VOV4.M’nông: Ơi kônh wa n’hanh băl mpôl! N’glôch le\ du năm âk nău nsrôih klaih rlău jêr jo\t tă bah trôk nar lơh, ăp nar rlău aơ, kônh wa ăp rnoi nu^h Tây Nguyên dôl rhơn nđơr wơt Tết.

            Tâm ăp nar kêng du\t năm 2016, weh khâl thôn Têa Djê Krâm, xã Dak Rơnga, ngai đah nkuâl Đak Tô, n’gor Kon Tum, nklăp 15 cây số, mbra saơ nău kan khuh n’gôr du\t ndăn ngăch ta aơ. T^ng mpôl druh ndăm bu ur bu klô hăn ndeh honda, ndeh công nông luh mir bah klêh ăp cà phê le\ du\m ta n’ging, rôk tay bum nha hôm n’hơt ta mir…gay ngăch nchrăp wơt tết năm mhe. Năm rlău aơ, nơm geh ăp trong kơl ntuh kơl hun hao mpeh tuch tăm, [on lan n’hanh nsrôih nsan hao bah kônh wa, âk rnăk tâm thôn le\ geh ndơ ntêm ndơ sa, du đêt rnăk le\ geh ndơ ma xây jay gu\ têh hvi, kloh ue\h, muh măt [on lan nar lơn ma săk ntơr ue\h. rhơn yor nău rêh le\ đăp mpăn, yuh Y Liat, [on Têa Djê Krâm, nkoch mpeh nău nchrăp wơt năm mhe bah rnăk he:

             “Wơt năm mhe dja, rnăk gâp le\ nchrăp n’gon ndrănh yăng, hăn bri joi rtâk, rtônh, ntu\r bu\t, nku\r djêl, biăp êng [a [a\ tâm bri ma bu ranh way tôch sa kăl e. Rnôk gu\ ta jay ri rnăk gâp nklâm bánh tét, bánh chưng…Wơt năm mhe ri kônh wa mpôl hên ta aơ dơi thôn [ư nsum ta jay rgum [on, tâm dăn an n’hâm soan ngăch lăng nsum. Lôch rnôk le\ du thôn [ư wơt năm mhe ri ăp rnăk [ư ta jay êng bah he da dê, jă băl mpôl tât ngêt sa nsum. T^ng nău way bah kônh wa Sedang ta aơ ri rnăk, băl mpôl hăn khâl, dăn an n’hâm soan ngăch lăng dăng soih, dăn an năm mhe ăp r5năk wa\ng sa geh jêng, geh nău rêh ăp to\ng hơm răm”./.

            {on Ngai Ngó, xã Ia Hrung, nkuâl Ia Grai, n’gor Gia Lai geh le\ rngôch rnoh [on lan lah nu^h Jarai. Mât ue\h nuih n’hâm hăn lor, mpôl druh ndăm way nsrôih rgo\ jă [on lan do\ng khoa học kỹ thuật tâm pah kan jan sa, rêh ue\h chroh ue\h, mô djăt t^ng nău nsu\k nsôr têk klônh bah mpôl n’h^k djơh. Nô Ksor Lớt, Bí thư chi đoàn [on Ngai Ngó, nkoch:

            Nchrăp wơt tết âm lịch, chi đoàn mpôl hên kuaih kloh ue\h trong [on. Lah Bí thư chi đoàn, mpôl hên rgo\ jă, rgum druh ndăm sinh hoạt n’hanh lăp mpôl kan đoàn gay ndrel tâm nkah nsum wa\ng sa, rdâk njêng [on tơm. Tâm năm 2017, nău u\ch bah chi đoàn lah ndrel ăp n’gâng kan ta ntu\k rdâk njêng [on têh ue\h lơn, rgop rdâk njêng [on lan mhe. Nkre đah ăp nsum mpôl, rnăk wâl ntru\t đă druh ndăm jăp gơih pah kan jan sa, hun hao wa\ng sa, mô kơnh joi, rêh ue\h kơl rnăk wâl./.

Ta xă Trang, xă du\t jêr jo\t bah nkuăl Đak Đoa, n’gor Gia Lai, kônh wa nu\ih Bahnar dôl răm wơt rhơn năm mhe. Wa Angêl, bu ranh [on Ghe, xă Trang, an g^t, nău rêh bah nu\ih [on lan le\ ntơm đăp mpăn n’hanh hun hao, jêng năm aơ kônh wa sa tết răm rhơn lơn. Wa Angêl lah:

Nău rêh bah kônh wa [on Ghe mpôl hên nar lơ hunhao. Tết tât, le\ rngôch rnăk wâl [on Ghe mpôl hên [ư răm tết ndrel lam dak. Nkhêp di năm mhe, gâp u\ch le\ rngôch ăp rnoi mpôl đêt lam dak [ư sa tết răm m’ak, ntêm nkrem. Năm mhe mbah rhơn kônh wa dăch ngai ngăch dăng, [ư sa geh, nar lơ hao, ndâk njêng [on lan ueh lăng.

Tâm rnglăp ndrel mông nar wơt rhơn năm mhe, ăp [on lan Êđê ta xă Êa Bông, Krông Ana, n’gor Daklak dôl mô ru ăp nău kan gle\ du\t bah năm ơm. Năm bah năp, yor âk nău mô ueh trôk nar jêng nău tăm cà phê, [ư ba, tăm tuh mbo, bah nu\ih [on lan xă Êa Bông mô săk geh. Yơn lah, knơm cà phê khlay tâm ăp nar du\t năm, jêng âk [on lan geh prăk gay năp rwa\t tâm nău rêh n’hanh nchrăp wơt năm mhe. Wa Y Them Hmok, [on Dham an g^t:

Gâp g^t năm aơ lah du năm mhe wơt Tết răm m’ak, rnăk wâl mpôl hên nchrăp an năm mhe wơt tết n’hanh mbra jă kon sau, mpôl băl tât răm đah rnăk wâl mpôl hên gay g^t mông nar Tết. Nkre, mpôl hên [ư hăn chop khâl kônh wa, [on lan gay tâm rgum mât rnăk wâl mpôl băl. Mpôl hên mpo\ng, tât năm mhe 2017, mâp âk nău lap tâm nău kan [ư sa n’hanh ns^t geh âk săk rnglay bah cà phê, cao su, mbo ba…

Âk năm dăch aơ, thôn Tân Hợp, xă Tân Thanh, nkuăl Lâm Hà, n’gor Lâm Đồng le\ rgâl âk. Âk jay mhe khlay rlău1 rmen prăk. Trong hăn le\ tuh chai, bê tông, âk rnăk rnoi mpôl đêt ntu\k aơ g^t tăch tơr tuh mbo, ndơ sông sa, cà phê ngêt… geh trong mhe, u\nh ang tât [on, wơt tết năm aơ, kônh wa ntop âk nău răm. Bu ranh [on Ha Song an g^t:

Tâm nar tết way ơm kônh wa hăn chop khâl, tâm nđur, rhơn têt. Kôn wa tâm rnglăp, mât ueh nău tâm ro\ng ta [on lan. Lah ueh Đảng, ngih dak le\ uănh tât thôn 10 Tân Hợp geh trong geh u\nh nta an kônh wa hun hao wa\ng sa. Kônh wa wơt tết g^t ntêm nkrem, lơi mpu\ng lir, săk nơm g^t mât nga\ch prăl, gay bah kơi tết pah kan ăp nar. Mbah rhơn kônh wa tâm năm mhe tâm rnglăp tay, nga\ch dăng, [ư sa nar lơ hao.

Tât [on Sar Pa, xă Thuận An, nkuăl Dak Mil, n’gor Daknông, bơi 400 rnăk nu\ih bu nong le\ jêh pe\ lih cà phê, nkra gung trong, răk ngih wâl, năp rwa\t ndơ do\ng… wơt rhơn năm mhe. Wa Y Chôch Mlô, kruanh [on Sar Pa, an g^t: r^ng geh ăp rnăk ta aơ geh 1 ha cà phê. Kônh wa le\ g^t kơt t^ng khoa học kỹ thuật tâm tuch tăm, tăm cà phê an săk geh đăp mpăn rlău 3 tấn du ha. Nău rêh nar lơ hao, kônh wa [ư sa tết du\t răm m’ak.

{on lan mpôl hên [ư wơt tết ta jay nhih, ndrel tur ch^ng, ngêt ndrănh yăng, rgum r[u\n văn hoá njroh mprơ rhơn năm mhe. N’hanh ăp rnăk [ư đo\ng sa tết, hăn chop khâl kônh wa [on lan, mbah rhơn nga\ch dăng, [ư sa săk geh. Bôl t^ng nău geh bah ăp rnăk, rnăk geh oi mbra răm ngêt sa tâm 1-2 nar, wâl geh đêt rwa\t [a\nh ke\o gay răm, tâm mâp oh nô mpôl băl kônh wa tâm [on.

Nu^h nchih: Điểu Thân n’hanh Y’Sưng