Tâm râp rdâk mon ta ăp nhih nti phổ thông nội trú rep gưl ta xã n’har bri Ea Súp, n’gor Dak Lak geh ma nău ƀư mbrơi tă bah trôk nar mih mbro. Ndrĭ yơn, ma “nău ntrŭnh đă bah nuih n’hâm” tahen ăp ntŭk ta Dak Lak hŏ ngăch tât kơl, dôl nar măng mơ̆ mih găng nar ntop kơl nuĭh tơm ƀư ndranh “kơl” rnoh ngăch, gay đăp mpăn năch ngăch di nar ton.

Wa Nguyễn Ngọc Quý, Groi Tổng Giám đốc Công ty CP Rdâk njêng Dak Lak, doanh nghiệp geh ndranh ƀư 2 nhih nti nkual n’har bri n’hanh ŭch geh 450 nuĭh kan. Wa Quý lah, ntơm bah rnôk dơn ƀư nhih nti, dơn sơch geh nklăp 300 nuĭh kan dơm. Hôm mô tŏng 30 nuĭh kan rdâk mon ngăch blău, 20 nuĭh ƀĭt ndeh ben, máy wah neh n’hanh nklăp 100 nuĭh kan ma jâng ti.

“Công ty mô tŏng nklăp 150 nuĭh rdâk mon ta ntŭk nhih nti. Aƀaơ, tĭng rnoh khlay ta ntŭk kan bah dih, nuĭh ndranh ân manh nuĭh kan rdâk mon gưl 4 đah rnoh khlay nklăp 600 - 700 rbăn prăk/nar/nuĭh yơn hôm jêr geh đŏng, mô tŏng nuĭh kan gay rdâk mon. Rơh dja, ăp ntŭk nchrăp rdâk mon jay ta Dak Lak ntơm rdâk ƀư âk, tâm rnôk mpôl kan nar lơn ma đêt.”

Ta 3 n’gor lah Gia Lai, Dak Lak, Lâm Đồng geh 15 nhih nti nội trú rep gưl n’har bri dôl rdâk mon, nău ŭch geh nuĭh kan gay năn lôch jêh nklăp 2.200 nuĭh kan, lĕ ma công nhân kỹ thuật, nuĭh wah máy, kỹ sư n’hanh nuĭh kan ma jâng ti. Aơ mô hŏ di lah rnoh âk, yơn hŏ rlău nău dơi joi geh bah ăp nuĭh tơm ƀư ndranh. Nău dja n’gluh trong nkra jêr an rnoh tât hun hao 2 mbrô bah ăp n’gor, rnôk ăp n’gor nchrăp ƀư ntŭk têh hvi hang rbăn rmen prăk.

Cục Trong ndeh Việt Nam mbơh lư, tât bôk khay 7, gâl 2 ta trong cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột mhe lôch jêh rlău 70,6% rnoh khlay tâm ton. Lôch du khay kơp ntơm bah rơh hăn ôp uănh nar 22/5/2026, rnoh lôch jêh ƀư tay dơn geh 3,62%, tâm ban đah nklăp 307 rmen prăk. Wa Dương Văn Đắc, Chỉ huy trưởng du he ndranh ƀư ta aơ an gĭt, mô tŏng nuĭh kan lah ngoăy tâm ăp nkô̆ tơm bah nău mbrơi nkai dja.

“Nuĭh kan aƀaơ dŭt kroh khar ngăn, jêr manh. Nuĭh kan ma jâng ti ta ntŭk aƀaơ kơt lah mô hôm dơi manh. Aƀaơ, rnôk mô tŏng geh nuĭh kơl, công ty ân rgum ngăch bah ntŭk ƀư ndranh êng ta n’gor Nghệ An mô lah ăp n’gor êng sĭt. Ăp nuĭh hăr blău ti kan tâm ban kơt nê đŏng, ân tâm pleh đah ăp ntŭk rdâk mon êng tâm công ty.”

6 khay bôk năm 2026, hun hao wăng sa ta Dak Lak, Gia Lai, Lâm Đồng, Khánh Hoà… mô tât di rnoh tor luh lor da dê. Nkô̆ bôk năp tĭng nău uănh băl bah ăp n’gor lah mbrơi đă ntrơn du, ƀư ăp ntŭk mô dơi an ƀư. Yơn lah, uănh bah tơm nuĭh kan, lĕ ma rnôk droh rklaih wăk kol mpeh neh ntu đă ntrơn du, ăp n’gor jêr geh tŏng mpeh tơm nuĭh kan gay ƀư đŏng. Nău ngăn geh dja mbra lơn ma khuch rnôk ăp trong nchrăp lăp dŏng kan.

Wa Trương Thị Trí, Kruanh jrô kan ƀĭt juet Công ty TNHH WGR Industries n’gor Gia Lai an gĭt, đah tơm prăk ntuh kơl dak bah dih (FDI) rlău 1.500 rmen prăk, doanh nghiệp dôl ŭch geh 1.100 nuĭh kan. Yơn lah, bol hŏ dŏng âk trong kơl dơh gay wăch rgum, dơn sơch geh 800 nuĭh kan dơm:

“Wăr nhih máy, tâm rnoh ngai 70 km, công ty hŏ an ƀư ăp rơh sơch lăp kan n’hanh aƀaơ hŏ lĕ tơm nuĭh kan. Aƀaơ, công ty dôl an ƀư trong sơch lăp ma ăp yuh nô dôl pah kan ta aơ tâm mbơh đah rnăk wâl he, nuĭh way bên ăp n’gor mpeh Bắc n’hanh Nam. Rlău ma nê, công ty ndăn ngăch sơch lăp nuĭh kan ta trôm mạng đŏng kơt Zalo, Facebook n’hanh lĕ ma TikTok đŏng.”

Mô tŏng nuĭh kan mô dơn geh ta nkual công nghiệp, rdâk njêng ân geh nău gĭt blău mha êng. Ta ăp nkual tăm tơm jong nar têh hvi, lah nău way geh bah ăp n’gor Tây Nguyên, nău mô tŏng nuĭh kan nar lơn ma mpơl kloh đŏng. Wa Trần Văn Muôn ta thôn 1, xã Sơn Hòa, n’gor Dak Lak an gĭt, bol nar luh kan hŏ hao khlay, yơn năm aơ nuĭh tăm tao hôm jêr manh nuĭh kan gay sreh tao đŏng:

“Rnoh khlay nar luh sreh tao gâp way manh lah 1.500 rêl prăk/nchăp, hôm tao geh ŭnh sa bu an manh tât 2.000 - 2.500 rêl prăk/nchăp. Du nchăp way ntơm bah nklăp 10-12 kg. Rđĭl đah năm e nơh ri rnoh khlay manh âk rlău 20%, ma uănh nsum jêr manh nuĭh luh kan đŏng.”

Tây Nguyên aƀaơ geh nklăp 655.000 héc ta cà phê, 102.000 héc-ta tiêu n’hanh 105.000 héc-ta sầu riêng, 120.000 héc ta tao..., ăp n’gor tâm nkual ŭch geh tât hang rmưn nar luh kan, tâm ban đah n’gul rkeh nuĭh kan tâm du bông khay klêh sreh. Tâm rnôk nê, tơm nuĭh kan ta ntŭk man tŏng nklăp 2/3.

Wa Nguyễn Phú Lập, Groi Kruanh Liên đoàn Lao động n’gor Dak Lak an lah, ăp năm bah năp nơh, mô tŏng nuĭh kan tâm ăp khay klêh sreh dơi ntop bah ăp n’gor mpeh Bắc n’hanh miền Trung. Yơn lah, nuĭh ƀon lan nar lơn ma đêt meng uănh đah nău kan tĭng khay klêh donh, jêng hŏ ntrơn hăn tât ăp ntŭk rgum wăng sa têh lah Nkual ƀon têh Hồ Chí Minh n’hanh ăp n’gor Đông Nam bộ gay nsĭt geh wăng sa đăp mpăn lơn:

“Khay klêh cà phê jŏ tâm 60 nar dơm, đah nar luh ntơm bah 450 - 500 rbăn prăk/nar, lĕ rngôch nsĭt geh bah nuĭh kan nklăp 28 - 30 rkeh prăk/lĕ du bông khay klêh. Rnoh geh dja dah prăk khay khân păng hăn pah kan ta ăp nkual công nghiệp tâm 2 khay. Klêh cà phê dŭt ŏ r’ah lơn, ntop lah glêh nar đŏng, jêng nuĭh kan khân păng sơch hăn ƀư công nhân lah nău dơh wât dơm. Dak Lak ri nkual, rkŭm công nghiệp pah kan mô hŏ âk, n’hanh nsĭt geh wăng sa mô âk kơt ta ăp n’gor, nkual ƀon têh mpeh bah dâng.”

Ăp mir tao ih mbrach bah dih nhop huănh tă bah mô geh nuĭh sreh, ntŭk ƀư trong cao tốc ân "tâm pit tâm mpet" manh nuĭh bah miền Trung mô lah mpeh Bắc, ăp rêng mpoh tâm nhih máy mô hŏ dơi nchuăt dŏng n’hanh nău kân mbrơi rnoh ngăch ta ăp nhih nti nội trú rep gưl nkual n’har bri dôl dơi ƀon lan mpŏng kâp. Lĕ rngôch an saơ: mô tŏng nuĭh kan ta ăp n’gor Tây Nguyên hŏ chŏnh tât rnoh. “Kroh khar” dja mô dơn êng tât khay klêh sreh mô lah ăp nuĭh ƀư ndranh ma hôm jêng geh ma nău kol khan jŏ jong, ntêt nkri tât rnoh hun hao wăng sa bah năm 2026 n’hanh lĕ ma rơh đăt ndal bơi tât bah nkual!