh Hội nông dân phường 8, nkual [on têh Đà Lạt (Lâm Đồng), nău ơm doanh nghiệp n’hanh [on lan jêr joi geh nău ngơi nsum yor nu\ih tâm rnoh khân pơng u\ch ntrôl nău khuch an kan ndrel, mô so\ng tâm pă n’ăp jêr jo\t n’hanh n’ăp nău geh. Yơn lah, nkô| nău khlay lah yor bên dah u\ch, geh dah ro\ng bah nu\ih [on lan jêr to\ng nău dơi an nkra njêng luh ndơ geh ueh kah âk t^ng ăp sam [u\t nchăm rwa\t ndơ.
Nău tâm rgop đah [on lan [ư lo\ mir n’hanh ăp doanh nghiệp ta n’gor ri a[aơ mâp âk jêr jo\t, du gưl yor doanh nghiệp rnôk ton rwa\t ndơ ri mô u\ch [ư t^ng di tâm ton, du gưl yor kônh wa rnôk khlay ri mô an ndơ ma tăch luh bah dih. Nău êng, [on lan mô to\ng prăk gay ntuh kơl, mô to’ng ndơ [ư di ueh kah t^ng doanh nghiệp đă. Yor nê khân pơng nkra njêng t^ng trong way ơm n’hanh [ư t^ng yan.
Wa Trần Huy Đường, Kruanh công ty TNHH LangBiang Farm Đà Lạt an lah, a[aơ le\ geh du\t âk trong kơl an ân nkra njêng lo\ mir công nghệ mhe, ntu\k tăch rwa\t le\ pơk hvi n’hanh geh ndơ têh. Yơn lah, nău khlay gay ăp nău tâm rgop dơi pơk hvi n’hanh lôch ueh lah tơm prăk ntuh kơl a[aơ mô ho\ dơi joi luh. Yor tâm rgop tuch tăm lo\ mir an r[o\ng tât ndoh ndơ ueh kah âk, an ntuh kơl ueh đah rnoh prăk du\t âk. Nău aơ rlău soan bah âk nu\ih [on lan n’hanh doanh nghiệp [ư lo\ mir.
Công nghệ mpôl hên dơi dja\t, pah kan mpôl hên dơi nt^m nti yơn an geh ntuh kơl n’hanh ntuh kơl di ri mơ dơi geh luh ndơ ueh kah. Yor lah mô ntuh kơl di ri mbra hôm e rwa\ch kơt kăl e, hôm e lah ăp ndơ tăch geh jêt chrai.
Lâm Đồng a[aơ geh 125 trong tâm rgop nkra njêng tâm lo\ mir, đah tât râng bah 80 doanh nghiệp, 80 HTX n’hanh 13. 3000 rnăk [on lan, tâm ne\ geh 68 trong tâm rgop nkra njêng geh ăp rmôt tâm dak n’hanh dak bah dih kơp dơn ueh kah. Bôl ăp ndơ lo\ mor tăch tă bah tâm ton rgop nsum le\ dơi geh ăp ntu\k tăch têh, n’hao nsing nơm ndơ, đăp mpăn săk rnglăy wa\ng sa rnôk hao khlay đêt ngăn 20% nkôp đah [ư lo\ mir dah u\ch, yơn tât a[aơ nău tâm rgop nkra njêng ăp ndơ lo\ mir bah Đà Lạt-Lâm Đồng hôm e geh đêt. Nanê|, ndơ chè nku\r rih tăch tă bah tâm rgop knu\ng geh 17% ding le\ rnoh ndơ, cà phê 10%, biăp-bum-play rlău 8%, nkao koh n’ging 1,7% n’hanh play ăp ntil tăch tă bah tâm rgop knu\ng geh 2,7% ding le\ rnoh ndơ.
Wa Phạm S, Groi kruanh UBND n’gor Lâm Đồng an lah, nău jêr trong tâm rgop nkra njêng n’hanh tăch ndơ lo\ mir mô knu\ng [ư ntu\k tăch ndơ lo\ mir mô đăp mpăn, nău geh bah [on lan đêt ma hôm nta an nu nău mplư rlăm tăch rgâl, nklah ndơ bah Đà Lạt-Lâm Đồng. Yor r^, n’gor dôl n’hao ntop kơl ăp ntrong kan tâm rgop, pơk hvi ntu\k tăch tâm dak n’hanh tăch n’gluh dak bah dih.
Joi geh 5 tât 10% tâm nkra njêng lo\ mir jêr ngăn yơn knu\ng tâm rgop nkra njêng lah he mbra dơi geh. Yor nê, n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on ndrel ăp nău kan dơi kan, ăp ntu\k an nt^m rđau tay gay tâm rgop tâm năm tât an tâm di. Nsrôih biăp bum tâm rgop geh rlău 20%, cà phê tâm rgop hao 30%, chè tâm rgop geh 30%, n’hanh nkao bah 1,7% tâm rgop hao 10%.
Gay n’hao săk rnglăy nkra njêng n’hanh ueh kah ndơ lo\ mir kan ndrel, tâm rgop nkra njêng n’hanh tăch ndơ lo\ mir. Rnôk geh nău kơl aơ dơi [ư pơk hvi, ntop đah nău nsrôih bah ăp nău kan dơi kan, mpo\ng ăp mpêr n’gar, wa\k kol ntrôl ăp nău tâm rgop nkra njêng n’hanh tăch ndơ lo\ mir bah Đà Lạt-Lâm Đồng mbra dơi mkra lôch, ndơ\ nkra njêng lo\ mir công nghệ mhe bah n’gor aơ hun hao têh dăng lơn.
Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja
Viết bình luận