VOV4.M’nông: Năm 2016 ho\ lôch. Đah ăp n’gor Tây Nguyên lah du năm đah âk nau ntul rlong jêr jo\t. Nau kan prăng bri hô, mih dak lip tât ndal khuch ngăn tât nau kan tuch tăm n’hanh văng sa rêh jêng ăp n’gor. Rơh r[u\n HĐND lôch năm 2016 bah 5 n’gor ta Tây Nguyên mhe nơh ân saơ âk nau kan văng sa-rêh jêng mô geh kơt nau nchrăp, hun hao văng sa nsru\ng. Dâk ba năp nau jêr aơ, n’gâng kan ăp n’gor Tây Nguyên geh ăp nau kan ngăn. Nê lah nchrăp ngăn nau dăng bah n’gor gay ntuh kơl geh tơm, nkô|, pơk luh ăp nau rgâl mhe ntủ\k dăng văng sa. 

Lâm Đồng lah n’gor hăn lor bôk năp mô dơn tâm nkual Tây Nguyên ma đah lam dak tâm nău [ư tuch tăm t^ng trong công nghệ mhe đo\ng. A[aơ le\ rngôch hvi neh do\ng tuch tăm công nghệ mhe ta Lâm Đồng lah 49 rbăn ha, âk 17% le\ rngôch hvi neh tuch tăm. 9 Doanh nghiệp ta Lâm Đồng dơi Bộ Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn kơp dơn lah doanh nghiệp do\ng công nghệ mhe, âk 35% rđ^l đah lam dak.

              Dơn geh 17% rnoh hvi neh tuch tăm dơm, yơn [ư tuch tăm do\ng công nghệ mhe le\ âk tât 80% rnoh khlay ndơ tăch luh bah n’gor.

            Lâm Đồng dôl t^ng [ư geh tât 50% neh tuch tăm ta n’gor dja mbra do\ng công nghệ mhe. Wa Phạm S, Groi kruanh UBND n’gor Lâm Đồng an g^t: “A[aơ, trong leo [ư tuch tăm công nghệ mhe jêng du trong r[o\ng têh, nkra mpeh nkô| nău [ư geh ndro\ng. Ta n’gor Lâm Đồng ri ăp ntil tơm tăm tơm chè, cà phê, biăp kao, dak toh ndrôk n’hanh puăch do\ng công nghệ mhe da dê. Nău m^n rđău đă bah n’gor lah hun hao tuch tăm yơn ân đăp mpăn kloh ue\h ntu\k gu\ rêh. Jêng âk neh tuch tăm do\ng công nghệ mhe le\ dăp rgum t^ng nkual tuch tăm. Âk ntu\k neh tăm le\ ns^t geh wa\ng sa âk, r^ng lam n’gor lah 150 rkeh prăk/ha. Tâm nê 25 tât 30 rbăn ha ns^t geh 500 rkeh tât 2 rmen prăk. Tă bah mpeh nău do\ng công nghệ mhe nê jêng n’hao rnoh khlay neh tuch tăm a[aơ dâk bôk năp lam dak”.

            Ndrel đah [ư tuch tăm do\ng công nghệ mhe, Lâm Đồng dôl t^ng [ư nău way mha êng ma Chính phủ an nkual [on têh Đà Lạt, nê lah hun hao pâl nđaih, tâm nê geh trong [ư pâl nđaih biệt thự tâm bri. Aơ lah du ndơ ntrôl, geh ring tam du\t têh tât hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h bah Lâm Đồng tâm let năp aơ tay.

            Ăp nar kêng du\t năm 2016, UBND n’gor Gia Lai le\ [ư geh nău dơi tâm nchră ntru\t ntrôl ngăch ntuh kơl Gia Lai n’hanh Tây Nguyên. Ta aơ UBND n’gor Gia Lai le\ dăn đă Chính phủ, ăp n’gâng kan m^n uănh an êng trong kan ma n’gor n’hanh nkual Tây Nguyên. Gia Lai le\ hăn lor tâm 5 n’gor Tây Nguyên mpeh nău rgâl săm[u\t mât kan gay hao ngăch ndal. Kêng du\t, năm 2016, UBND n’gor hao 38 gưl, dâk tâl 13/63 n’gor nkual [on têh. Aơ lah jêh geh mpơl kloh ăp nău nsrôih bah n’gor gay rgâl ue\h ntu\k ntuh kơl. Nău dja nkah ue\h, njêng nău nsing nơm an ăp nu^h ntuh kơl tât đah Gia Lai. Wa Võ Ngọc Thành kruanh UBND n’gor Gia Lai lah rjăp: “Mpôl hên nsing nơm an lah tâm nchră ntru\t ntrôl ngăch ntuh kơl bah n’gor Gia Lai năm 2016 mbra lah du ndơ ntrôl du\t têh gay an n’gor mât do\ng săk geh ma n’gor dôl geh. Gâp le\ tâm ôp đah ăp n’gâng kan đah du nău nsrôih du\t âk lah n’gor mbra [ư le\ rngôch, nta trong dơh an ăp nu^h ntuh kơl tât joi g^t, ký ton lôch nê an [ư ăp trong nchrăp kan ta n’gor an du\t dơh ue\h”.

            Geh tât nkô| nău wa\ch rgum ntuh kơl đo\ng, kêng du\t năm 2016 UBND nkual [on têh Kon Tum, n’gor Kon Tum [ư Tâm nchră tâm ôp nău ơm g^t kan wa\ch rgum ntuh kơl đah âk doanh nghiệp tâm n’hanh bah dih n’gor râng.

Ntơh măt ăp doanh nghiệp an lah, u\ch wa\ch rgum ntuh kơl, n’gâng kan ta n’gor ân rơih ntlơi mpêr n’gar nking kol, kơt nău trok tâm đă ntrơn du, nău dơi tât đah tơm prăk, nău mô tâm wơt jôn rbăn tâm nkra săm[u\t mât kan bah ăp n’gâng kan dơi kan. Lơn lah uănh khlay tât kon nu^h, wa Lưu Thị Nga, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Vinh Quang 1, nu^h geh 10 năm ơm g^t ntuh kơl tâm trong neh ntu ta Kon Tum nkoch nău rgop: “Ngoăy tâm ăp ndơ tơm gay trong nchrăp dơi kơp dơn, an [ư n’hanh geh nău dơi ri nău du\t khlay ngăn nê lah nău uănh ngai bah kruanh rđău kan ta n’gor. Nău uănh ngai bah kruanh rđău kan n’gor uănh năl, kơl t^ng ri trong nchrăp kan bah nu^h ntuh kơl dơi geh nău tam”.

            Tâm rnôk hăn pah kan ta n’gor Gia Lai gay kơl n’gor joi g^t ăp trong nkra ntrôl dăng wa\ch rgum ntuh kơl, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc lah rjăp, Chính phủ mbra rđău đă ăp n’gâng kan uănh năl ăp nău way an êng ma n’gor n’hanh nkual Tây Nguyên. Yơn lah, nău wa\ch rgum ntuh kơl du\t khlay nha lah bah n’gor đo\ng, ân t^ng [ư ăp kôp 3 ndrel đah doanh nghiệp, lah “Ndrel rvê, ndrel [ư, ndrel tâm pă nău”. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc njrăng đă, nău ndrel hăn đah doanh nghiệp ân t^ng [ư ăp kôp ta n’gâng kan 3 gưl n’gor- nkuâl- xã: “Ăp gưl n’gâng kan ân nsrôih jêng n’gâng kan tâm nchră, geh nău m^n rgâl mhe g^t blău [ư mhe. N’gâng kan ân lor nchrăp ndrel hăn doanh nghiệp, droh rklaih jêr jo\t an doanh nghiệp. Gưl n’gor, gưl nkuâl, gưl xã le\ rngôch lăk ue\h da dê, du\t bah ngăn nô nău bah lơ lăk ue\h trong hăn, bah dâng sân lok”.

            Tây Nguyên lăp tâm năm 2017 đah du nuih n’hâm nsan mhe. Du nău du\t rhơn tâm nău kan tuch tăm, ndơ wa\ng sa tơm bah âk [on lan Tây Nguyên, nê lah: Ăp rơh mih dak bu\k rgum tâm ăp nar kêng du\t năm bol ma lơh khuch khat hô, yơn ns^t tay tơm geh âk. Le\ rngôch ăp dak bât thuỷ điện, n’hong dak ta Tây Nguyên ngâr bêng dak da dê. Khay wai le\ tât, nu^h [ư tuch tăm ta Tây Nguyên rngơt bah ir rvê duh phang, mô to\ng dak do\ng, dak to\ an tơm tăm. Rnoh khlay cà phê, cao su, ăp ndơ tăm tơm bah Tây Nguyên, le\ hao tât 30% rđ^l đah năm e nơh đo\ng. Ndr^, năm 2017 Tây Nguyên wơt geh 3 nău mpơl ue\h, tâm trong kan dak bât, ntu\k tăch rgâl ndơ tuch tăm n’hanh nău way trong kan. 5 n’gor tâm nkual le\ nâp nău nsing nơm geh nău dơi têh./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân