VOV4.M’nông: Bu ranh [on A Chông rnoi Xơ đăng ta thôn Đăk Klong, xã Đăk Hring, nkuâl Đăk Hà, n’gor Kon Tum lah nu^h geh nsing nơm tâm [on lan. Păng mô dơn wa\ng sa jăp blău, kơl âk nu^h jêr jo\t ndrel nsan hao tâm nău rêh. Đah ăp nău kan geh nkô| khlay nê, che A Chông way dơi kônh wa uănh khlay n’hanh n’gâng kan ta ntu\k nchih nkah.

            Bah năp năm 1995, nău rêh bah rnăk wa A Chông ta thôn Đăk Klong, xã Đăk Hring, nkuâl Đăk Hà, n’gor Kon Tum du\t jêr jo\t, bok n’gut ao nsoh, ji sât boh ji gloh ba m[ui t^ng. Nău rêh bah rnăk dơn kâp nơm tâm du ntil ba, mbo ta mir dơm. Năm I mih lăng prăng ue\h ri to\ng geh, năm I trôk nar tât djơh, tu ndru\ng chuh sa ri ji ngot. Ăp ntil nău do\ng tâm rnăk, oh kon hăn nti du\t krit jêr.

            Mô an ji ngot, ach o m[ui t^ng mbro wa A Chông n’glêh an kơt nti êng mpeh kỹ thuật tuch tăm, mât su\r djăr. Păng hăn tât Dak Lak gay rvăt 500 tơm cà phê ntil s^t tăm. Saơ tơm cà phê hao jêng ue\h, 2 năm bah kơi păng pơk hvi tay neh tăm hôm 600 tơm cà phê đo\ng. Bar pe năm bah kơi, rlău 1 ha mir cà phê păng ho\ an play buh bôk năp. Rnoh prăk tăch cà phê n’hanh ndơ tuch tăm êng [a [a\ păng rvăt geh 30 mblâm ndrôk n’hanh pơk ntu\k mât rong têh ta bri rđu\ng dak Têa Rơvê, mpeh thôn Tu Kơteăng, xã Đak Long, nkuâl Đak Hà, nkre dơn mât njrăng 120ha bri n’ho nhih dak jao an. Wa A Chông an g^t, rnăk nkre mât rơ\ ndrôk rpu nkre mât njrăng bri, nkre pơk hvi neh tăm ăp ntil tơm tăm, jêng nău geh mbơm oi lơn.

            “A[aơ gâp ho\ geh 3 ha cà phê, rlău 1ha bum blang, nău rêh rnăk gâp geh mbơm oi lơn. Tă saơ gâp wa\ng sa geh bah tơm cà phê, lơn âk ăp rnăk tâm thôn geh neh mir meng dak me khân păng kơt t^ng n’hanh rgâl tăm tơm cà phê le\. Êng tơm tiêu ri ta aơ tăm du\t đêt, geh oh nô nu^h yăn tăm dơm. Tă bah tơm tiêu ân ntuh kơl têh, kỹ thuật mât chăm jêr jo\t jêng gâp rgâl tăm 1ha tơm cao su, 2 sào bời lời”.

            Lah nu^h geh nsing nơm, năm 2003, A Chông dơi kônh wa nsing nơm sơch [ư Kruanh Hội Nông dân xã Đăk Hring, nkuâl Đăk Hà, n’gor Kon Tum. Le\ năm kan păng rlu ranh, yơn mô rlu kan, yor dơi kônh wa sơch [ư bu ranh thôn Đăk Klong, lôch nê râng tâm Ban mặt trận thôn, nkre [ư chi hội trưởng nu^h âk năm deh. Bol ma du\t kol đah nău kan nsum, yơn che A Chông hôm mât ue\h nău kan bah rnăk wâl tâm nău kan tuch tăm mât rong ns^t geh wa\ng sa âk đo\ng. Ăp năm, rnăk păng ns^t geh wa\ng sa tât hang rhiăng rkeh prăk, [ư du mblâm jay têh ue\h, rvăt 1 bôk ndeh công nông, 1 bôk ndeh cày, rvăt năp ndơ do\ng kan ue\h mhe. Bu ranh [on A Chông nkoch: Ntơm nơm păng du\t krit jêr đo\ng, a[aơ ho\ geh mbơm oi hôm jêng tâm pă du gâl an nu^h hôm jêr jo\t.

            “Gâp way kơl kônh wa, lơn lah đah druh ndăm, ăp năm way kơl mbro đo\ng kơl kônh wa manh nklăp 4-5 rkeh gay khân păng geh ndơ ma tuch tăm. Âk rnăk nău rêh jêr jo\t ngăn gâp saơ yô| khân păng, an khân păng manh mô nchâp đă khân păng trok prăk măt ma dơn đă khân păng kơl kan an he gay jut rnon dơm. Tâm nuih n’hâm gâp lah u\ch kơl tâm di an kônh wa geh ndơ ntêm, ndơ sa đăp mpăn, gay khân păng nsan hao jăp gơih pah kan jan sâ, hun hao wa\ng sa an rnăk wâl. Uănh t^ng khay, rnôk khân păng [ư lôch jêh nău kan mir ba bah khân păng nơm ri khân păng hăn kơl rnăk gâp”.

            Wa Y Nông, Groi kruanh UBND xã Đăk Hring, nkuâl Đăk Hà (Kon Tum) uănh năl che A Chông lah du hê bu ranh [on nsing nơm, geh âk nău rgop ue\h an n’gâng kan ta ntu\k. Păng way kan nsum đah Ban mât njrăng êng thôn, ăp n’gâng kan nsum mpôl an [ư jăp trong nchrăp bah gưl uỷ, n’gâng kan ta ntu\k. Păng mô dơn [ư nău kan tuch tăm jăp blău ma hôm kơl âk rnăk ach nsan hao, geh nău rêh mbơm oi lơn:

            “Âk năm aơ, che A Chông lah nu^h kan du\t nsrôih tâm Ban pah kan mặt trận, păng du\t nsing nơm tâm [on lan. Lơn lah, păng way rgop ndrel cán bộ xã, thôn nkoch trêng mpeh trong nchrăp, gung trong, trong kơl bah Đảng, pháp luật bah ngih dak n’hanh dơi kônh wa tâm [on t^ng [ư jăp. Păng hôm lah nu^h leo [ư wa\ng sa jăp blău bah thôn Đăk Klong, ăp năm dơi geh gưl bah lơ nkhôm rnê da dê, mhe aơ nơh geh ndơ nkhôm rnê bah n’gor”.

            Năm aơ ho\ bơi 75 năm deh, che A Chông ta thôn Đăk Klong, xã Đăk Hring, nkuâl Đăk Hà, n’gor Kon Tum hôm way leo lor, dơn jăp đah nău kan bah thôn [on đo\ng. Păng way kơl, nt^m nti ăp rnăk jêr jo\t nsan hao. Mô dơn tâm pă nău tă ơm g^t tâm wa\ng sa, hun hao wa\ng sa, bu ranh [on hôm rgo\ jă kônh wa mât đăp mpăn rnă njrăng, mât ue\h săk ntơr văn hoá rnoi nu^h. Đah ăp nău kan geh nkô| khlay nê, che A Chông way dơi kônh wa uănh khlay n’hanh n’gâng kan ta ntu\k nchih nkah./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân