VOV4.M’nông - T^ng ăp quy định bah pah kan luật dak lêng năm 1982, luật dak lêng Việt Nam 2012 n’hanh ăp nău mbơh chính trị dơi Việt Nam ndơ\ luh ho\ năl di nkual Bãi Tư Chính mpeh nkual wa\ng sa mha êng n’hanh bah trôm n’har dak lêng Việt Nam. Ta aơ, Việt Nam geh nău dơi [ư tơm n’hanh nău dơi n’glêh an dơi quy định du\t kloh tâm công ước luật dak lêng 1982 n’hanh he ho\ t^ng [ư ăp to\ng nău dơi dja tâm bar pe jât năm aơ.

Uănh tâm ăp sam [u\t luật pháp lam ntur neh, công ước luật dak lêng bah Liên Hợp quốc 1982 (kuăl lah UNCLOS), Việt Nam le\ ndơ\ an mbơh nkual ndrâm kơh Tư Chính mpeh tâm nkual wa\ng sa n’hanh kơh neh bah Việt Nam. Kơt ne\ ăp nau [ư bah rmôt duk mpan uănh nđôi bah Trung Quốc ta nkual Bah dâng Biển Đông êp ndrâm kơh Tư Chính le\ lăp tih tâm ăp nău dơi bah Việt Nam ta nkual aơ t^ng luật pháp lam ntur.

Aơ lah nkual dak lêng Việt Nam geh nău dơi [ư tơm n’hanh dơi dun tay. Na nê|, t^ng Điều 56 bah UNCLOS, tâm nkual wa\ng sa êng bah he, ăp dak mper dak lêng, tâm ăp nău dơi, geh nău dơi [ư tơm đah ăp tu tơm ndơ ơm geh, mpô mpa mô lah mpa ka lơ trôk ta ne\, nău dơi [ư tơm đah ăp nău [ư êng kơt nkra njêng u\nh nar bah dak, dak lêng n’hanh sial.

Tâm rnôk ne\, công ước nkoch kloh nău dơi dun tay tâm nkual wa\ng sa êng n’hanh kơh neh lah nău dơi êng bah neh dak mper dak lêng dơi ntru\nh, pă sam [u\t, mkra n’hanh rmal đah du đêt ntil nău [ư, ăp gôl dak nkra njêng, ndoh ndơ n’hanh ndơ [ư ta dak lêng, tâm ne\ geh nău nglăp n’hanh do\ng ăp gôl dak nkra njêng ăp ndoh ndơ n’hanh ndơ [ư; m^n njêng khoa học mpeh dak lêng; mât njrăng n’hanh mât ntu\k ntô dak lêng tâm nkual dơi wa\ng sa êng mô lah kơh neh bah neh dak ne\.

T^ng wa Nguyễn Hoàng Việt, nu\ih way m^n njêng Biển Đông, Nai Đại học Luật TP HCM: Việt Nam le\ ntơm [ư ngăn ăp nău dơi aơ du trong tâm di t^ng luật pháp lam ntur neh. Na nê| he le\ ndơ\ ăp nău mbơh mpeh tâm rnglăp, nuăl công hàm dun tât mpeh Trung Quốc. M^n lah rmôt [ư t^ng pháp luật ta dak lêng kơt cảnh sát dak lêng n’hanh nu\ih [on lan uănh nđôi le\ n’hanh dôl [ư ăp trong rchăng n’gang đăp mpăn ta neh ngăn. Nău aơ le\ dơi nsum mpôl lam ntur neh le\ rngôch kơl da dê:

Nău r[o\ng khlay ngăn lah he mô an geh nău tâm lơh n’hanh hôm e dơi mât nkuăl wa\ng sa êng n’hanh kơh neh bah he, dơi mât moh ndơ he dôl geh t^ng nău ntru\nh bah công ước mpeh luật dak lêng 1982. kăl e u che he le\ geh nău lah an roh ăp ntil nău. Nău lah ne\ lah [ư tơm neh dak, nău dơi [ư tơm n’hanh dơi tâm nchră aty bah ngih dak lah mô an geh ru\n in. Geh âk nău rgâl lah he dơi do\ng âk trong mkra êng êng an ăp lvang êng êng, bôl rnoh êng êng. Tât a[aơ êng gâp an lah ăp nău dun bah Việt Nam lah tâm di n’hanh geh săk rnglăy.

Đah du dak nar aơ nău tâm ryơk n’hanh [ư ngăn luật pháp lam ntur neh lah nău du\t khlay. Đah công ước mpeh luật dak lêng 1982 tât a[aơ le\ geh nklăp rlău 170 dak râng ký ton. Việt Nam n’hanh Trung Quốc lah dak nsum bah công ước aơ. Kơt ne\ dơi saơ công ước luật dak lêng năm 1982 lah du sam [u\t luật pháp dơi lam ntur neh kơp dơn, geh nău nchâp đă n’hanh geh ăp nău ntru\nh du\t rah wah.

Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Bá Diến, Viện trưởng ntu\k gu\ m^n njêng dak Lêng n’hanh gôl dak an lah: Nău nău [ư t^ng ngăn ăp nău dơi [ư tơm n’hanh nău dơi tâm nchră tay bah Việt Nam ta dak lêng nsing t^ng công ước aơ lah saơ nău ryơk pháp luật lam ntur neh, ryơk nău dơi n’hanh nău di bah ăp ding râng ký ton, mât tâm rnglăp đăp mpăn ta nkual. Nău aơ mbra kơl Việt Nam dơi geh nău kơl bah nsum mpôl lam ntur neh. Lah ăp nkô| nău pháp lý nâp nâl gay dak he [ư ăp trong rchăng n’gang đăp mpăn bah kơi lah Trung Quốc geh nău ru\n tih.

Gay rchăng n’gang mât njrăng [ư tơm lah nsum n’hanh rchăng n’gang mât njrăng [ư tơm ta dak lêng lah êng, âk nu\ih way kan le\ tă lah trong mkra pháp lý lah trong mkra n’gâng tơm, ntơm lah “na brah” bah Việt Nam. Đah du\t âk nkô| nău lah ueh lanưg, tâm di pháp luật lam ntur neh mbra rgum geh nuih n’hâm [on lan, tal 2 lah rgum geh soan dăng lam ntur rneh. Kơt ne\ nkre geh soan dăng rnoi mpôl, soan dăng rnôk mhe nâp nâl, đêt roh hoach, nkre ueh lăng, nkre săk rnglăy, nkre tam.

{ư t^ng ngăn ăp nău dơi n’hanh nău geh tâm di ta nkual Dak lêng, t^ng rjăp luật pháp lam ntur neh lah nău kơl bôk năp bah Việt Nam tâm âk năm bah năp. Gu\ bah năp nău [ư bah Trung Quốc tih nkual wa\ng sa êng n’hanh ndrâm kơh bah dak he, nău [ư t^ng ăp nău aơ dôl dơi ryơk n’hanh an [ư t^ng le\ rngôch ăp ntil bah trong tâm rnglăp nchră nău tât ăp nău [ư ta neh kơh.

Nău aơ [ư tâm ton bah Việt Nam mpeh nău ndâk njêng du nkual Dak lêng tâm rnglăp, đăp mpăn nsing tâm ăp nău ntru\nh bah luatạ pháp lam ntur neh, ăp điều khoản bah Hiến chương Liên hợp quốc dơi lam ntur neh kơp dơn n’hanh tât râng./.

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja