Ta bri nklang xã Măng Đen, n’gor Quảng Ngãi, ntơm nơh mpeh nkuâl Kon Plông, n’gor Kon Tum, mpôl Hạt Kiểm lâm nkual 6, Chi cục Kiểm lâm n’gor Quảng Ngãi dôl n’glăp flycam lăp mât njrăng bri n’hanh njrăng, n’gang puh n’hât ŭnh sa bri. Lôch bar pe gâl ntrŭp, ndơ mpăr ngăch nsan mpăr, rhôp rup njuăl tât ntŭk ƀĭt juet. Bah rnoh prêh rlău 100 mét, flycam kơl mpôl kiểm lâm uănh saơ lam nkual bri tăm, ngăch ban saơ ăp ntŭk geh ma nău ŭnh sa âk mô lah têl saơ bu lăp lơh bri.

Rđĭl đah trong hăn rsong uănh ma săk, flycam kơl mpêt nkrem âk mông nar, n’hâm suan. Rnôk geh mbơh njrăng lor ŭnh sa, cán bộ kiểm lâm mbra pet ndơ mpăr tât ntŭk, gĭt năl rnoh hvi ntŭk ŭnh sa, ntơm bah nê n’hao ndơ hăn puh n’hât ngăch n’hanh di lơn. Mô dơn ntop kơl njrăng, n’gang puh n’hât ŭnh sa bri, flycam hôm kơl ơm năl ăp nău tih muĭh kăl bri, lơh joi si mô geh nău way mô lah ăp nău têl mha êng tâm n’har bri he mât njrăng.

Nô Huỳnh Tú, kiểm lâm tâm Hạt Kiểm lâm nkual 6, Chi cục Kiểm lâm n’gor Quảng Ngãi an gĭt, flycam lah ndơ ntop kơl kan geh nău tam, yơn rsong hăn na nê̆ ma săk hôm lah nău khlay đŏng:

“Ăp nar, kiểm lâm hăn mât njrăng bri, rsong uănh bu lơh bri. Yơn lah, nău dŏng flycam kơl rnôk geh ntŭk ŭnh sa, mpôl hên năl dơi ntŭk hăn tât, rhuăt glêh trong hăn, tât ngăch ntŭk ŭnh sa lơn. Tâm pah kan rsong uănh, ăp nkual geh muĭh mir dơi ban saơ ơm lơn đŏng”.

Ndrel đah dŏng công nghệ, pah kan nkoch trêng n’hanh kan nsum đah nuĭh ƀon lan dơi ăp đơn vị nuĭh tơm bri êng uănh khlay đŏng. Ntŭk mât njrăng bri Măng Đen, Công ty Lâm nghiệp Kon Plông aƀaơ mât njrăng rlău 9.800 héc ta bri, njok rlău 12 tiểu khu, tâm rnôk mpôl kan dơn geh 12 cán bộ, nuĭh kan dơm.

Wa Trần Văn Thanh, Kruanh ntŭk mât njrăng bri Măng Đen an gĭt, ntŭk mât njrăng hvi, mpôl kan đêt jêng mpôl hên way nkoch trêng lah trong nkra khlay. Âk trong ƀư an mpơl saơ ta năp măt, dơh wât dơi an ƀư gay nuĭh ƀon lan n’hao nău gĭt êng mât njrăng bri, njrăng n’gang, puh n’hât ŭnh sa bri. Nơm geh kơt nê, nô nău tih luật mât njrăng n’hanh geh ma nău ŭnh sa bri dơi mât kân ta rnoh đêt.

“Ntŭk mât njrăng bri Măng Đen rdâk njêng bản đồ njrăng n’gang ŭnh sa, tâm pă ntŭk kâp njrăng ŭnh sa. Ăp ntŭk geh ma nău ŭnh sa, mpôl hên nchih mpăng ŭnh gay nuĭh ƀon lan gĭt aơ lah nkual klach rvê. Kônh wa ŭch jik kuaih, su rhe dăch kêng bri ri ân jik kuaih tôr lŏ lor, lôch nê mbơh đah ntŭk gŭ kâp njrăng bri. Rnôk nê, ntŭk kâp njrăng bri mbra ntĭm nti kônh wa dŏng ŭnh long tâm di”.

Ta Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Kon Plông, pah kan mât njrăng bri dơi an ƀư ăp kôp âk trong nkra, rdâk njêng trong leo ƀư tĭng nkual n’hanh tâm pă mpôl gŭ kâp njrăng ta ăp ntŭk geh ma nău ŭnh sa âk, lơn lah nău njrăng n’gang puh n’hât ŭnh sa bri. Wa Nguyễn Văn Huynh, Kruanh jrô kan Kỹ thuật Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Kon Plông an gĭt, ntŭk kan hôm ntuh kơl ăp nkơng prêh gŭ kâp njrăng ŭnh sa bri đŏng, rvăt năp ống nhòm, máy puh n’hanh âk ndơ dŏng khlay gay ơm năl saơ n’huk ŭnh bah ngai. Nơm geh lor nchrăp njrăng n’gang, ntơm bah bôk năm tât aƀaơ, rnoh hvi neh bri tă bah công ty mât uănh mô hŏ geh du tơ̆ ŭnh sa.

“Ăp đơn vị mpeh nhih pah kan tĭng ƀư jăp pah kan njrăng n’gang, puh n’hât ŭnh sa bri tâm khay wai. Bah nê, hŏ ôp uănh tay lam lĕ rngôch ndơ ndơ dŏng puh n’hât, ăp ndơ pla nchih gay năn ngăch rvăt năp, kơi ntop, rhŏ dŏng pah kan njrăng n’gang, puh n’hât ŭnh sa bri tâm khay wai”.

Tĭng nchih rgum, ntơm bah bôk năm tât aƀaơ, Quảng Ngãi geh 3 tơ̆ ŭnh sa bri ta ăp xã Bờ Y, Sơn Hà n’hanh Mỏ Cày. Ăp rơh ŭnh sa lơn âk ta neh bri tăm, dơi mpôl kan ta ntŭk puh n’hât ngăch.

Aƀaơ lam n’gor Quảng Ngãi geh rlău 900 rbăn héc ta bri. N’gor hŏ ntrôl dŏng âk công nghệ kơt nkah njrăng lor ơm, flycam, rup vệ tinh; nkre nchrăp ăp tŏng mpôl kan, ndơ dŏng tĭng trong rƀŏng “4 ta ntŭk” 3 nchrăp” gay nkra lơh năn ngăch rnôk geh nău tât ŭnh sa. Wa Nguyễn Khánh Ngọc, Groi Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm n’gor Quảng Ngãi an gĭt:

"Ngih dak mât uănh ăp rnoh neh bri tu dak nching sial n’hanh bri sŏk lơh si. Đah nuĭh tơm bri rmôt 1 lah bri rnăk wâl, êng nuĭh, nsum mpôl ƀon lan n’hanh neh tăm bri hôm ƀa ƀă mô hŏ jao ri tă bah UBND gưl xã mât. Ntơm bah bôk khay wai, ăp đơn vị hŏ dăp rgum ăp tŏng Ban rđău đă, nkre rdâk njêng nău way kan nsum đah ăp mpôl kan geh tât”.