VOV4.Mnông: 2018 lah năm du\t khlăy bâh Tây Nguyên mpeh nău hun hao wa\ng sa- rêh jêng. Tâm ne\, nău wa\ng sa le\ geh ăp nău rgâl têh khlăy tâm ntrong kan công nghiệp, mô dơn công nghiệp nkret, so\k do\ng ndơ tâm neh ma âk ntrong kan kơt lah điện sial, điện măt nar le\ ntop so\k do\ng geh săk rnglăy ăp rnoh ndơ khlăy bâh Tây Nguyên geh âk sial n’hanh duh.

            Ta meng ăp nău ueh ntơr mpeh ăp nău do\ng, tâm ne\ tơm prăk an ngih dak bâh 5 n’gor Tây Nguyên le\ dơi geh n’hanh rlău, r^ ăp nău mpeh rêh jêng, ntu\k gu\ rêh, hôm nha lah nău ntul rlong têh, an geh le\ n’gâng kan ăp n’gor, nu^h [on lan n’hanh doanh nghiệp an geh ndâk nsơm nsrôih lơn.

            Le\ rlău du\t âk năm, ta nkual Tây Nguyên mhe geh nău ntoh n’gor bâh ăp nău nchrăp kan têh tâm ntrong kan công nghiệp, ăp bôk ndeh rdeng jâk, rdeng nkre ăp jro\ng loih n’hanh ăp mâng lou rvoah sial têh, rdeng âk ta trong quốc lộ 14, Ql 26 hăn let n’gor Daklak, mbơh ăp nău nchrăp kan điện sial bôk năp nchrăp lăp kan. Wa Nguyễn Ngọc Thông- kruanh ntu\k kan kỹ thuật mât đăo mpăn ntu\k gu\ rêh, sở công thương Dak Lak an g^t, ăp nu^h ntuh kơl ua\nh rnê âk nău dơi điện sial ta n’gor, đah 6 nău nchrăp kan geh ua\nh năl,le\ rnoh ntuh kơl klâp ma 1 rmen 620 rkeh đôlar tâm ban đah bơi tât 37 rbăn rmen prăk. Ăp mâng rvoah sial, tuorbin, tơm jro\ng têh ma ăp nu^h geh sap, dôl geh ntrup ta xã Dliê Yang, nkuăl Ea H’leo, tâm du nău nchrăp kan mbra [ư lôch, drăng ndrel đah điện ngih dak tâm khay tât tay.

            “Nău dơi hun hao điện bâh sial ta Dak Lak lah du\t tâm di. N’gâng kan công thương le\ an do\ng nău nchrăp pơk điện sial bâh n’gor klâp ma 1.400MW. a[aơ, du ngih máy le\ geh rdâk njêng lôch ntrup đah công suất klap ma 30 MW, du\t năm mbra hăn lăp do\ng pah kan. Hôm e, ăp nău nchrăp kan êng mbra geh [ư lôch veh sial, ntrup tât ăm 2025 mbra [ư lôch”.

            Rđil đah điện sial, nău dơi điện măt nar ta Tây Nguyên lơ ma geh rnê âk, ta ăp dâng lo\ ta nkual njônh ngai Krông Pa n’gor Gialai le\ ntoh geh ăp ntu\k pah kan đah rnoh neh du\t hvi, geh ntrup đah âk tấm pa nô pil măt nar. Wa Tạ Chí Khanh, groi kruanh UBND nkuăl Krông Pa, rhơn nkoch: neh ntu tâm nkual le\ sât, neh choih, yơn duh âk. Ăp nău kan điện măt nar ta ntu\k lah nău tâm rgop ueh gay ma nkre geh so\k nău dơi ơm geh nkre lah nău nsrôih gay ma hun hao wa\ng sa, rêh jêng ta ntu\k.

            “Nkuăl Krông Pa a[aơ le\ geh UBND n’gor pă an 17 ntu\k ntuh kơl ua\nh nđôi 19 ntu\k kan gay ma [ư điện măt nar đah le\ rnoh công suât klâp ma 1 rbăn MW. Aơ lah nău dơi têh gay ma ntop hun hao u\nh nar mhe njêng nsum bâh ngih dak, lah nău kan bôk năp gay ma nkuăl Krông Pa, [ư t^ng tay nău rgâl ntrong wa\ng sa bâh nău n’huch rnoh khlăy bâh n’gâng kan tuch tăm, hao rnoh khlay n’gâng kan công nghiệp ta rơh mhe tay”.

            Ndrel đah nău ndơ\ lăp do\ng geh săk rnglăy si gle đah klâp ma 70 nău nchrăp điện măt nar n’hanh điện sial dôl ua\nh nđôi, le\ d^ng le\ nău geh klâp ma 20 rbăn MW, r^ ndơ geh Bô xit Alumin bâh Tây Nguyên le\ joi saơ nău dơi tâm di, rnoh khlăy tăch n’hanh nău geh le\ hao rlău bar tơ\ đah năm 2017. êng ta nău nchrăp kan Nhân Cơ, n’gor Dak Nông, nău geh bâh Alumin le\ geh rlău 250 rkeh đôlar, ntop ndơ\ prăk tăch ndơ an dak bah dih lam n’gor hao tât rlău 1 rmen 150 rkeh đôlar. Bâh du n’gor mô âk [on lan n’hanh du\t jêr jo\t ta Tây Nguyên, Dak Nông dôl hun hao jêng n’gor bôk năp mpeh nău tăch an dak bah dih. Wa Trần Xuân Hải- Groi kruanh rnâng kan UBND n’gor Dak Nông an g^t, mô dơn kanu\ng công nghiệp bôxit, n’gâng kan nkra njêng si bri tăm, tăch rgâl, nău kan ta n’gor geh rnoh hao dăng, jêng năm 2018, nău geh an tơm prăk ngih dak geh 2.400 rmen prăk, rlău đah nău nchrăp ngluh mbơh. Nău aơ njêng nău mhe n’hanh nău knơm gay ma Dak Nông mbơh [ư răng dăng ăp nău nchrăp nău wa\ng sa- rêh jêng năm 2019.

            “Năm 2019, UBND n’gor geh nt^m leo tay ntrôl dăng nău kan tăch ngluh Alumin an dak bah dih, ăp ntil ndơ geh [ư tơm bâh n’gor kơt lah cà phê, găr điều n’hanh du đê| ăp ndơ tuch tăm do\ng công nghệ mhe. N’gor nt^m đă nău so\k tơm prăk ngih dak bâh bôk năm nsrôih nău mpo\ng geh ma Đại hội Đảng bộ n’gor ngluh mbơh”.

            2018 lah năm geh âk nău rgâl bâh n’gâng kan wa\ng sa Tây Nguyên, le\ rngôch ăp nău mpo\ng wa\ng sa ta 5 n’gor le\ dơi geh n’hanh rlău đah nău nchrăp ngluh mbơh, ngăn lah nău mpo\ng mpeh hun hao, nău geh tơm prăk n’hanh prăk geh tăch ndơ an dak bah dih. Yơn lah, ntrong kan khlăy bôk năp ntru\nh mbơh tât nău hun hao nâp nâp bâh Tây Nguyên, lah nău kan tuch tăm mât bri, hôm nha geh âk nău du\t m^n rvê. Rbăn rnăk [on lan ntrơn ntu\k gu\\ rêh mô geh neh pah kan, dôl run in neh bri âk. Rbăn cán bộ ta ăp n’gor mô geh nău dơn kan mô lah tâm rgop đah ăp nu^h muih bri, lơ ma [ư an nău lơ jêr doh rklaih lơn.

            Tâm rnôk brigeh muih kăl nsang, du\t âk lah gay ma so\k neh pah kan, r^ nău pah kan tuch tăm Tây Nguyên geh tay nău jur ruch ta 3 n’gâng kan khlay lah cà phê, tiu n’hanh cao su. Lôch tơm cao su, tât tiu geh rnoh jur thuk bâh năm 2016, a[aơ tât cà phê, [ư an [on lan kan lo\ mir mâp âk nău jêr jo\t.

            Tây Nguyên 2018 hôm nha geh nău hun hao âk ntil nău tih mhe, ne\ lah nău tih mât ntu\k tăch ndơ so\k prăk n’hanh an manh prăk kon khlăy, [ư jêr tât nău rêh n’hanh nău pah kan ta âk nkual [on lan gu\.

            Gay ma joi trong doh rklaih ăp nău ntul rlong dôl mâp, kanu\ng tâm khay 12 năm 2018, ta Tây Nguyên geh 3 rơh r[u\n nchră, tâm nchră têh mpeh tuch tăm mât bri. Ta aơ, Thủ tướng chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đă ăp n’gor an geh pah kan dâl ta nău kan pă neh tuch tăm an [on lan rnoi đê|, kơt lah du ntrong kan bôk năp gay ma hun hao n’hanh đăp mpăn. Thủ tướng mbơh ntrong kan bôk năp, an geh le\ n’gâng kan , nu^h [on lan n’hanh doanh nghiệp ndrel [ư gay ma mpo\ng tât Tây Nguyên ueh nâp dăng.

            “Ngăn lah an geh kuăl jă ăp doanh nghiệp ntuh kơl ta nkual [on lan gôl yôk, an geh tâm rgop đah nău pă, mât n’hanh tăm bri, tâm rgop đah ăp ntil tơm tăm geh rnoh khlăy ta nâ n’hâm bri. Ma gâp ua\nh năl tăm bri so\k si lah du\t săk rnglăy ngăn a[aơ. Gâp mô m^n prăk tăch si đar an dak bah dih bâh dak he năm aơ geh tât 10 rmen đôlar. Aơ lah nău dơi ma n’gâng kan ăp gâl an geh dơn mât. Ma tăm bri si têh, r^ tâm 10 năm, nău nku\m n’hâm bâh bri le\ tât 90%”.

            Nău ngăn 2018 an saơ, nău ntul rlong bâh Tây Nguyên dôl tât ndrel đah rơh nkhêp. Nău tu\n mpet bâh ntu\k rêh jêng, ntu\k gu\ rêh dôl đă ăp n’gor an geh njêng du nău kan wa\ng sa ueh tâm di đah nău kan công nghiệp, tuch tăm, mât bri. Công nghiệp so\k ndơ tâm neh, u\nh nar, nkret [ư…dôl geh ăp nău ueh di. Lah kơt n’gâng kan, doanh nghiệp, nu^h [on lan geh ăp nău ntuh kơl tâm di ta n’gâng kan tuch tăm, mât bri, wa\ng sa Tây Nguyên mbra tâm ban đah nău rêh jêng- ntu\k gu\ rêh, mât đăp mpăn hun hao nâp nâl.

            Nu^h rblang: Thị Đoắt