VOV4.Mnông: Jêh rnôk lôch jêh [ư tahen dak bah dih bâh Campuchia plơ\ s^t, tahen ơm, tahen sôt rmanh Vũ Đức Tuân s^t [on tơm Ninh Bình lăp Tây Nguyên ndâk njêng wa\ng sa mhe, ntu\k gu\ mhe ta xă n’har bri Dak Wil, nkuăl Cư Jut, n’gor Dak Nông. Wa lah ngoay tâm âk nu\ih [on năp rgâl nkual yôk luh choih gay tăm tơm sa play geh săk rnglăy âk, jêng mir ntrong leo mpeh ndâk njêng trhôn [on mhe ta nkuăl. Nkô| trăch Tahen wa Hồ nar aơ, mpôl hên nkoch mpeh tahen ơm-tahen sôt rmanh Vũ Đức Tuân.

            Trong hăn bê tông bâh xã Đăk Wil, nkuăl Cư Jút, n’gor Dak Nông hăn so\ng  let n’har bri, hăn let mir tơm ueh jêng bâh rnăk vâl waVũ Đức Tuân ta thôn 9. trôk du\t duh ta nkual yôk, jay bâh wa ta nklang mir tơm si ueh jêng âk play. Wa Tuân an g^t, lôch geh lôch nău kan bâh ngih dak bâh Campuchia plơ\ s^t, năm 2006, wa ndrel đah rnăk vâl s^t bâh nkuăl Yên Khánh, n’gor Ninh Bình lăp ta nkuăl Cư Jút n’gor Dak Nông gay ma rdâk njêng nău wa\ng sa.

            Đah 3 ha neh yôk, yôk lu\, bar hê ur sai le\ [ư neh tăm mbo, tăm tuh, mât rong ndrôk sur, kik djăr. Lôch bar pe năm bôk năm mât ndơ sông sa, đăp mpăn nău rêh ta [on tơm mhe, rong oh kon hăn nti, uê sai wa ntơm m^n tât nău tăm tiu n’hanh ăp ntil tơm sa play êng. Yor nkual neh ta n’har bri mô jêng, wa le\ so\k 200 rkeh prăk gay ma manh máy muk neh, ku^h lu\, [ư ueh mir tơm gay ma tăm tiu. Tât rnôk tiu geh play r^ rnoh tăch mô khlăy mbro, wa le\ ngăch tăm tâm breh đah ăp ntil tơm play kơt lah cam, quýt, play bu\ng, play rba, na, play oi…tâm mir tiu, jêng rnoh geh hôm nha mât đăp mpăn gay ma rong 3 hê kon hăn nti đại học n’hanh hun hao wa\ng sa rnăk vâl. Tahen ơm Vũ Đức Tuân lah na nê|, bâh geh nsrôih kơt nti, gơih tâm nău pah kan jan sa, jêng ăp nău jêr jo\t le\ rlet da dê.

            “Gâp lah tahen s^t, lah tahen sôt rmanh, yơn mô knơm tay lah tahen sôt rmanh kơt aơ kơt ri, ma gâp nsrôih kan wa\ng sa, ua\nh năl he nơm hôm geh soan r^ hôm pah kan n’hanh mô geh nău kâp knơm đah bu. Rnôk mhe tât ta nkual neh aơ r^ mo geh ndơ, pih dơm săr da dê. Tât gâp gu\ ta aơ gâp [ư muih, [ư neh, [ư mbrơi mbrơi. Bôk năp mô ho\ geh prăk r^ kanu\ng tăm mbo, lôch ne\ gâp kơt oh nô , joi ua\nh ta mạng internet lôch ne\ gâp tăm tơm sa play. A[aơ ta mir gâp geh tiu, quýt, play bu\ng, cam, nhãn..ua\nh nsum lah âk ntil tơm sa play. Rlău ma nău wang sa r^ nău m^n bâh gâp lah rong oh kon hăn nti tât du\t tât lôch. A[aơ, kon gâp le\ geh nău kan, đăp mpăn le\ hôm”.

            Ndrel đah tiu n’hanh cà phê lah tơm tăm tơm, a[aơ ta xã Đăk Wil, nkuăl Cư Jút, Dak Nông, tơm sa play dôl ntơm an saơ nău knơm. Tâm ne\, mir tơm sa play bâh rnăk vâl tahen ơm- tahen sôt rmanh Vũ Đức Tuân lah nău kan lor bôk năp. Wa lah nu^h hăn lor bôk năp tâm nău kan ndâk nsơm nău jêr jo\t, [ư ueh neh gay ma tăm tơm sa play t^ng trong hữu cơ sinh học. wa đă kỹ sư tuch tăm bâh Đồng Nai tât nt^m nti mpeh khoa học kỹ thuật mhe, do\ng ăp ntrong kan kỹ thuật an luh kao kơn play rlơ\ yan gay ma tăch geh rnoh khlăy lơn. Yor ne\, du\t âk ăp ntil tơm sa play bâh rnăk vâl wa le\ an nău geh âk ta rơh du\t năm, dăch tết, geh rnoh khlăy lơn đah yan tơm. Wa Hà Thị Thuyến- kruanh UBND xã Đăk Wil, nkuăl Cư Jút, n’gor Dak Nông an g^t, nău kan tơm tơm sa play bâh rnăk vâl tahen ơm- tahen sôt rmanh Vũ Đức Tuân ta thôn 9 dôl geh pơk hvi, jêng ndơ do\ng tơm bâh ta ntu\k tâm nău kan rdâk njêng nkual [on lan mhe.

            “Nu^h kan ndrel ta rmôt tahen ơm le\ geh âk nu^h ntoh lư, tâm ne\ geh Vũ Đức Tuân le\ geh nău nănh rgâl kan bâh ntơm. Bâh mir neh nkre geh choih. Rnăk vâl le\ geh nău ntuh kơl, năp lor lah rgum ăp ntil lu\ [ư mô ueh tât nău tuch tăm, lôch ne poh phân hữu cơ, mât chăm đăp mpăn di kĩ thuật, n’hao nău geh. Tât a[aơ, mir tơm bâh rnăk wa Tuân le\ jêng mir kan bôk năp, nău kan an ăp nu^h tahen ơm kơt [ư”.

            Đah nău nsrôih bâh nô “nô tahen wa Hồ”, tahen ơm, tahen sôt rmanh Vũ Đức Tuân ta xã n’har bri Đăk Wil, nkuăl Cư Jút, n’gor Dak Nông le\ rlet rlău nău jêr jo\t ta nkual neh mhe, mô dơn đăp mpăn nău rêh, rong 3 hê kon nti đại học, geh nău kan đăp mpăn ma hôm nha nkrem gay ma [ư sâm geh. A[aơ, đah rnoh neh 2,5ha tiu tăm tâm breh đah ăp ntil tơm sa play, ăp năm, rnăk vâl wa geh rlău 500 rkeh prăk. Geh âk nău dơi ta ntu\k kan tahen, geh âk nău tâm rgop tâm rnôk [ư pah kan đah âk dak ta dak băl Campuchia, rnôk plơ\ s^t nău rêh đăp mpăn, bôl ma sôt rmanh, yơn tahen ơm Vũ Đức Tuân hôm nha geh mât nău ueh bâh “nô tahen wa Hồ” ta nău kan [ư wa\ng sa rnăk vâl, rêh geh ueh đah băl mpôl kan ndrel.

            Nu^h rblang: Thị Đoắt