VOV4.M’nông - Mhe aơ, N’gâng kan mât njrăng bri dak n’hanh N’gor ủy Đồng Nai tâm rgop ƀư Rgum nchră khoa học “Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam nău tơm, nkô̆ nău khlay n’hanh nău nti têh”. Râng rgum nchră geh Trung tướng Nguyễn Tân Cương, ủy viên Trung ương Đảng, Groi kruanh N’gâng kan mât njrăng bri dak; Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Trung ương Đảng, Groi chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Tahen ƀon lan Việt Nam; kruanh N’gor ủy, UBND, N’gâng kan ntĭm rđau tahen n’hanh âk gưl nău kan nsum mpôl ăp n’gor, nkual ƀon têh mpeh bah dâng.

         Tă aơ 60 năm, ƀư tĭng nău ntrŭnh bah N’gâng kan Chính trị, nar 15/2/1961, ta chiến khu Đ, Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam dơi mbơh ndâk njêng tĭng nău tâm ban ŭch tahen vũ trang ta ntŭk n’hanh rmôt ntop kơl bah mpeh Bắc. Rnôk nĕ, nău kơp dơn ăp rmôt vũ trang rklaih đăp mpăn miền Nam lah nău têh jêng bah rmôt vũ trang ta miền Nam n’hanh ntơm rgâl bah cách mạng jêng lvang mhe-lvang ntơm tâm lơh cách mạng.

         Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam lah du gâl bah Tahen ƀon lan Việt Nam, tât tâm lơh ta ntŭk tâm lơh miền Nam, đah nău rđau rgum, kơp dơn ngoay mpeh ăp ntil bah Ban Chấp hành Trung ương Đảng n’hanh nău ntĭm rđau tâm ban ŭch bah N’gâng kan mât njrăng bri dak-Tổng tư lệnh Tahen ƀon lan Việt Nam, na nê̆ lah Trung ương Cục miền Nam n’hanh Ban Quân sự tâm trung ương Cục. Ntoh ngơi ta rgum nchră, Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Trung ương Đảng, Groi Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Tahen ƀon lan Việt Nam rblang na nê̆ nău luh bah Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam.

Ndeh sar tahen rklaih đăp mpăn hăn tâm dinh Độc lập

         “Gay ntrôl cách mạng Việt Nam hun hao ri an ƀư tĭng trong cách mạng, nĕ lah rdâk nsơm tâm lơh gay dơi sŏk n’gâng kan ƀon lan sĭt ty nuĭh ƀon lan. Rdâk nsơm tâm lơh đah trong tâm rgop đah rchăng n’gang chính trị n’hanh rchăng n’gang vũ trang. Bah nău gĭt năl nĕ, Đảng he lĕ geh ntrŭnh đah nău hun hao ndâk njêng rmôt chính trị an ngăch hun hao rmôt vũ trang ta miền Nam. Bah nĕ luh tahen rklaih đăp mpăn miền Nam”.

Rlău 90 năm tâm nchră bah ăp kruanh tahen lah nuĭh kruanh, tă ƀư kruanh ăp ntŭk kan tahen, ăp nuĭh mĭn njêng tâm n’hanh bah dih tahen,  ăp nuĭh lịch sử dơi njuăl tât rgum nchră lĕ ƀư jru lơn nău ƀư nkô̆ nău bah tahen Rklaih đăp mpăn miền Nam tâm du lvang lịch sử khlay bah neh dak.

Ăp nău tâm nchră nkoch ta rgum nchră lah rjăp: Kơp bah nar ndâk njêng tât rnôk lôch nău rêh lịch sử tâm nar 7/7/1976, Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam lĕ lôch uĕh nău kan ma Đảng n’hanh Tahen jao an, nkre tâm lơh, nkre ndâk njêng, hun hao rmôt tahen, bah tâm lơh jêt gưl đại đội, tiểu đoàn tât hiệp đồng binh chủng têh kuăng.

Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam lĕ ndâk njêng geh âk nău lơh têh, nchih an tâm lịch sử kơt: Ấp Bắc, Bình Giã, Đồng Xoài, Vạn Tường, Plây Me; lơh dăng 2 rơh rdôl lơh yan wai năm 1965-1966; 1966-1967, jêng nkô̆ nău khlay gay Bộ Chính trị an pơk nău rdôl lơh Xuân Mậu Thân 1968, ƀư jêng njoăt mhe bah rơh tâm lơh, jêng Mỹ an dơn gŭ nsưng tâm nchră.

Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam lĕ lơh dăng nău hăn tâm lơh Junction City geh âk nău ŭch bah Mỹ ngụy, sŏk dơi tâm rơh rdôl lơh 1972, rgop khlay đă Mỹ ký Hiệp định Paris, lôch tâm lơh tâm su, rhoăt tahen sĭt dak. Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam lĕ đah tahen lam dak hăn tât lơh dăng tâm rdôl lơh năm 1975, rklaih đăp mpăn miền Nam, kơp dơn neh dak.

Rgum tâm nchră lĕ ƀư jru lơn âk nău, rgum ăp nău nti khlay, nău blău ơm khlay, ntĭm âk nkô̆ nău ƀư jêng  rdôl lơh bah Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam. Aơ lah nkô̆ nău gay ăp gưl, ăp nău kan râng tâm nchră, dŏng tâm nău mĭn njêng, dăn đă trong ndâk njêng tahen “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, ntơm rgâl mhe”, ndâk njêng lam ƀon lan mât njrăng neh dak nâp dăng, rgop jêng ntŭk ntô tâm rnglăp, đăp mpăn gay ndâk njêng n’hanh hun hao neh dak tâm rơh mhe. Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Nhiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Quân đội Việt Nam rhoăt ăp nău blău ơm tâm rnôk ƀư ndâk njêng rmôt tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam.

“Geh dŭt âk nău nti blău ơm, nău nti têh ngăn đah rmôt kan n’hanh ndâk njêng tahen. Nău nti ma he rhoăt luh lah tâm rơh tâm lơh mprơh Mỹ kơl neh dak, bôl tĭng nu nău ngăn hun hao bah nău tâm lơh ma rmôt tahen dơi ƀư tâm di. Nar aơ, he dŏng nău nti nĕ gay ndâk njêng rmôt tahen n’hanh rmôt vũ trang”.

Aơ lah bôk năp rgum nchră khoa học gưl N’gâng kan mât njrăng bri dak mpeh nkô̆ nău Tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam dơi ƀư gay ƀư kloh nău luh, tâm rnôk tâm lơh, hun hao n’hanh têh jêng bah Tahen rklaih đăp mpăn Việt Nam, tă bah nĕ, rhoăt ăp nău nti blău ơm gay dŏng tâm trong kan ntĭm nti, tiăr nti tâm lơh bah ăp học viện, ngih sam ƀŭt, ngih pah kan, ntŭk kan tâm lam tahen n’hanh lam ƀon lan. Nkre, saơ nău nkah gĭt, nkoch nuih n’hâm nkah gĭt têh tât đah ăp rơh cán bộ, tahen lĕ janh dăng yor nău lơh sŏk rklaih đăp mpăn rnoi mpôl n’hanh mât njrăng neh dak. Đại tá Nguyễn Văn Sáu, Groi Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự Việt Nam an gĭt:

“Rgum tâm nchră uănh lah tay đah nău khlay, nkô̆ nău têh kuăng bah tahen rklaih đăp mpăn miền Nam Việt Nam tâm nău kan tâm lơh kơl neh dak, n’hanh tâm lơh rklaih đăp mpăn rnoi mpôl, tă bah nĕ rhoăt ăp nti blău ơm khlay kơt dŏng tâm ndâk njêng tahen, nâp nâl ntop soan têh dăng mât njrăng bri dak lam ƀon lan n’hanh nău kan ndâk njêng neh dak Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Rgop nkoch trêng, ntĭm nti tât cán bộ tahen n’hanh ăp rơh kơn nuĭh ƀon lan, n’hao nău wât, ntô̆ n’hao rnoi mpôl ndâk njêng nâp nâl nău nsing nơm, mât uĕh tâm rnglăp n’hanh n’hâm soan dăng lam rnoi mpôl tâm nău kan ndâk njêng n’hanh mât njrăng neh dak”.

Nuĭh răk rblang: Y Sưng Phê Ja