VOV4.M’nông: Wa Y Bhiông Niê (Ama H’Loan) ta [on Ako Dhông, Phường Tân Lợi, nkuăl [on têh Buon Ma Thuột, n’gor Dak Lak ân gi\t, rnăk vâl ho\ nchrăp vơt tết năm mhe tă bah a[aơ nklăp du khay, ăp nu\ih ăp nau kan, tă bah n’gon ndrănh ân tât joi long gay ma têm gay gâm bánh chưng măng 30 tết.

‘Ntơm bah dăch têt, geh phe m’êt, ndrănh yăng ho\ geh nchrăp lor tă bah ơm. Jêh ri di\ng nam, tuh xanh, mlu\ng kât, n’ha prit ndrel ăp ntil ndơ gay ma nklâm nkra êng êng ko\ geh nchrăp lor bah a[aơ nklăp 5-6 nar hom. Gâp jao nau kan ân ăp nu\ih tâm ngih, du hê du nau kan, nu\ih hăn koh nglu\ng, nu\ih rvăt phe m’êt, rvăt tuh ndrel nchrăp ăp ntil gay ma ndrel gâm bánh chưng tâm măng năm mhe”.

            Kônh wa thôn Bình Lợi, xã Cư M’lan, nkuâl Ea Súp, n’gor Dak Lak dôl [ư lôch jêh ăp nău kan n’gle\ du\t bah năm ơm gay mbah rhơn năm mhe. Năm rlău aơ, tă bah ăp nău mô ue\h bah tôk nar, tuch tăm mô ju\r geh, bol ma nău rêh hôm âk jêr jo\t, yơn kônh wa rvăt năp ăp ndơ do\ng khlay gay wơt Tết nkre răm m[ak nkre mpêt nkrem đo\ng. wa Bế Văn Long , Bí thư chi bộ thôn Bình Lợi an g^t:

            “Ntơm bah nar 22 let lơ, kônh wa hăn kan ngai s^t rvăt năp ndơ Tết, bánh kẹo lôch nê ndơ do\ng tâm jay. Ntơm bah nar ngoăy [ư nău way ôp brah, ăp ndơ sa ri nt^t kơt djăr gâm ri mô dơi lah mô geh, lôch nê bánh chưng, [ư nem, chả…”./.

Rnăn wa Ksor Glơi (rnoi Jarai, ta Plei Jut 1, Xã Ia Dêr, nkuăl Ia Grai, n’gor Gia Lai), dôl nsôih rgum nau kan lo\ mir, nchrăp ndrănh yăng gay ma ngêt tết:

‘Ăp nu\ih tâm rnăk vâl rep ngih vâl gay ma vơt oh nô, kônh wa tă bah ngai si\t sa têt năm mhe. Di rnôk aơ ri mra tâm nkoch bri, tâm mbơh nau pah kan jan sa, nkra ngih mhe, ndâk nau rêh mhe. Gâp ko\ hăn rhơn năm mhe tât ăp rnăk tâm [on, u\ch ân pah kan jan sa ueh, bonh đă tâm nau rêh, mhâm [ư rgâl nau pah kan jan sa gay geh nau rêh ueh lơn, [ư ti\ng nau kan mhe tâm nau kan tăm cà phê, mât chăm ba, rong mpa. Tâm âk nar aơ, le\ ma  rnăk vâl rgum rep ngih vâl, nchrăp nklâm [anh, n’ha nklâm [anh ndrel ndrănh yăng, vơt băl mpôl tât khâl, ryơk u\ch ăp nau ueh lăng tâm năm mhe, năm ơm lo\ rlau, năm mhe tât ri ăp nu\ih lăng săk jăn, mro geh nau đăp mpăn”.

            Ta [on tơm bah nu^h dăng janh Nơ Trang Lơng, kônh wa Bunong ta [on Bu Nơr, xã Quảng Tâm, nkuâl n’har bri Tuy Đức, n’gor Dak Nông dôl mô ru nchrăp tết đo\ng. wa Điểu Vinh, kruanh [on lan g^t, nơm geh rêh tâm rlu\ đah ăp rnoi nu^h oh nô jêng kônh wa tâm kơt nti nsum mpeh nău tă ơm g^t tuch tăm, mât ue\h nuih n’hâm tâm rnglăp rdâk njêng nău rêh hơm răm:

            Nar tết way ơm, nu^h Bunong mpôl hên nkra ue\h tay nhih jay, mpôih kuaih mpr^p grep, rvăt năp kho ao mhe an oh kon, rvăt bánh, kẹo, nklâm bánh tét gay wơt năm mhe, rnăk wâl njôm wa\r u\ch ro\ng nău rêh năm mhe geh hao lơn. Ta [on Bu Nơr mpôl hên, nơm geh oh nô nu^h yăn lăp ta aơ gu\ rêh, oh nô Bunong kơt nti trong wa\ng sa đăp mpăn bah khân păng đo\ng. Ntơm nơh, kônh wa dơn g^t lăp tâm bri tôch, biăp pâk [ăng, joi do prit sa rlău nar dơm, mô geh wa\ng sa đăp mpăn. A[aơ ri mpôl hên geh wa\ng sa bah tơm cà phê, tiêu…nău rêh bah kônh wa a[aơ mbơm oi lơn rđ^l đah ntơm nơh.

Thôn Dà K’Nàng, xã Dà K’Nàng, nkuăl Dam Rong, n’gor Lâm Đồng, kônh wa rnoi K’ho Cil ko\ rep ngih vâl, rvăt năp ndơ sa, dak ngêt nchrăp to\ng nau dơi gay rhơn vơt năm mhe. Wa Kon Sơ Ha Tây, Kruanh Thôn Dà K’Nàng ân gi\t, geh n’gâng kan kơl an, kônh wa ho\ geh nau rêh đăp mpăn:

‘Bol ma năm aơ bri mih nar mô lăng ueh, khuch ngăn tât nau geh jêng bah kônh wa, yơn mô geh yor nau nê ma kônh wa mô rhơn sa tết vay ơm bah neh dak. Thôn Dà K’Nàng kônh wa ho\ rgâl nau mi\n, nau kan, ngăn lah rơh mom bah thôn aơ geh âk nu\ih blau ngăn tâm xã, yor ri ho\ rgop du gưl tâm nau hun hao văng sa bah nkuăl. Kônh wa a[aơ nsôih tâm rlong pah kan jan sa, mât rnă njrăng thôn [on”.

Nchrăp wơt năm mhe Kỷ Hợi, n’gâng kan xã Đăk Hring (nkuâl Đăk Hà, n’gor Kon Tum) le\ t^ng [ư trong nchrăp mât chăm Tết an kônh wa ăp to\ng, gay ăp rnăk dơi wơt năm mhe ăp to\ng răm m[ak đo\ng. wa Y Nông- Groi kruanh UBND xã Đăk Hring, an g^t: năm rlău aơ, xã geh nău hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h di ma nkoch, đah r^ng geh t^ng bôk nu^h tât 28 rkeh prăk. Săk tam dak si, g^t blău nt^m nti nar lơn ma dơi n’hao prêh; nô nău rnă njrăng chính trị dơi mât nâp:

            “Xã Đăk Hring le\ rdâk njêng trong nchrăp an ăp thôn nchrăp wơt Tết, [ư “Nar rgum nklâm bánh chưng ư\r” an kônh wa. Le\ rngôch ăp rnăk gu\ rêh ta ăp thôn, mô dơn rnăk ach o, ma ăp du rnăk dơn geh nklâm bánh chưng da dê đo\ng (tâm ban đah rnoh khlay 100 rbăn prăk). Xã uănh khlay [ư wơt năm mhe rhơn Tết an kônh wa ăp thôn du\t jêr jo\t. êng phe kơl ji ngot ăp năm geh da dê, xã ntop kơl ăp rnăk ach o 500 rbăn prăk, đah rnăk dăch kêng ach o ri 250 rbăn prăk gay rvăt năp bánh kẹo an rnăk wâl, đăp mpăn mô an rnăk I geh ji ngot tâm ăp nar Tết, ăp rnăk dơi wơt năm mhe sa Tết rhơn m[ak đăp mpăn đo\ng”.

Kon Gang lah xã jêr jo\t ngăn bah nkuăl Đăk Đoa, n’gor Gia Lai. Xã geh rlau 80% lah nu\ih Banar, rnoh rnăk ach o geh tât 45%. Wa Lenh, Groi Kruanh UBMTTQ Việt Nam xã Kon Gang, ân gi\t, tâm rơh tết aơ, xã ho\ [ư nau kơp gay geh nau kơl an ân năn ân ăp rnăk ach o geh nau dơi sa tết rhơn năm mhe:

‘ Geh nau kơl an bah Đảng ủy, ăp năm xã ko\ [ư hăn ôp khala ndrel pă ndơ ân kônh wa, ngăn lah rnăk jêr jo\t, ach o. Du rnăk ndơn đê| ngăn lah du chai dak măm, du nklâm bột ngọt, boh sa. Xã Kon Gang geh rlau 80% lah rnoi Bâhnr hôm e lah rnoi yoăn ndrel du [on Dâp lah rnoi Jarai. Di rơh tât năm mhe, gâp dăn rhơn tât kônh wa dăch ngai n’hâm soan lăng ngăch, pah kan jăp blau, ăp ngih hun hao, jut n’huch ach o nâp nâl.

Xã N’Thol Hạ, nkuâl Đức Trọng (Lâm Đồng) geh rlău 1.900 rnăk, 8000 nu^h, lơn âk lah nu^h K’ho. Nơm geh rgâl âk mpeh nău m^n tâm trong m^n, trong kan, ntop đah nău mât uănh ntuh kơl, ntop kơl mpeh ăp ntil  bah Đảng n’hanh Ngih dak, nău rêh wa\ng sa bah nu^h [on lan ta aơ le\ geh njoat hun hao têh. Lam xã ho\ geh bơi 400 ha neh tuch tăm t^ng trong r[o\ng công nghệ mhe. Năm rlău aơ, r^ng rnoh khlay ndơ tuch tăm bah xã N’Thol Hạ le\ tât 153 rkeh prăk/ha, r^ng geh t^ng bôk nu^h tât 47 rkeh prăk. T^ng wa K’Sói, Kruanh UBND xã N’Thol Hạ, bol ma nău rêh wa\ng sa bah nu^h [on lan ta ntu\k le\ geh hao oi yơn lam xã hôm 55 rnăk ach o đo\ng. n’gâng kan ta ntu\k le\ rgo\ jă âk ntu\k kan ntop kơl prăk n’hanh ăp ndơ do\ng sa khlay đăp mpăn le\ rngôch ăp rnăk geh sa tết ăp to\ng hơm răm:

            “Rnoh rnăk ach o ji ngot lah kônh wa rnoi mpôl đê| bah xã N’Thôl Hạ tâm ăp năm rlău aơ le\ hu\ch du\t âk, rlău ma ntop kơl ăp năm bah Ngih dak, gưl uỷ ri n’gâng kan ta ntu\k le\ rgo\ jă ăp nu^h lo\ng nuih n’hâm, ăp nhih pah kan doanh nghiệp tâm dak, n’gor, nkuâl ntop kơl gay nu^h [on lan geh ndơ ma wơt tết răm m[ak. Kalơ nuih n’hâm lah mô an geh du rnăk, lơn lah đah ăp rnăk kônh wa rnoi mpôl đê| ach o mô to\ng sa, đăp mpăn khân păng dơi rhơn năm mhe, wơt tết”.

Thuận An lah xã nkuăl n’har bri bah nkuăl Dak Mil, n’gor Dak Nông. Ăp nar êp têt, ndrel nau kơl an bah Đảng ndrel Ngih dak pă nklâm ndơ ân rnăk dơi kơl, gưl uỷ n’gâng kan tâm nkuăl, tahen Biên phòng ko\ [ư ôp khâl, bonh đă ăp nu\ih hôm jêr jo\t. Ăp thôn, [on ko\ geh kơl an prăk gay vơt tâm măng năm mhe, pơk jêng nau rhơn vơt năm mhe geh âk nau dơi mhe. Wa Y Bling Jing, Bí thư chi bộ [on Bu Dak, xã Thuận An, ân gi\t, măng vơt năm mhe, kônh wa rgum tâm ngih r[u\n [on gay su\nh u\nh, njroh mprơ, tur chi\ng, vơt năm mhe Kỷ Hợi:

“ Geh nau kơl an bah Đảng ndrel Ngih dak, [on hên ho\ hun hao lơn rđil bah năp nơh âk ngăn. Gâp lah Bí thư chi bộ ri mro leo lor gay ma [ư. Aơ rnoh trong hăn, trong điện to\ng ăp. ĂP nar lễ têh ngăn lah tết vay ơm ri kônh wa rhơn ngă., Kônh wa rgum tâm ngih nsum r[u\n gay ma njroh mprơ, tur chi\ng, mprơ nau mprơ bah ơm nơm gay vơt tết năm mhe ueh lăng. U|ch năm mhe kônh wa pah kan jan sa hun hao lơn”.

            Bôk nău kan rdâk njêng [on lan mhe le\ kơl âk [on lan, âk xã bah Tây Nguyên geh ăp nău rgâl di ma nkoch mpeh ntu\k ntô ntung trong tâm ban kơt nău m^n tuch tăm mât rong đo\ng. nô Vi, [on Plei Brêp, xã Đăk Djrăng, nkuâl Mang Yang, n’gor Gia Lai, an g^t, tâm năm mhe, kônh wa mbra nsrôih wa\ng sa, tuch tăm mât rong n’hanh tâm rnglăp gay rdâk njêng thôn [on nar lơn ma hun hao:

            “Dơi geh nău mât uănh bah Ngih dak, n’gâng kan ntuh kơl an xã Đak Djrăng rdâk njêng [on lan mhe, trong hăn mbluh tât thôn, [on, tâm [on le\ geh trong bê tông, [ư jay văn hoá rgum [on du\t ue\h, nău rêh bah kônh wa he đăp mpăn lơn. Gâp saơ [on lan he rgâl du\t âk. Năm mhe kônh wa he nsrôih wa\ng sa, tâm rnglăp an ue\h gay nău rêh dơi ăp to\ng hơm răm lơn. Tết tât kônh wa rhơn wơt năm mhe. Dơi n’gâng kan ta ntu\k uănh khlay ntop kơl, [on [ư wơt tết nsum ta jay văn hoá n’hanh ăp rnăk [ư sa tết răm m[ak đo\ng. năm mhe dăn an kônh wa ăp ntu\k lam neh dak n’hâm soan ngăch lăng dăng soih, wa\ng sa hun hao./.

Nu^h răk rblang: Điểu Thân n’hanh H’Thi