Bri roh n'hang, cán bộ “dăn sĭt rlu”          

VOV4.M’nông: Roh bri ta Tây Nguyên dôl lah nkô̆ nău ji bôk ko. Dŭt njrăng, tâm rnôk bri geh lơh n'hang hô, âk cán bộ hŏ "dăn rlu kan", âk nuĭh bri hŏ rong gor dơm mô hôm blău rơh. Tâm rnôk nê, mô đêt cán bộ hŏ tâm klônh êng đah mpôl ntŭng lơh si mô dơn nê jêng nkre nuĭh lơh si. Cán bộ lơh n'hang bri, rŭn in neh bri geh ban saơ nar lơn ma âk. Nău khuch jru lơn lah tâm rnôk mât njrăng bri ơm jêr jŏt lơn ma jêr tay tay đŏng, tơm ndơ ntuh kơl an n'gâng kan tăm bri hŏ đêt, ri hôm geh tâm nsek tay đŏng, sa khâm, ƀư an nău kan mât njrăng bri lơn ma châp tay. Aơ lah du nău rvê têh ngăn, yor nkre rvê roh bri n'hanh nkre rvê njrăng n'gang cán bộ nơm dơi jao đă mât njrăng bri.  

Njok tĭng trong jâng hăn rlău tiểu khu 1148, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Krông Bông, xã Cư Pui, nkuâl Krông Bông, n'gor Dak Lak, n'hing n'hang ăp rlô bri geh kăl chôt. Dâk bah meng n'gu si têh hŏ geh ŭnh sa nđôch yơn hôm yông păng pla nchih "mpăng muĭh kăl n'hang bri, su bri, rŭn in neh bri", mpôl hên saơ âk tơm si têh, jê̆ geh ŭnh sa ruih, nkêng nkăng. Âk tơm si geh ot chôt, trong rvoal têh tât bar hê nuĭh ut. Lăp jru tay tâm bri, uănh ngai tât dŭt măt uănh ăp dor yôk tâm ntêng lêng nsum hŏ mpơl lưn bah jâng tât bôk. 5 khay bôk năm 2021, công ty ban saơ tât 427 tơ̆, lơh roh huach nklăp 105ha bri. Roh đăp mpăn lơn, rnôk ôp uănh tay ăp tŏng lam lĕ rngôch rnoh hvi neh bri geh hŭch hêng lvang năm 2014- 2020 hao tât rlău 2.500ha. wa Nguyễn Đức Trường- Kruanh ntŭk gŭ kâp njrăng mbrô 1, Công ty Lâm nghiệp Krông Bông, dơn ngăn đŏng mô blău lơh ta năp nău lơh n'hang bri geh hô, mô dơi mât njrăng tâm bah ri aơ nơh:

         “Lơh n'hang bri ri aƀaơ đăng ngăch ngăn. Păng geh nuĭh kâp mbơh, mang viễn thông nkrum lam lĕ rngôch hôm, oh nô hăn kan ri khân păng tâm mbơh nsum, jêng nău ban saơ, nhŭp na nê̆ nuĭh lơh n'hang bri lah dŭt jêr. Oh nô hŏ kan lĕ n'hâm suan hôm yơn mô dơi nking nchăng nău lơh n'hang bri kơt aƀaơ."

            Tâm ban kơt Krông Bông đŏng, nău lơh n'hang bri geh nău mpơl mô dơi mât njrăng, an rong gor dơm ta năp nău lơh n'hang bri, rŭn in neh dôl ma geh hô ta Tây Nguyên. Ăp đơn vị saơ roh bri âk, bah hang rhiăng tât hang rbăn ha ăp đơn vị. ntŭk tât hăn, bri geh lơh n'hang tât ntŭk nê. Wa Lê Quang Dần- Groi Giám đốc Sở NN&PTNT n'gor Dak Nông rblang, ndrel đah ăp nău rbăn lhơ bah nuĭh tơm bri ri hôm geh nkô̆ tât bah nău way trong kan, trong kơl an mât njrăng bri n'hanh an nuĭh kan mât bri hôm khoah đŏng:

“Ăp quy định, nău way, trong kan mô hŏ kloh rvah ngăn, mô hŏ tâm di. Ntŭk mât njrăng hvi, mpet âk mpeh ƀon lan gŭ, wăng sa, rêh jêng kon nuĭh tât pah kan mât uănh, mât njrăng bri dŭt têh. Tâm rnôk nê, tơm ndơ bah ăp công ty kan pah pât dŭt âk, lơn lah prăk dŏng n'hanh kon nuĭh gay mât njrăng bri.”

Tâm rnôk bri dôl geh lơh n'hang, nuĭh mât njrăng bri ơm hŏ dŭt mô ăp tŏng ri aƀaơ, ta âk đơn vị, âk cán bộ, nuĭh kan mât njrăng bri "dăn sĭt rlu kan" dơm. Nkô̆ lah tă bah neh bri jao đă mât têh hvi, nău dơn kan jâk r'ah, mpet jâk nău kan âk yơn jao nău dơi kan mô kloh, ndơ rnă săk mô geh, cán bộ mât njrăng bri way rbăn lhơ ta năp nău dăng janh bah mpôl lơh si. Tâm rnôk nê, nău nsĭt geh wăng sa dŭt đêt, nău rêh bah ăp nuĭh mât njrăng na nê̆ bri mô đăp mpăn ăp tŏng. Ta Công ty Lâm nghiệp Krông Bông, tâm 3 năm rlău aơ geh 16 cán bộ, lơn âk lah kỹ sư, ƀư kruanh gưl phòng, phân trường, dăn rlu kan. Hôm ta Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, tâm rlău 1 năm aơ dơm, 17/45 cán bộ, kruanh rđău kan, nuĭh kan dăn rlu kan. Du cán bộ ta Công ty Lâm nghiệp Ea Kar an gĭt, 3 tâm rnoh 5 cán bộ ta phân trường hŏ rlu kan n'hanh săk păng nơm hŏ ƀư si ƀŭt dăn rlu kan, dôl kâp dơi nkra an rlu:

“Rnoh prăk khay gâp lah 3,2 rkeh prăk, ân kơi ntop tay prăk dŭng he nơm gay hăn kan. Ntop đah mpet jâk nău kan jêr jŏt lơn đŏng, nuĭh kan mô tŏng gay mât njrăng. Tâl 3 lah nău dơn kan, an roh bri âk ir ri geh bu rsŭn dôih an nuĭh tơm mât  njrăng nkual bri nê đŏng. Lah rsŭn dôih mpeh pháp ri mô dơi gŭ krêp dêh jŏ jong ôh. Uănh nsum lah bah lơ njĭnh, bah dâng tôp, dŭt rvê, mô dơi krêp dêh ôh".

Mô dơn geh nău khoah mpeh nău way kan, trong kơl, pháp luật tâm mât uănh, mât njrăng bri, âk nuĭh tơm bri mĭn lah, nău mô geh tâm rgop kan nsum bah n'gâng kan ta ntŭk, n'gâng kan dơi kan tâm trong nkra nău tih lah nkô̆ ƀư jêng khân păng nchuăt pông ta năp nău lơh n'hang bri, rŭn in neh bri. Wa Nguyễn Đức Phúc- Giám đốc Công ty cổ phần du lịch sinh thái Phương Nam, n'gor Lâm Đồng geh nău rgop:

“Gâp tăm bri uĕh reh, khân păng sŏk máy cưa, koh ot lĕ, gâp geh ban nhŭp kân n'hanh nchih si ƀŭt rmal ndơ̆ jao an yơn lôch nê mô geh  nuĭh nkra ơm. Nkô̆ lah kuăl an ău kruanh xã ri păng lah an păng kuăl nuĭh hăn kan tât, yơn kâp tât măng ngo ri săk gâp nơm moh blău nhŭp kân nuĭh, ma ƀư kơt nê pha lah an mƀơk dơm."

Rnôk hŏ mô hôm blău lơh, ta năp nău lơh n'hang bri, âk nuĭh tơm bri, lơn lah ăp doanh nghiệp bah dih  ngih dak dơi jao an, an manh bri ta Tây Nguyên hŏ an rong gor dơm jêng geh ma nău âk neh bri geh lơh n'hang. Yơn ta nkuâl Ea Súp, ntŭk geh âk trong nchrăp kan an nuĭh bah dih manh bri lơn lah ta n'gor Dak Lak đah bơi 30 trong nchrăp kan, lĕ rngôch 17.000ha kơt lah mô hôm têl geh bri. Du hê kruanh rđău  kan Hạt Kiểm lâm nkuâl Ea Súp, nkoch nău ngăn geh:

“Nău ngăn geh lơh n'hang bri kơt lah mô blău lah, bri geh lơh n'hang lĕ. Ký an khân păng lăp ta aơ ƀư, khân păng mô dơi ƀư, mƀơk lhoi êng ta nê, bri dah ma rŏng geh lơh n'hang, ƀon lan rŭn in lĕ, aƀaơ nuĭh dơn nău tih, nuĭh ƀư nău kan dja. He saơ kloh ngăn, kơp lĕ ma nkuâl uănh saơ mô geh nău dơi tam đŏng ma ndơ lơh an ƀư kơt nê dơm”./.

Nuĭh rblang: Điểu Thân