Rnoh neh sầu riêng lam dak aƀaơ geh nklăp 200.000ha, ndơ geh nchrăp rlău 2 rkeh tấn. Tâm 7 khay bôk năm aơ, Việt Nam tăch n’gluh 493.000 tấn sầu riêng, geh prăk nklăp rlău 950 rkeh đôlar, hao 31% nkôp đah rơh aơ; nchrăp lĕ năm rlău 4 rmen đôlar.

Yơn lah, ndrel đah ngăch hun hao, nău kan ndơ dôl rdâng đah âk ntŭl rlong. Ta Tây Nguyên, duh phang, mô tŏng dak tâm yan wai khuch tât têh jêng n’hanh rnôk mlom dang nkao; tâm rnôk mih rlơ̆ yan ƀư hao geh rŭng nkao, play mlom n’hanh ntoh bu tuh tu ndrŭng.

Ndrel đah khuch bah trôk nar, đă bah ăp ntŭk tăch rwăt nglăp nar lơ jêr n’gluh ân nău jêr têh đah nău kan ndoh ndơ. Bah bôk năm 2024 tât aƀaơ, Trung Quốc lĕ mbơh 761 mbŭch sầu riêng Việt Nam mô tĭng nău ntrŭnh mpeh đăp mpăn ndơ sông sa, tâm nĕ geh 589 mbŭch geh tât Cadimi n’hanh 157 mbŭch geh tât Vàng O.

Ta năp ăp ntŭl rlong mhe, Tiến sĩ Phan Việt Hà, Groi Viện trưởng mât uănh Viện Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), an lah an n’hao ntuh kơl mĭn njêng gay geh nkô̆ nău khoa học rdâng đah ăp nău ntoh mhe tâm nkra njêng. “Đah ăp ntul rlong mhe, kơt lah rgâl trôk nar, kơt lah nău cadimium mô lah Vàng O, gâp mĭn ăp ngih pah kan dơi kan, tâm nĕ geh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh ntŭk ntô gŭ âm mô lah ăp n’gor, dơi ntuh kơl tay gay geh ăp mĭn njêng ngăn ngên dŭt n’hâm. Rnôk ma he wât nău du trong dŭt n’hâm bôl geh ăp nu nău rlơ̆ êng mô lah ăp nu nău êng ri pơng dơi n’gluh an ăp trong ŭch tâm di dâl gay ntop kơl hun hao sầu riêng”.

Ta rgum nchră, ăp đại biểu lah rjăp đŏng nău kan ndơ sầu riêng an rgâl khlay bah hun hao rnoh neh, ndơ geh an n’hao ueh kah n’hanh săk rnglăy. Dăp rgum nkual tăm an tâm di đah nău geh bri dak neh ntu; nchrăp lor tu dak, ntuh kơl trong tŏ dak ntêm nkrem; n’hao dŏng phân hữu cơ, nkra neh, mât uănh tu ndrŭng lĕ rngôch, nkre uănh nđôi nu nău trôk nar gay nkra kỹ thuật mât chăm n’hanh mkra dang nkao.

Wa Lê Quốc Thanh, Giám đốc Ntŭk kan ntrŭt nsôr kan lŏ mir Ngih dak, mĭn lah đăp mpăn ndơ sông sa n’hanh joi tu tơm an dơi n’gluh an ta nklang ƀư nkra njêng. Aơ mô knŭng lah đă kỹ thuật ma hôm lah ndơ gay sầu riêng Việt Nam mât na nao ntŭk tăch geh aƀaơ, pơk hvi ntŭk tăch n’gluh n’hanh n’hao khlay ndơ. “He an ntrŭt ntrôl nău hun hao 2 ding tâm rgop, lơn lah ƀư jêng ăp rmôt kan ndrel, ăp hợp tác xã gay m’hâm ƀư he ndâk njêng ăp nkual tăm, ndrel ƀư tĭng di tŏng ăp nău ntrŭnh, ăp trong ƀư... tŏng ăp dơi đăp mpăn... He mbra ntơm ƀư an du trong nchrăp kan gay hun hao nău kan sầu riêng bah Dak Lak lah êng n’hanh nkual lah nsum gay hun hao nâp nâl lơn, săk rnglăy lơn”.