VOV4.M’nông: Yor geh nau nơih mpeh bri n’ik ndrel leo lor tâm nau kơt ti\ng nau kan mhe tâm tuch tăm, Dà Lạt-Lâm Đồng dôl geh jâng văng sa leo bôk tâm lam dak. Byăp-kao bah Đà Lạt ho\ tă ntoh lư tâm dak ndrel tăch luh, a[aơ lơn ma [ư rjăp rnoh khlay, rnôk [on lan nkuăl [on têh tâm rgop râng nau kan nsum đah ntu\k kan tăch rgâl, leo tăch tâm ăp ntu\k prêh khlay lơn, geh rnoh văng sa, n’hao  nau dơi bah sak ntơ.

Mông ôi, rnôk nar mhe luh tâm ngih bil knu\ng tăm byăp cẩm chướng bah wa Huỳnh Đức Phước, ta Phường 8, nkuăl [on têh Đà Lạt, lam ntu\k aơ uănh du\t n’hâm ndrih ueh ngăn bah n’ha, chăng bah kao ndrel n’ha kao. Êp ăp nchăp kao mhe geh koh, wa Phước ân gi\t, le\ ngih vhi 300m2 bah rnăk vâl, knu\ng tăm geh du ntil kao cẩm chướng chăng, rgop nsum đah Đà Lạt Hasfarm. Tăm dui ntil kao bôk năp wa saơ mô mơng ôh, yơn jêh nê mư năl aơ lah nau kan di, yor ăp nau kan ko\ nơih [ư ueh, luh ăp ntil kao ueh. Ndrel đah nê, rnăk wa mô kâp rvê mpeh ntu\k tăch kao ndrel rnoh prăk geh, yor nau ne êgh nchih lor tâm nau kan tâm rgop nsum đah Dalat Hasfam:

‘Bah năp nê, gâp [ư ndrel tăch luh bah dih ân ntu\k bu rvăt yor ri ma nau geh jêng mô geh đăp mpăn ôh, yor lah rnoh păng mô geh tâm ban. Hôm ăp công ty ri saơ rnoh tăch ri păng nâp nâl lơn, yor ri gâp saơ nau tâm rgop kan tuch tăm ân ma khân păng ri ndrel geh săk rnglay, yor du gưl pah kan nsum ma công ty ri bu ho\ geh ntu\k tăch ri nơm knu\ng jao kao, hôm e ri nơm geh săk rnglay lơn đah ăp nau njêng êng ndrel tăch êng”

Tâm kơt ma nê, wa Hà Duân, du rnăk tăm byăp rih jo\ năm ta nkuăl [on têh Dà Lạt ko\ ndơ\ luh văng sa bah rnăk vâl hun hao rnơm râng nau kan tâm rgop tăm byăp kloh. Wa ân gi\t, ntơm nar râng tâm ntu\k kan nsum Anh Đào Đà Lạt ri rnăk wa mô hôm rvê, tăm ăp ntil kao kơt ntơm nơh ôh. Geh nau kan nsum, ăp ntil kơt lah geh nchrăp. Rnơm ma nê, rnoh kao ueh lơn, săk rnglay prêh lơn, lo\ nơih ndrel đăp mpăn:

“Rnôk tâm rgop kan nsum đah bu ri gâp geh nti\m nti, kơl an mpeh nau kan tuch tăm mât chăm, tơm prăk mô o\ng ri geh ntu\k pah kan nsum bu kơl an. Jêh ri rnôk leo tăch ndoh ndơ ri ntu\k bu rvăt le\ ro ỷo ri ma gâp đăp mpăn ngăn. Nau geh rđil bah năp nơh ri ho\ hao rlau du tơ\ ma n’gul tât bar tơ\, bah năp nơh du sào/năm gâp geh 100 rkeh ri a[aơ jêh rnôk kan nsum ma ntu\k aơ ri gâp geh rlau 150 rkeh, săk rnglay rlau 70 rkeh/sào”.

Ndơn saơ nau săk geh văng sa tă bah nau kan tâm rgop kan tuch tăm, wa Nguyễn Hữu Tiến, ta Phường 7, nkuăl [on têh Đà Lạt ko\ janh [ư nau kan ndrel n’hao aka lơn rnoh neh tăm tâm ngih bil ntơm 100m2 jêng 5000m2, tâm nê ngăn lah tăm 2 ntil kao koh nging lah cúc ndrel cẩm chướng gay ma tăch ân Dalat Hasfam. Wa Nguyễn Hữu Triến ân gi\t, rnôk râng tâm nau kan tâm rgp pah kan nsum đah công ty aơ, wa ndrel rlau 100 rnăk êng ho\ mô kâp mi\n rvê mpeh nau moh ntil tơm tăm, moh ntil dak si puh, moh nu\ih nơm tăch, ma knu\ng rgum tâm nau kan tuch tăm ân ueh ti\ng nau đă lor. Rnơm ma nê, rnoh geh ăk rnglay bah rnăk vâl wa mro geh đăp mpăn rlau 600 rkeh/năm.

‘Mpeh tơm ntil ri geh pă tă bah ntu\k mô geh bu tuh, hôm nau kan tuch tăm mât chăm ri ăp pơh công ty ko\ đă nu\ih pah kan bu tât tâm mir nơm ndrel đah [on lan nkân njrăng bu tuh ndrel ndơ\ luh nau kan gay ma rklaih. A[aơ, bu tih tâm tơm kao ta Đà Lạt hôm geh âk, yor ri gay n’hao sakư geh ân tơm tăm ri ân geh rmôt nu\ih pah kan tâm kơt bah công ty aơ gay ma tâm rgop đah [on lan joi luh trong gay ma rklaih ân rjăp”

Ti\ng wa Nguyễn Công Thừa, Tổng giám đốc HTX Anh Đào, êng ăp nu\ih kan nsum ma nơm, a[aơ ntu\k kan ho\ pơk njêng nau rgop tăm byăp  ăp ntil ti\ng trong kloh ueh đah bơi tât 200 rnăk râng, tâm nê âk ngăn lah nu\ih rnoi mpôl đê| bah nkuăl Lạc Dương, n’gor Lâm Dồng. Lah năm 2010, ntu\k aơ tăch geh 6000 tấn byăp bah [on lan, đah rnoh 45 rmen ndrel săk rnglay geh ri tat năm 2017 ho\ n’hao rnh tăch 44.000 tấn, nau geh hao tât 210 rmen ndrel săk rnglay bơi tât 21 rmen. Năm rlau aơ, ntu\k kan lo\ leo rnoh geh ndrel săk rnglay hao 12%. Ăp nu\ih kan nsum geh rnoh rlau 1,2 rmen/ha/năm ndrel ăp rnăk kan nsum geh săk rnglay rlau 200 rkeh/ha/năm, tâm nê, âk rnăk geh 600 rkeh/ha/năm, hao đê| ngăn 205/ha/năm, tâm nê geh âk rnăk geh 600 rkeh/ha/năm, hao đê| ngăn 20% rđil nau kan tuch tăm êng.

Wa Nguyễn Công Thừa ân gi\t, a[aơ nau u\ch rvăt byăp kloh dôl ma âk, ngăn lah dah ntu\k tăch dak ba dih. Yor ri ma ntu\k kan dôl ntru\t dăng nau kơl gay rgum nu\ih [on lan râng nau tâm boh kan nsum ndrel ntu\k kan tuch tăm:

‘Ntrong kan bah phung he dôl nơih ngăn, nau ntru\nh bah Đảng ndrel Ngih dak ko\ kơt lah n’gâng kan a[aơ dôl kuăl jă ăp ntu\k kan nsum, ăp ntu\k kan tăch rgâl, rnăk [on lan mhâm [ư tâm rgop kan nsum ân ăp ntrong ndrel ntu\k kan Anh Đào ho\ hăn ti\ng trong aơ hôm. Nơm kơl an tơm prăk gay mât nau kan, kon ntil ndrel ton dăch du\t lah rvăt le\ ndơ tuch tăm bah kônh wa. Eng rnoh neh bah ntu\k kan nsum nê ri yor rnoh ntu\k tăch bah nơm hao âk, a[aơ geh nau jêr lah mhâm [ư kônh wa geh tơm prăk manh ân thuk gay ma lo\ ntuh kơl tuch tăm gay n’hao nau săk geh văng sa ndoh ndơ ti\ng nau dơi ma Anh Đào le\ kí ton”.

Ăp nau tă geh bah 2 nau kan tâm, rgop nau kan tuch tăm bah [on lan ndrel Dalat Hasfarm ndrel ntu\k kan nsum Anh Đào Đà Lạt ân saơ, nau tâm grop đah nau kan tuch tăm ndrel [on an lah nau kan khlay rnôk [on lan r[o\ng tât ăp ntu\k tăch rgâl têh. Tâm rgop đah nau kan tăch rgâl mô knu\ng kơl an njêng geh âk nkuăl tăm geh nsum ma ntu\k tăch, ntru\t jăng lơi nau vay geh “Geh âk thuk rnoh, đê| mô to\ng, âk rmeh” ma hôm kơl an [on lan n’hao săk ntơ, n’hao nau dơi ân [on lan ân ti\ng ban đah nau kan bah lam ntur neh, ntul rlong nar lơn ma hô./.

Nu\ih rblang: H’Thi