VOV4.M’nông - Kơt mpôl hên lĕ nkoch ta bôk nău ntuh bah năp, nu nău phah bri ta Tây Nguyên dôl dŭt n’hâm jêr jŏt rnôk âk nuĭh tơm bri dôl mô dơi mkra, ta năp nuĭh phah bri. Tâm rnôk nĕ, du gâl mô jêt cán bộ lŏ hăn phah bri, in neh. Lơ rvê lơn rnôk nu nău sa khâm tâm nău kan mât uănh, njrăng bri geh du gâl hô, pơng ƀư an ăp nuĭh, bôk nău kan, trong nchrăp mât njrăng bri roh mô dơi tam, đê̆ đŏng rlơn tay nău tam. Uănh nđôi, rmal rjăp ăp nău tih, geh nău tih đă jăch ndăn rnôk aơ gay đăp mpăn tay tâm nău kan mât uănh, njrăng n’gang bri. Yơn lah, uănh nđôi, ƀư kloh nău tih n’hanh dơi rmal nău tih aƀaơ dôl jêr n’hanh wăk kol ta âk ntil.

                   Công an n’gor Dak Lak dôl uănh nđôi nău mbơh geh nău tih ta 4 công ty lâm nghiệp geh Cư M’lan, Rừng Xanh, Ia Lốp n’hanh Ia Mơ, ta nkuăl Ea Súp. Tĭng nĕ, lvang 2006-2016, ta 4 công ty aơ an roh rlău 22.000ha bri. Aơ lah nu nău geh dŭt jru. Lah knŭng kơt tĭng rnoh an ƀư bri mô jêng (geh 10-50 mét khối/ha) ri 22.000ha bri geh roh kơp êng geh đêt ngăn 220 rbăn mét khối si lĕ geh khuch khat. Trung tá Nguyễn Đức Tin, Groi kruanh jrô kan Cảnh sát Kinh tế (PC03), Công an n’gor Dak Lak an gĭt, Ngih pah kan uănh nđôi dôl nsrôih uănh nđôi, năl tay. Yơn lah, tâm rnôk uănh nđôi geh âk jêr jŏt rnôk geh lĕ jŏ:

         “Mpôl hên wơt dơn mkra ri lĕ geh dŭt jŏ, ntŭk ntô lĕ rgâl yor ơm geh bah trôk nar, kon nuĭh. Jêng trong kan joi tay dŭt jêr jŏt. Mpôl hên dôl rgum ăp sam ƀŭt sam tra, nkô̆ nău gay gĭt n’hanh tâm rgop đah Viện Kiểm sát uănh lah ăp sam ƀŭt sam tra, nkô̆ nău an gĭt. Bah meng nĕ, mpôl hên dôl đă cán bộ râng đah mpôl pah kan 1169 tă bah UBND n’gor ndâk njêng kơp uănh, năl tay rnoh si khuch đah 4 công ty lâm nghiệp aơ. Jêh rnôk jêh kơp uănh kơt năl tay rnoh si geh khuch, mpôl hên mbra ntơm hăn uănh ta ntŭk, uănh lah khuch khat n’hanh rmal rjăp tĭng nău ntrŭnh pháp luât”.

Nău uănh nđôi, rmal tih geh tât trong kan mât uănh, njrăng n’gang bri ta Tây Nguyên dôl mâp âk jêr jŏt

         Tât aƀaơ, Gia Lai lah n’gor saơ âk ngăn ăp nău tih geh sa khâm mât uănh, njrăng n’gang bri. Na nê̆, lvang 2016-2020, Thanh tra n’gor saơ ta 9 ban mât uănh bri geh nău tih, đah dĭng lĕ rnoh neh bri roh bơi 10 rbăn ha, dĭng lĕ rnoh prăk tih rlău 27 rmen prăk, geh nău sa khâm. Sam ƀŭt rhăch nău dơi njuăl tât Ngih pah kan cảnh sát uănh nđôi Công an n’gor yơn tât aƀaơ, mhe knŭng geh 2 nău jêh uănh nđôi n’hanh phong dôih. Ngăch uănh nđôi âk nu nău mbrơi, geh âk nu nău njuăl sam ƀŭt rhăch nău bah năm 2017 yơn tât aƀaơ mô hŏ jêh. Wa Nguyễn Văn Thắng, Groi kruanh Ban Nội chính N’gor ủy Gia Lai an gĭt bah năm 2018, nău sa khâm ta ăp ban mât uănh bri nchăng n’gang phŭt sial, công ty lâm nghiệp lĕ dơi năl n’hanh dơi Ban nội chính an tâm bôk nău kan khlay uănh mĭn tay, uănh nđôi, ntrŭt đă, ntĭm rđău. Yơn lah, tâm rnôk uănh nđôi, rmal âk nu nău tih dôl geh wăk kol, jêng tât jŏ jong, jêr mkra:

         “Ban mpôl hên pah kan đah ăp ngih pah kan dơi kan, ri aƀaơ nău jêr ngăn lah năl nuĭh kan tĭng rnôk an roh drăp ndơ bri, nău tih mpeh trong kan mât uănh njrăng n’gang, rnoh neh roh tĭng năm nău kan mpeh đah nuĭh. Nău aơ khlay ngăn jêh uănh năl bri geh rŭn in, kơp rnoh khlay đah drăp ndơ ri aƀaơ dŭt jêr. Yor ngih pah kan uănh năl di lah ngih pah kan lâm nghiệp dơi ƀư lah ngih pah kan bâh lơ. Tal 2, prăk uănh năl tay aƀaơ ngih pah kan uănh nđôi dôl kƀah. Mô dơi ƀư uănh năl tay ri ngih pah kan uănh nđôi dŭt jêr geh tŏng ăp nkô̆ nău gay phong nău tih, phong nuĭh tih n’hanh uănh mĭn tay mpeh đah hình sự”.

         Lơ an jŏ ri nău rmal đah ăp nu nău tih geh tât roh bri, sa khâm lơ jêr. Yor tĭng nău ntrŭnh bah Luật Hình sự, năm khay rmal knŭng geh 20 năm. Tâm rnôk geh âk nu nău lĕ êp nar aơ. Yơn jêr n’hanh kol ri hôm e dơi mĭn njêng dôh rklaih. Nău uănh nđôi, rmal ăp nu nău roh bri geh tât ăp nău nchrăp bư bah doanh nghiệp ƀư êng aƀaơ ăp n’gor mô dơi ƀư yor mô geh trong rmal.

         Ta n’gor Dak Nông, Thanh tra Chính phủ lĕ ntĭm rlău 6.700ha bri geh phah ta 44 nău nchrăp ƀư bah 43 doanh nghiệp. Du đêt doanh nghiệp geh ƀư tih, bri geh phah đah rnoh hao tât 90-100% yơn mô dơi rmal tĭng nău ntrŭnh bah pháp luật. Wa Lê Quang Dần-Groi Kruanh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan Dak Nông an gĭt, n’gor saơ đŏng roh đăp mpăn tâm nău roh bri ta nău nchrăp ƀư bah ăp doanh nghiệp. Yơn lah, mô hŏ rmal hình sự geh du doanh nghiệp yor jêr jŏt đah trong an rmal:

  Jêr ngăn lah uănh năl tay khuch khat drăp ndơ bri tĭng năm

         “Đah Dak Nông geh đŏng tâm nău nsum đah ăp ntŭk êng dơm. Tâm rnôk rmal tih bah ăp công ty jêr jŏt. Lơn lah, rnôk an ăp ntŭk kan ƀư êng manh bri an roh bri ri trong rmal tih hành sự đah ăp ntŭk kan aơ dŭt jêr jŏt:

         N’hêl na nê̆ an saơ, rnôk geh uănh nđôi, rmal tih mô geh jêr yor nar khay jŏ, yor mô tŏng trong rmal jêr n’hanh kol yor mô geh nău tâm rgop, geh tơm ăp ngih pah kan, nău kan ntŭk kan ta ntŭk ƀư jêr. Kơt nău saơ geh m’ha rnôk ur sai Tưởng Tín-Kruanh ban mât uănh bri nchăng n’gang phŭt sial ơm Bắc Biển Hồ dơi an 2 sam ƀŭt kơp dơn dơi dŏng neh an 2 lôk “neh mir” đah dĭng lĕ rnoh neh hao tât 875.000 mét vuông, jêng bơi 86 ha, ta nkual ƀon têh Pleiku, n’gor Gia Lai dâl. Mô knŭng rlău âk tơ̆ nkôp đah rnoh an ngih dak ntrŭnh, Thanh tra n’gor Gia Lai hôm saơ tu tơm neh geh du gâl bah gưl neh Ban mât uănh bri. Yơn lah, UBND nkual ƀon têh Pleiku, ntŭk an sam ƀŭt kơp dơn dŏng neh, mbơh lĕ rngôch sam ƀŭt rhăch nău lĕ ƀư roh, mô geh ndơ an mbơh. Thanh tra n’gor đă N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan lăp, tâm rgop, yơn đah âk nkô̆ nău êng, nu nău aơ tât aƀaơ mô hŏ dơi ƀư kloh. N’hanh aơ mô di nu nău ngoay dơm nău thanh tra, uănh nđôi, rmal geh nău tih, sa khâm geh tăch proăt, geh nău “mpôn” yor mô geh nău tâm rgop, đê̆ đŏng wăk kol bah ngih pah kan, nău kan ta ntŭk./.

                   Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja